انتخاب ناوی پیلای، قاضی آفریقای جنوبی و رئیس پیشین کمیسیون تحقیق سازمان ملل که جنگ غزه را «نسل‌کشی» خوانده بود، به عنوان برنده جایزه صلح نوبل امسال واکنش‌های گسترده‌ای را از سوی اتحادیه اروپا، آمریکا و اسرائیل برانگیخته است.
در پی اقدام ایالات متحده در وضع تحریم‌ها علیه دیوان کیفری بین‌المللی، اتحادیه اروپا این تصمیم واشینگتن را «عمیقا تاسف‌بار» خواند و اعلام کرد آماده است هر اقدام لازمی را برای قادر ساختن این دیوان به انجام وظایفش انجام دهد.
آگهی
آگهی
کمیسیون اروپا در بیانیه‌ای در این باره گفت: «اتحادیه اروپا از نزدیک با دیوان کیفری بین‌المللی همکاری خواهد کرد تا اطمینان حاصل شود که این نهاد همچنان به فعالیت مؤثر خود ادامه می‌دهد.»
این کمیسیون همچنین افزود امیدوار است مهلت شش‌ماهه پیش از اجرایی شدن تحریم‌ها به معنای «وجود فضایی برای گفت‌وگو» باشد.
دولت دونالد ترامپ چند ساعت پس از اعلام نام ناوی پیلای، یکی از قاضی‌های پیشین دیوان کیفری بین‌المللی، به عنوان برنده جایزه صلح نوبل این دیوان را تحریم کرد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در بیانیه‌ای گفت: «رئیس‌جمهور ترامپ هرگز اجازه نخواهد داد دیوان کیفری بین‌المللی آمریکایی‌ها را محاکمه کند. به همین دلیل امروز آمریکا دیوان کیفری بین‌المللی را تحریم می‌کند. معاملات با این دادگاه سرکش را ممنوع می‌کنیم تا منابعش قطع شود و توان فعالیتش فلج شود.»
دولت ترامپ پیش‌تر نیز دادستان‌ها و قاضی‌های دیوان را تحریم کرده بود، اما این اقدام بسیار فراتر می‌رود و می‌تواند شرکت‌هایی را که به خود دیوان خدمات می‌دهند هم مجازات کند.
واشینگتن مدت‌هاست از حکم‌های بازداشت دیوان علیه مقام‌های اسرائیلی، از جمله نتانیاهو، و نیز از تحقیق پیشین درباره اقدامات سربازان آمریکایی در افغانستان، که دیوان بعدا آن را مختومه کرد، خشمگین است.
یکی از پاسخ‌های احتمالی اتحادیه اروپا به این تحریم‌ها می‌تواند فعال‌سازی یک سازوکار حقوقی موسوم به «مکانیسم مسدودکننده» باشد؛ ابزاری که شرکت‌های اروپایی را از پیروی از تحریم‌های آمریکا به‌صورت «فعال یا از طریق اهمال عمدی» منع می‌کند و به اتحادیه اروپا امکان بالقوه‌ای می‌دهد تا بخشی از پیامدهای این تحریم‌ها را مهار کند.
تام برندسن، وزیر امور خارجه هلند، این سازوکار را به لحاظ شدت «اتمی» توصیف کرد، اما گفت هلند با وجود این از بروکسل خواسته است مقدمات اجرای آن را فراهم کند.
دیوان کیفری: این تحریم‌ها باید محکوم شود
نزهت شمیم خان، معاون دادستان دیوان، این تحریم‌ها را محکوم کرد و گفت: «هدف این تحریم‌ها تضعیف حاکمیت قانون در سطح بین‌المللی و کار یک نهاد قضایی مستقل است. کار ما در همه پرونده‌ها، تحقیقات و پیگردهایمان ادامه خواهد یافت.»
«این یک دادگاه نیست»؛ نتانیاهو از تحریم دیوان کیفری استقبال کرد
بنیامین نتانیاهو، که دیوان کیفری بین‌المللی به‌خاطر اتهام جنایت در غزه حکم بازداشتش را صادر کرده، روز جمعه از تحریم این دیوان از سوی آمریکا تمجید کرد.
نخست‌وزیر اسرائیل در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «از رئیس‌جمهور ترامپ و روبیو برای اتخاذ این تصمیم حیاتی، یعنی تحریم دیوان کیفری بین‌المللی، قدردانی می‌کنم.»
وی افزود: «دیوان کیفری بین‌المللی دادگاه نیست. نهادی سیاسی است که تهدیدی مرگبار برای دموکراسی‌های قانون‌مدار در سراسر جهان و برای خود ایده حاکمیت ملی به شمار می‌رود. از رهبری شما سپاسگزارم.»
وزارت خارجه اسرائیل نیز اعطای جایزه صلح نوبل به ناوی پیلای را «سوءاستفاده زشت از یک جایزه برای مشروعیت‌بخشی به نفرت و تعصب ضد اسرائیلی» خواند و نوشت اگر جایزه‌ای برای «دروغ، نفرت و افترای خونین» وجود داشت، پیلای از نامزدهای اصلی آن بود.
این وزارتخانه نقش او را در آنچه «تخریب سیاسی و بی‌وقفه چهره اسرائیل و ترویج دروغ نسل‌کشی» نامید، پرمعنا خواند.
در بخش دیگری از بیانیه آمده است: «اکنون که کمیته نوبل بزرگ‌ترین دروغ قرن بیست‌ویکم را پاداش داده، ژوزف گوبلز قطعا از جهنم کف می‌زند.» گوبلز وزیر تبلیغات آلمان نازی بود.
دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نیز در پستی در شبکه ایکس نوشت کمیته نوبل «قطب‌نمای اخلاقی خود را از دست داده» و «بالاترین نشان خود را به متعصبی داده که کارنامه‌اش را بر ساختن و اشاعه افترای خونین علیه تنها دولت یهودی بنا کرده است».
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
این نهاد، بزرگ‌ترین دستاورد ناوی پیلای را «مشروعیت‌بخشی به دادستانی فاسد» خوانده است.
دفتر بنیامین نتانیاهو با انتقاد از کریم خان، دادستان دیوان کیفری بین‌المللی، گفت او «با پیوستن به این جمع متعصب» می‌خواسته از اتهام تجاوز بگریزد و از گفته‌های پیلای برای ساختن «پرونده‌ای جعلی» علیه اسرائیل استفاده کرده است.
این بیانیه افزوده اعضای کمیته نوبل از زنی تجلیل کرده‌اند که «این شیطان‌سازی از یهودیان و این بی‌عدالتی» را ترویج کرده است.
رئیس کمیته نوبل: ما دادگاه نیستیم
یورگن واتنه فریدنس، رئیس کمیته نروژی نوبل، در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه تاکید کرد این نهاد درباره نسل‌کشی بودن یا نبودن حمله اسرائیل به غزه موضع نمی‌گیرد.
او گفت: «این گزارش او و کمیسیون است و ما به حرفه‌ای‌گری و صداقت او اعتماد زیادی داریم، اما این کار یک کمیسیون تحقیق سازمان ملل است.»
به گفته وی، تعیین این موضوع بر عهده دیوان کیفری بین‌المللی است و «کمیته نوبل دادگاه نیست».