افزایش قیمت مواد غذایی در اروپا امسال نسبتاً ملایم بوده است، اما قیمت محصولات تازه رو به افزایش است؛ در فرانسه ۸٪ گران‌تر شده و اختلال‌های عرضه، قفسه‌ها را در جنوب ایتالیا خالی کرده است.
هر کسی که اواخر اکتبر وارد یک سوپرمارکت در ناپل یا هر نقطه دیگری از جنوب ایتالیا شده باشد، ممکن بود ببیند قفسه میوه‌ها تا نیمه خالی است.
آگهی
آگهی
حدود دو هفته، رانندگان کامیون که از هزینه گازوئیل خشمگین بودند، جاده‌ها و بنادر سراسر جنوب ایتالیا را بستند.
انبارها دست از بارگیری کشیدند و قفسه‌های گوشت، شیر تازه، میوه و آب بطری در مناطق کامپانیا، پولیا و کالابریا خالی شد؛ در بعضی مغازه‌های کوچک این اتفاق ظرف یک روز رخ داد.
در ماه اکتبر، قیمت مواد غذایی فرآوری‌نشده در ایتالیا نسبت به یک سال قبل ۷.۵ درصد بالاتر بود، در حالی که در سپتامبر این افزایش ۵.۵ درصد بود، بر اساس آمار مقدماتی اداره ملی آمار ایتالیا، ایستات (Istat). قیمت «سبد معمول خرید» شامل مواد غذایی و کالاهای بهداشتی خانگی و شخصی هم ۲.۵ درصد رشد کرد، در حالی که در ماه قبل ۱.۵ درصد بود.
ایتالیا موردی افراطی است، اما نشان می‌دهد در سراسر اروپا چه اتفاقی در حال رخ دادن است: بعد از یک سال آرام، خرید هفتگی دوباره رو به گران شدن گذاشته است.
انرژی در صدر خبرها، غذا با افزایش ملایم‌تر
تورم در منطقه یورو در ماه اکتبر به ۴ درصد رسید که بالاترین سطح در بیش از سه سال گذشته است، بر اساس برآوردهای مقدماتی که روز چهارشنبه از سوی یورواستات منتشر شد.
انرژی محرک اصلی بود. سوخت، برق و گرمایش ۲۰.۸ درصد گران‌تر از یک سال قبل بود.
در مقایسه، قیمت مواد غذایی بسیار کندتر افزایش یافته است.
در منطقه یورو، قیمت مواد غذایی، الکل و دخانیات در ماه اکتبر نسبت به یک سال پیش ۱.۶ درصد بالا رفت. در کل اتحادیه اروپا، قیمت مواد غذایی و نوشیدنی‌های غیرالکلی در سپتامبر، تازه‌ترین ماهی که آمار همه کشورها موجود است، تنها ۰.۶ درصد بیشتر از سال قبل بود.
با این حال اگر دقیق‌تر نگاه کنیم، تصویر یکنواخت نیست. قیمت مواد غذایی فرآوری‌شده، الکل و دخانیات در اکتبر نسبت به یک سال پیش فقط ۰.۵ درصد افزایش یافت.
در مقابل، قیمت مواد غذایی فرآوری‌نشده، از جمله میوه و سبزی، گوشت و ماهی، ۴.۶ درصد بالا رفت، در حالی که در اوت این رقم ۲.۷ درصد بود.
نیکولا نوبیله، اقتصاددان ارشد ایتالیا در شرکت آکسفورد اکونومیکس، در توضیحاتی ایمیلی گفت: «انرژی و غذا موتور افزایش قیمت‌ها بوده‌اند، در حالی که تورم هسته‌ای با وجود شوک جاری در بخش انرژی به طور کلی باثبات مانده است.»
اگر به مسیر رسیدن غذا از مزرعه تا قفسه فروشگاه فکر کنیم، این روند قابل فهم است.
تراکتورها با گازوئیل کار می‌کنند، گلخانه‌ها به گرمایش نیاز دارند و تقریبا همه چیز با کامیون جابه‌جا می‌شود.
وقتی این هزینه‌ها جهش می‌کند، محصولات تازه که نمی‌توان آن‌ها را ماه‌ها در انبار نگه داشت، به‌ویژه در معرض افزایش قیمت قرار می‌گیرند.
همین شکاف در اقتصادهای بزرگ هم دیده می‌شود
در فرانسه، در مجموع قیمت مواد غذایی در اکتبر ۱.۲ درصد افزایش یافت. اما محصولات تازه نسبت به یک سال قبل ۸ درصد گران‌تر بودند، رقمی که طبق اعلام اداره آمار این کشور، اینسی (INSEE)، از ۹.۵ درصد در سپتامبر پایین‌تر آمده است.
در آلمان، قیمت مواد غذایی تنها ۰.۴ درصد بیشتر شد. در پرتغال، قیمت مواد غذایی فرآوری‌نشده ۳.۷ درصد بالا رفت، همان میزان ثبت‌شده در سپتامبر.
در اسپانیا نیز قیمت مواد غذایی در ماه اکتبر همچنان در حال افزایش بود، هرچند نسبت به یک سال پیش با شتاب کمتری.
قبرس در صدر، سوئد در قعر جدول
آمار ماه سپتامبر، که تازه‌ترین داده‌های شامل همه کشورهای اتحادیه اروپا است، نشان می‌دهد خریداران در کجا بیش از همه تحت فشار قرار گرفته‌اند.
قبرس بیشترین افزایش را داشته است، به طوری که قیمت مواد غذایی و نوشیدنی‌های غیرالکلی در آنجا ۴ درصد بیشتر از یک سال قبل بود. پس از آن اسپانیا با ۲.۷ درصد، رومانی با ۲.۶ درصد، مالت با ۲.۵ درصد و پرتغال با ۲.۴ درصد قرار دارند.
خارج از اتحادیه اروپا، ترکیه افزایش بسیار بالاتری را تجربه کرده و قیمت مواد غذایی در این کشور طی یک سال ۲۷.۶ درصد بالا رفته است.
در ۱۴ کشور از ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا، قیمت مواد غذایی و نوشیدنی‌های غیرالکلی حتی از یک سال قبل هم کمتر بود.
بیشترین کاهش در سوئد ثبت شد، جایی که قیمت‌ها ۶.۳ درصد پایین آمد. این کاهش پس از کم شدن مالیات بر ارزش افزوده رخ داد. دولت در روز اول آوریل مالیات بر ارزش افزوده مواد غذایی را از ۱۲ درصد به ۶ درصد کاهش داد و این کاهش تا پایان سال ۲۰۲۷ میلادی ادامه خواهد داشت.
در لتونی، مجارستان و چک نیز قیمت مواد غذایی بین ۳.۸ تا ۴.۸ درصد کاهش یافت.
پنج سال بعد، اروپای شرقی سنگین‌ترین بار را به دوش می‌کشد
افزایش‌های کوچک امروز روی موج گرانی‌های بسیار بزرگ‌تری سوار شده است.
از سپتامبر ۲۰۲۱ میلادی، زمانی که قیمت انرژی شروع به جهش کرد، قیمت مواد غذایی در اتحادیه اروپا حدود یک‌سوم افزایش یافته است.
در مجارستان، قیمت‌ها بیش از نصف بالا رفته است. در بلغارستان، استونی و رومانی این افزایش اندکی بیش از ۵۰ درصد است. در لوکزامبورگ، سوئد و فرانسه این رقم به حدود یک‌چهارم نزدیک‌تر است.
چند کشوری که بیشترین افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند همان‌هایی هستند که مواد غذایی در آن‌ها بیشترین سهم را از هزینه‌های خانوار می‌گیرد. بنابراین برای یک خانواده در بخارست یا صوفیه، افزایش ۲ درصدی روی فاکتور می‌تواند سهم بسیار بزرگ‌تری از بودجه خانوار را نسبت به همان افزایش در لوکزامبورگ ببلعد.
اقتصاددانان انتظار دارند تورم کلی همچنان رو به افزایش بماند.
موسسه تحلیلی پانتئون ماکروایکانامیکس (Pantheon Macroeconomics) پیش‌بینی می‌کند تورم منطقه یورو در ماه ژانویه به اوج ۴.۵ درصد برسد و بانک مرکزی اروپا در ماه دسامبر نرخ‌های بهره را افزایش دهد.
آمار ماه اکتبر نشان می‌دهد هم‌زمان با رسیدن قبوض سنگین گرمایش در زمستان، ممکن است سرعت افزایش قیمت مواد غذایی هم دوباره بالا برود. در بخش‌هایی از جنوب ایتالیا، خریداران از هم‌اکنون این فشار را احساس کرده‌اند.