در یک پژوهش یکساله، دانشمندان میلیونها پرنده مهاجر را هنگام عبور از دریای شمال رصد کرده‌اند تا خطر مزارع بادی فراساحلی را بسنجند.
اروپا در زمینه انرژی بادی فراساحلی پیشتاز جهان است و بیش از ۳۰ گیگاووات ظرفیت نصب‌شده در سراسر قاره دارد؛ ظرفیتی که برای تامین برق سالانه بیش از ۲۶ میلیون خانه کافی است.
آگهی
آگهی
اوایل امسال بلژیک، دانمارک، فرانسه، آلمان، ایسلند، ایرلند، لوکزامبورگ، هلند، نروژ و بریتانیا تعهد کردند تا سال ۲۰۵۰ در آبهای مشترک دریای شمال ۱۰۰ گیگاووات از طرحهای مشترک انرژی بادی فراساحلی را به بهره‌برداری برسانند.
این طرح ۹٫۵ میلیارد یورویی که با عنوان «اعلامیه هامبورگ» شناخته می‌شود قصد دارد دریای شمال را به «بزرگترین مخزن انرژی پاک» جهان تبدیل کند و ۱ تریلیون یورو سرمایه در اروپا بسیج کند.
اما آیا مسیری که برای آینده‌ای بدون سوختهای فسیلی در پیش گرفته‌ایم پرندگانی را که در اثر تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی همین حالا هم به شدت رو به کاهش هستند بیش از پیش به خطر می‌اندازد؟
آیا توربینهای بادی فراساحلی برای پرندگان تهدید محسوب می‌شوند؟
بیشتر پژوهشها درباره برخورد پرندگان با توربینها بر مزرعه‌های بادی خشکی متمرکز بوده است اما هر سال میلیونها پرنده آوازخوان در فصلهای مهاجرت بهاره و پاییزه عمدتا شبها از فراز دریای شمال عبور می‌کنند.
ثبت برخوردها در دریا دشوار است چون نور کافی وجود ندارد و توربینها در موقعیتهای دور از ساحل قرار گرفته‌اند.
با این حال یک مطالعه آزمایشی یکساله تازه این امکان را برای پژوهشگران فراهم کرده است که با ترکیب دوربینهای حرارتی و هوش مصنوعی این پرندگان کوچک و خفاشها را در ساعات تاریکی و پرندگان بزرگتر را در روشنایی روز شناسایی کنند.
این مطالعه به ابتکار شرکت انرژی واتن‌فال در مزرعه بادی فراساحلی «هلندسه کوست زید» و با همکاری شرکت «وایلدلایف ایمیجینگ سیستمز» (WIS) و دانشگاه و پژوهش واگنینگن (WUR (منبع به زبان انگلیسی)) انجام شد.
شرکت WIS شانزده دوربین حرارتی را روی یک توربین بادی فراساحلی نصب کرد تا همه زوایا را پوشش دهند و به صورت ۲۴ ساعته کار کنند. این سامانه در ترکیب با هوش مصنوعی توانست حرکات پرندگان را در شب و روز حتی در شرایط دید نامناسب مانند مه یا باران شناسایی و تحلیل کند.
کارن کریخزفلد پژوهشگر بومشناسی پرندگان در دانشگاه و پژوهش واگنینگن می‌گوید: «حفظ تنوع زیستی بخش مهمی از گذار انرژی است.»
او اضافه می‌کند: «در خشکی تا حد زیادی می‌دانیم پرندگان چه زمانی و چرا با توربینها برخورد می‌کنند و کدام گونه‌ها بیشتر در معرض خطر هستند و با گسترش انرژی بادی فراساحلی باید همین سطح شناخت را در دریا نیز به دست آوریم.»
در مدت نزدیک به یک سال پایش که فصلهای مهاجرت بهاری و پاییزی را دربر می‌گرفت ۲۲ مورد برخورد احتمالی پرندگان شناسایی شد که دو مورد قطعی و یک مورد بسیار محتمل ارزیابی شد.
یسپر کِید لارسِن کارشناس زیست‌علوم در واتن‌فال می‌گوید: «تا امروز برآوردهای مربوط به برخورد پرندگان با توربینهای فراساحلی عمدتا بر پایه مدلهای نظری بود.»
او توضیح می‌دهد: «در دریا عملا تایید تلفات بسیار دشوار است چون هیچ لاشه‌ای برای یافتن وجود ندارد. این مطالعه نشان می‌دهد چگونه می‌توانیم داده‌های تجربی لازم را برای بهبود برآورد برخوردها و طراحی اقدامات کاهش خطر موثر به دست آوریم.»
این پژوهش ادعا نمی‌کند که برخوردها نادرند یا می‌توان نتایج اولیه به دست آمده از یک توربین را به همه جا تعمیم داد بلکه هدف اصلی آن سنجش عملکرد فناوری در شرایط واقعی فراساحلی بود.
با این حال یک مطالعه پیشین انجمن انرژی بادی فراساحلی آلمان (BWO) نیز به نتایج مشابهی رسیده است.
پژوهشگران در این طرح با استفاده از رادار و دوربینهای مبتنی بر هوش مصنوعی بیش از ۴ میلیون حرکت پرندگان را در طول یک سال و نیم تحلیل کردند و دریافتند که بیش از ۹۹٫۸ درصد پرندگان مهاجر به طور قابل اعتماد از توربینهای بادی دوری کرده‌اند.
واتن‌فال پیشتر مطالعه دیگری را در مزرعه بادی فراساحلی نزدیک آبردین در اسکاتلند انجام داده بود. در این طرح طی ۱۹ ماه از ژوئن ۲۰۲۳ تا دسامبر ۲۰۲۴ ویدئوهای یک توربین بادی با کمک تحلیلهای پشتیبانی‌شده با هوش مصنوعی بررسی شد.
در مجموع ۲ هزار و ۷ مسیر پرواز پرندگان نزدیک این توربین پایش شد و هیچ مورد برخوردی ثبت نشد.
اروپا چگونه می‌تواند از پرندگان در معرض خطر خود حفاظت کند؟
با وجود آنکه هر سه مطالعه نشان می‌دهند تاثیر مزارع بادی فراساحلی بر پرندگان حداقلی است فعالان حفاظت از طبیعت هشدار می‌دهند که همچنان باید تدابیری برای حمایت از گونه‌های در معرض خطر اتخاذ شود.
از میان ۲۶ گونه پرنده دریایی که در سواحل و جزایر بریتانیا زادآوری می‌کنند ۱۰ گونه همین حالا در فهرست گونه‌های در معرض خطر قرار دارند.
در سال ۲۰۲۰ در مزرعه بادی «سمولا» در نروژ که از ۶۸ توربین تشکیل شده است برای هر توربین یکی از تیغه‌ها را به رنگ سیاه درآوردند تا بیشتر در دید پرندگان باشد. بررسیها نشان داد این ابتکار تلفات پرندگان را به طور چشمگیری و حدود ۷۰ درصد کاهش داده و شمار لاشه‌های ثبت شده از ۱۱ مورد پیش از رنگ‌آمیزی به ۶ مورد پس از آن رسیده است.
برخی منتقدان معتقدند چشمگیرتر کردن مزارع بادی ممکن است بر الگوهای مهاجرت پرندگان تاثیر بگذارد و آنها را وادار کند مسیرهای طولانی‌تری را برای دور زدن توربینها طی کنند در نتیجه انرژی بیشتری مصرف می‌کنند و دیرتر به جوجه‌های خود بازمی‌گردند.
از دیگر اقدامات می‌توان به نصب توربینها در فاصله زیاد از زیستگاههای حساس و پرهیز از قرار دادن آنها در مسیرهای مهاجرتی از ابتدا اشاره کرد. همچنین می‌توان با استفاده از دوربینهای حرارتی و رادار خطراتی را که این توربینها برای همراهان پرنده ما ایجاد می‌کنند بیشتر بررسی کرد.