افزایش قیمت مواد غذایی در اروپا امسال محدود بوده است، اما قیمت محصولات تازه رو به افزایش است؛ در فرانسه ۸٪ گران‌تر شده و اختلال‌های عرضه، قفسه‌های فروشگاه‌ها را در جنوب ایتالیا خالی کرده است.
هر کسی که اواخر اکتبر وارد یک سوپرمارکت در ناپل یا هر جای دیگری در جنوب ایتالیا شده باشد، ممکن است دیده باشد که قفسه میوه‌ها تا نیمه خالی است.
آگهی
آگهی
به مدت حدود دو هفته، رانندگان کامیون که از هزینه گازوئیل خشمگین بودند، جاده‌ها و بندرهای سراسر جنوب ایتالیا را مسدود کردند.
انبارها بارگیری را متوقف کردند و قفسه‌های گوشت، شیر تازه، میوه و آب بطری در کامپانیا، پولیا و کالابریا، در برخی مغازه‌های کوچک ظرف یک روز خالی شد.
بر اساس برآوردهای اولیه اداره آمار ملی ایتالیا، ایستات (Istat)، در ماه اکتبر قیمت مواد غذایی فرآوری‌نشده در این کشور ۷.۵ درصد بالاتر از یک سال قبل بود، در حالی که این رقم در سپتامبر ۵.۵ درصد بود. قیمت «سبد خرید» متعارف شامل مواد غذایی، اقلام خانگی و کالاهای مراقبت شخصی ۲.۵ درصد افزایش یافت، در حالی که در سپتامبر رشد آن ۱.۵ درصد بود.
ایتالیا یک نمونه افراطی است، اما به اتفاقی اشاره دارد که در سراسر اروپا رخ می‌دهد: پس از یک سال نسبتاً آرام، هزینه خرید هفتگی دوباره رو به افزایش است.
انرژی در صدر خبرها بود، غذا افزایش ملایمی داشت
بر اساس برآوردهای اولیه که روز چهارشنبه از سوی نهاد آمار اتحادیه اروپا، یورواستات (Eurostat)، منتشر شد، تورم در منطقه یورو در ماه اکتبر به ۴ درصد رسید که بالاترین سطح در بیش از سه سال گذشته بود.
اصلی‌ترین محرک این افزایش، بخش انرژی بود. قیمت سوخت، برق و گرمایش نسبت به یک سال پیش ۲۰.۸ درصد گران‌تر بود.
در مقایسه، قیمت مواد غذایی بسیار آهسته‌تر بالا رفت.
قیمت مواد غذایی، الکل و دخانیات در منطقه یورو در ماه اکتبر نسبت به یک سال قبل ۱.۶ درصد افزایش یافت. در کل اتحادیه اروپا، قیمت مواد غذایی و نوشابه‌های غیرالکلی در سپتامبر، که آخرین ماه دارای آمار برای همه کشورهاست، فقط ۰.۶ درصد بالاتر بود.
با این حال، اگر با دقت بیشتری نگاه کنیم، تصویر یکنواخت نیست. قیمت مواد غذایی فرآوری‌شده، الکل و دخانیات در اکتبر نسبت به سال قبل فقط ۰.۵ درصد افزایش داشت.
در مقابل، قیمت مواد غذایی فرآوری‌نشده که اقلامی مانند میوه، سبزیجات، گوشت و ماهی را شامل می‌شود، ۴.۶ درصد بالا رفت؛ رقمی که از ۲.۷ درصد در اوت بیشتر است.
نیکولا نوبیله، اقتصاددان ارشد ایتالیا در مؤسسه آکسفورد اکونومیکس، در توضیحاتی که از طریق ایمیل فرستاد، گفت: «انرژی و مواد غذایی عامل افزایش قیمت‌ها بودند، در حالی که تورم پایه با وجود شوک جاری انرژی، در مجموع باثبات مانده است.»
این روند وقتی به مسیر رسیدن مواد غذایی به قفسه فروشگاه فکر کنیم، قابل درک است.
تراکتورها با گازوئیل کار می‌کنند، گلخانه‌ها به گرمایش نیاز دارند و تقریباً همه‌چیز با کامیون جابه‌جا می‌شود.
وقتی این هزینه‌ها جهش می‌کند، محصولات تازه که نمی‌توان آن‌ها را ماه‌ها در انبار نگه داشت، به‌ویژه در معرض افزایش قیمت قرار می‌گیرند.
همین الگو در اقتصادهای بزرگ هم دیده می‌شود
در فرانسه، قیمت مواد غذایی در مجموع در ماه اکتبر ۱.۲ درصد افزایش یافت. اما بنا بر داده‌های اداره آمار این کشور، اینسی (INSEE)، بهای محصولات تازه ۸ درصد بالاتر از یک سال پیش بود، هرچند از ۹.۵ درصد در سپتامبر پایین‌تر آمده است.
در آلمان، مواد غذایی فقط ۰.۴ درصد گران‌تر شد. در پرتغال، قیمت مواد غذایی فرآوری‌نشده ۳.۷ درصد افزایش یافت؛ همان نرخی که در سپتامبر ثبت شده بود.
در اسپانیا نیز قیمت مواد غذایی در اکتبر همچنان در حال افزایش بود، هرچند سرعت رشد آن نسبت به یک سال قبل کمتر بود.
قبرس در صدر، سوئد در قعر جدول
آمار ماه سپتامبر، که تازه‌ترین داده‌های شامل همه کشورهای اتحادیه اروپاست، نشان می‌دهد فشار اصلی بر خریداران کجا بوده است.
قبرس بیشترین افزایش را داشت و قیمت مواد غذایی و نوشابه‌های غیرالکلی در آن نسبت به یک سال قبل ۴ درصد بالاتر بود. اسپانیا با ۲.۷ درصد، رومانی با ۲.۶ درصد، مالت با ۲.۵ درصد و پرتغال با ۲.۴ درصد در رده‌های بعدی قرار گرفتند.
خارج از اتحادیه اروپا، ترکیه نرخ بسیار بالاتری را ثبت کرد و قیمت مواد غذایی در آن طی یک سال ۲۷.۶ درصد افزایش یافت.
در ۱۴ کشور از ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا، قیمت مواد غذایی و نوشابه‌های غیرالکلی در واقع از یک سال قبل کمتر بود.
بیشترین کاهش در سوئد ثبت شد، جایی که قیمت‌ها ۶.۳ درصد پایین آمد. این کاهش پس از کاهش مالیات بر ارزش افزوده رخ داد. دولت در اول آوریل، نرخ مالیات بر ارزش افزوده بر مواد غذایی را از ۱۲ درصد به ۶ درصد کاهش داد و این تخفیف تا پایان سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.
در لتونی، مجارستان و چک نیز قیمت مواد غذایی بین ۳.۸ تا ۴.۸ درصد کاهش یافت.
پنج سال بعد، اروپای شرقی بیشترین بار را به دوش می‌کشد
افزایش اندک امروز بر جهش بسیار بزرگی سوار شده است که پیش‌تر رخ داده بود.
از سپتامبر ۲۰۲۱، زمانی که قیمت‌های انرژی شروع به جهش کرد، بهای مواد غذایی در اتحادیه اروپا در مجموع حدود یک‌سوم گران‌تر شده است.
در مجارستان، قیمت‌ها بیش از نصف افزایش یافته است. در بلغارستان، استونی و رومانی این افزایش کمی بیش از ۵۰ درصد بوده و در لوکزامبورگ، سوئد و فرانسه به حدود یک‌چهارم نزدیک‌تر است.
چندین کشوری که بیشترین افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند همان‌هایی هستند که در آن‌ها مواد غذایی بزرگ‌ترین سهم را در هزینه‌های خانوار به خود اختصاص می‌دهد. برای یک خانواده در بخارست یا صوفیه، افزایش ۲ درصدی روی رسید صندوق می‌تواند سهم بزرگ‌تری از بودجه خانوار را به خود اختصاص دهد تا همین افزایش در لوکزامبورگ.
اقتصاددانان انتظار دارند تورم کلی همچنان رو به افزایش باشد.
مؤسسه تحقیقاتی پنتئون ماکرو اکنومیکس برآورد می‌کند که تورم منطقه یورو در ژانویه به اوج ۴.۵ درصد برسد و پیش‌بینی می‌کند بانک مرکزی اروپا در ماه دسامبر نرخ‌های بهره را افزایش دهد.
آمار ماه اکتبر نشان می‌دهد افزایش قیمت مواد غذایی ممکن است درست هم‌زمان با از راه رسیدن قبوض گرمایش زمستانی شدت بگیرد. در بخش‌هایی از جنوب ایتالیا، خریداران این فشار را از هم‌اکنون احساس کرده‌اند.