این هشدار پس از آن مطرح می‌شود که سوپرمارکت‌های دست‌کم ۱۲ کشور اروپایی در ماه‌های اکتبر و نوامبر هدف حملات سایبری قرار گرفتند و فرانسه بیشترین آسیب را دید.
رئیس امنیت سایبری اتحادیه اروپا روز سه‌شنبه هشدار داد که پس از حملات اخیر به یخچال‌های سوپرمارکت‌ها، لوازم خانگی می‌توانند هدف بعدی باشند و از اروپا خواست برای مقابله با تهدیدهای فزاینده سایبری سرمایه‌گذاری بیشتری انجام دهد.
آگهی
آگهی
این هشدار در حالی مطرح می‌شود که اروپا در ماه‌های اخیر با تعداد زیادی رخداد سایبری روبه‌رو بوده است؛ رخدادهایی که نگرانی گسترده‌ای را نه فقط در میان دولت‌ها بلکه در افکار عمومی درباره میزان آسیب‌پذیری جامعه در برابر حملات سایبری و سطح آمادگی قاره برای مواجهه با تهدیدهای آینده ایجاد کرده است.
یوهان لپاسار، مدیر اجرایی آژانس امنیت سایبری اتحادیه اروپا اِنِیسا (ENISA)، به اف‌پی گفت: «امنیت نباید و نمی‌تواند موضوعی باشد که بعدا به آن فکر کنیم.»
او افزود: «امروز یخچال‌ها هدف بودند، فردا می‌تواند روترها باشد، پس‌فردا ممکن است لوازم خانگی باشند و همین‌طور ادامه پیدا کند.»
آقای لپاسار گفت که به باور او همه این رخدادها قابل اجتناب است و امنیت سایبری هم ارزان نیست، اما پرسش اصلی به گفته او این است که آیا آماده‌ایم برای تحقق این امر سرمایه‌گذاری کنیم یا نه.
او تاکید کرد: «وقتی به چشم‌انداز تهدیدها نگاه می‌کنیم، تصویر چندان گل‌و‌بلبلی نیست.»
به گفته او، رخدادهای اخیر از آسیب‌پذیری در زبان برنامه‌نویسی پی‌اچ‌پی (PHP) که بسیاری از دولت‌های اروپایی را وادار کرد برای جلوگیری از سوء‌استفاده هکرها وب‌سایت‌های خود را موقتا از دسترس خارج کنند، تا موجی از حملات سایبری به یخچال‌های سوپرمارکت‌ها و بانک‌های خون در فرانسه و هشت کشور دیگر را در بر می‌گیرد؛ حملاتی که ناشی از ضعف‌های موجود در نرم‌افزارهای قدیمی بود.
تهدیدهای سایبری در حال تحول و به لطف بخشی از هوش مصنوعی، آشکارتر شدن هستند و اکنون سازمان‌ها را وادار می‌کنند در نوعی رقابت تسلیحاتی سایبری، خود را با تازه‌ترین پیشرفت‌های مدل‌های هوش مصنوعی هماهنگ نگه دارند.
آقای لپاسار گفت: «تحولات اخیر نه فقط در مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی، بلکه در رخدادهای سایبری مربوط به سامانه‌های سرمایشی در سراسر اتحادیه اروپا شکاف‌های عملیاتی و نیاز به اشتراک‌گذاری و هماهنگی به موقع اطلاعات را برجسته می‌کند.»
اِنِیسا هوش مصنوعی را همچنین یک «ضریب‌افزا» می‌نامد؛ ابزاری که توانایی هم هکرها و هم شرکت‌هایی را که از خود دفاع می‌کنند، برای شناسایی سریع‌تر آسیب‌پذیری‌ها توسعه و تسریع می‌کند.
گزارش این نهاد می‌گوید: «داده‌های تلفیق‌شده توسط پژوهشگران نشان می‌دهد که فاصله میان کشف و تبدیل تهدید به سلاح در حال نزدیک شدن به صفر است»، و پیشنهاد می‌کند که به زودی ممکن است شرکت‌ها عملا فرصتی برای حفاظت از خود در برابر ضعف‌های امنیتی پس از راه‌اندازی سامانه‌ها نداشته باشند.
هم‌زمان، گزارش تاکید می‌کند که مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی تاثیر بسیار زیادی بر مدیریت آسیب‌پذیری‌ها گذاشته‌اند و با کاهش زمان واکنش و انتشار وصله‌ها، این امکان را فراهم می‌کنند که شرکت‌ها به طور پیش‌دستانه به جست‌وجوی ضعف‌ها بپردازند و آن‌ها را پیش از آن که هکرها بتوانند از آن‌ها بهره‌برداری کنند، برطرف کنند.
علاوه بر استفاده از هوش مصنوعی به عنوان ابزار شناسایی گسترده نقاط ضعف، گزارش همچنین برجسته می‌کند که هوش مصنوعی، «سلاح‌های» موجود در دست هکرها را نیز تیزتر خواهد کرد.
برای مثال، ابزارهای هوش مصنوعی به مهاجمان امکان می‌دهد عملیات فیشینگ هرچه متقاعدکننده‌تری را با استفاده از ویدئوها، صداها و پیام‌های دیپ‌فیک اجرا کنند تا افراد را فریب دهند و «داده‌های غلطی را وارد سامانه‌ها کنند و با این کار فعالیت‌های شرکت‌ها را مختل سازند».
عوامل محرک تهدیدهای سایبری
این گزارش نشان می‌دهد که بنا بر برآوردها، ۵۷.۳ درصد رخدادهای سایبری در سال ۲۰۲۵ میلادی از نظر ایدئولوژیک تحت تاثیر رویدادهای ژئوپولیتیک نظیر جنگ تجاوزکارانه روسیه علیه اوکراین و درگیری در خاورمیانه بوده‌اند، هرچند بیشتر این حملات تاثیر محدودی داشته‌اند.
در همین حال، ۲۹.۳ درصد رخدادها انگیزه مالی داشته‌اند و باج‌افزار همچنان تاثیرگذارترین نوع رخداد بر کسب‌وکارها بوده است. گزارش هشدار می‌دهد سهولت اشتراک‌گذاری باج‌افزار و سایر ابزارهای بدافزاری توسط مجرمان، «در حال تغذیه یک اکوسیستم حرفه‌ای جرم» است.
اِنِیسا همچنین می‌گوید حملاتی با ویژگی‌هایی مشابه عملیات بازیگران دولتی مشاهده شده که کشورهای اروپایی را هدف قرار داده‌اند تا کارزارهای جاسوسی سایبری اجرا کنند، اطلاعات جمع‌آوری کنند و دارایی‌های فکری را به سرقت ببرند.
به گفته اِنِیسا، هکتیویست‌ها از نظر حجم حملات، بر گزارش‌ها غالب هستند و بیشتر حملات آن‌ها عملیات کم‌اثرِ انکار سرویس توزیع‌شده یا دیداس به شمار می‌رود.
واکنش اروپا
اتحادیه اروپا مجموعه گسترده‌ای از قواعد سایبری را برای تقویت امنیت سایبری این بلوک تدوین کرده است، اما اِنِیسا معتقد است کارهای بیشتری می‌توان انجام داد و با توجه به موج اخیر رخدادهای سایبری، مخالفت با این نظر چندان آسان نیست.
ستون اصلی قواعد امنیت سایبری اروپا «دستورالعمل اِن‌آی‌اِس۲» (NIS2 Directive) است که همه بخش‌های اقتصادی را ملزم می‌کند برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، تدابیر حفاظتی دیجیتال برقرار کنند. با این حال، با وجود لازم‌الاجرا شدن این دستورالعمل در اکتبر ۲۰۲۴ میلادی، هنوز در همه کشورهای عضو اتحادیه اروپا به قانون داخلی تبدیل نشده است.
حمله اخیر به یخچال‌ها در نه کشور اروپایی نشان داد که در امنیت سایبری برخی بخش‌های اقتصادی و در نحوه تشخیص زیرساخت‌های حیاتی، شکاف‌هایی وجود دارد.
کارشناسان امنیت سایبری گفته‌اند بسیاری از کسب‌وکارها مانند سوپرمارکت‌ها امنیت سایبری را از زاویه‌ای سنتی می‌بینند و بر امنیت مالی تمرکز می‌کنند، در حالی که زیرساخت‌های متصل را به تیم‌های نگه‌داری واگذار کرده‌اند؛ تیم‌هایی با بودجه‌ها و اولویت‌های متفاوت.
قانون «تاب‌آوری سایبری» نیز وجود دارد که در سال ۲۰۲۴ میلادی تصویب شد و در دسامبر ۲۰۲۷ به طور کامل لازم‌الاجرا خواهد شد. این قانون، الزامات گزارش‌دهی از طریق یک درگاه واحد را معرفی می‌کند تا اشتراک‌گذاری اطلاعات و هماهنگی را تسریع کند.
به گفته اِنِیسا، قانون «همبستگی سایبری» که فوریه پارسال لازم‌الاجرا شد، توان اتحادیه اروپا را برای شناسایی، آمادگی و واکنش به تهدیدها و رخدادهای امنیت سایبری تقویت کرده است؛ از طریق ایجاد «سامانه هشدار امنیت سایبری اروپا»، «سازوکار اضطراری امنیت سایبری» و «ذخیره امنیت سایبری اتحادیه اروپا».
نیاز اروپا به متخصصان بیشتر هوش مصنوعی در حوزه امنیت
به‌رغم شلوغ بودن چارچوب‌های تنظیم‌گری اروپا در حوزه امنیت سایبری، اِنِیسا می‌گوید مسئله اصلی، تامین نیروی انسانی برای دفاع از این چارچوب‌ها است.
این گزارش می‌یابد که در همه بخش‌ها، سازمان‌ها برای جذب و حفظ استعدادهای امنیت سایبری با مشکل روبه‌رو هستند. گزارش به مطالعه سرمایه‌گذاری اِن‌آی‌اِس در سال ۲۰۲۵ اشاره می‌کند که نشان داده بود ۴۵ درصد سازمان‌های مورد بررسی در یافتن متخصصان دارای مهارت‌های لازم در حوزه امنیت سایبری با دشواری روبه‌رو بوده‌اند.
گزارش هشدار می‌دهد که این وضعیت می‌تواند شکاف مهارتی در امنیت سایبری ایجاد کند و به سازمان‌های ثروتمندتر در رقابت برای جذب نیروی متخصص، برتری بدهد؛ در زمانی که منابع انسانی موجود در این حوزه محدود است.
اِنِیسا از کشورهای عضو اتحادیه اروپا می‌خواهد با گسترش فعالیت‌ها و تقویت برنامه‌های اتحادیه در حوزه امنیت سایبری، به کمبود مهارت‌ها در این زمینه پاسخ دهند.