مطالعه‌ای یک‌ساله مهاجرت میلیون‌ها پرنده از فراز دریای شمال را زیر نظر گرفته تا میزان تهدید مزارع بادی فراساحلی را اندازه‌گیری کند.
اروپا در زمینه انرژی بادی فراساحلی پیشتاز جهان است و در سراسر این قاره بیش از ۳۰ گیگاوات ظرفیت نصب شده دارد؛ توانی که برای تامین برق سالانه بیش از ۲۶ میلیون خانوار کافی است.
آگهی
آگهی
اوایل امسال، بلژیک، دانمارک، فرانسه، آلمان، ایسلند، ایرلند، لوکزامبورگ، هلند، نروژ و بریتانیا تعهد کردند تا سال ۲۰۵۰، ۱۰۰ گیگاوات پروژه مشترک باد فراساحلی را در آبهای مشترک دریای شمال به بهره‌برداری برسانند.
این برنامه ۹٫۵ میلیارد یورویی که به «اعلامیه هامبورگ» معروف است، قصد دارد دریای شمال را به «بزرگ‌ترین ذخیره‌گاه انرژی پاک» جهان تبدیل کند و یک تریلیون یورو سرمایه در اروپا به حرکت درآورد.
اما آیا مسیر حرکت به سوی آینده‌ای عاری از سوخت‌های فسیلی، پرندگانی را که شمارشان به دلیل تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت‌های انسانی همین حالا هم به شدت رو به کاهش است، بیش از پیش در معرض خطر قرار می‌دهد؟
آیا توربین‌های باد فراساحلی تهدیدی برای پرندگان هستند؟
اغلب پژوهش‌هایی که درباره برخورد پرندگان با توربین‌ها انجام شده بر مزارع بادی خشکی متمرکز است. اما هر سال در فصل‌های مهاجرت بهار و پاییز، میلیون‌ها پرنده آوازخوان، عمدتاً شب‌ها، از فراز دریای شمال عبور می‌کنند.
ثبت برخوردها در دریا به دلیل کمبود نور و دورافتاده بودن محل، کار دشواری است.
با این حال، یک مطالعه آزمایشی تازه که به مدت یک سال انجام شد به پژوهشگران امکان داد این پرندگان کوچک و همین‌طور خفاش‌ها را در ساعات تاریکی و نیز پرندگان بزرگ‌تر را در روز، با استفاده از ترکیبی از دوربین‌های حرارتی و هوش مصنوعی شناسایی کنند.
این تحقیق که به ابتکار شرکت انرژی واتنفال آغاز شد، در مزرعه بادی فراساحلی «هولندسه کوست زاید» و با همکاری شرکت «وایلدلایف ایمیجینگ سیستمز» (WIS) و دانشگاه و پژوهش واخنینگن (WUR (منبع به زبان انگلیسی)) اجرا شد.
شرکت WIS شانزده دوربین حرارتی را روی یک توربین باد فراساحلی نصب کرد که همه زوایا را پوشش می‌داد و به صورت ۲۴ ساعته فعال بود. این سامانه به کمک هوش مصنوعی، الگوهای پرواز پرندگان را در شب و روز، حتی در شرایط دید نامناسب مانند مه یا باران، شناسایی و تحلیل می‌کرد.
کارن کریگسولد، پژوهشگر بوم‌شناسی پرندگان در دانشگاه و پژوهش واخنینگن، می‌گوید: «حفاظت از تنوع زیستی بخش مهمی از گذار انرژی است.»
او ادامه می‌دهد: «در خشکی، تا حد زیادی می‌دانیم پرندگان چه زمانی و چرا با توربین‌ها برخورد می‌کنند و کدام گونه‌ها بیشتر در معرض خطرند. با گسترش انرژی بادی فراساحلی، باید همین سطح شناخت را در دریا هم به دست بیاوریم.»
در نزدیک به یک سال پایش، که هم فصل بهار و هم فصل پاییز مهاجرت را در بر می‌گرفت، ۲۲ مورد برخورد احتمالی پرندگان شناسایی شد که دو مورد از آن‌ها تأیید و یک مورد بسیار محتمل ارزیابی شد.
یسپر کید لارسن، کارشناس زیست‌شناسی در شرکت واتنفال، می‌گوید: «تا پیش از این، برآوردها از برخورد پرندگان در دریا عمدتاً بر پایه مدل‌های نظری بود.»
او توضیح می‌دهد: «در دریا، تأیید مرگ‌ومیرها بسیار دشوار است زیرا لاشه‌ای برای جمع‌آوری وجود ندارد. این مطالعه نشان می‌دهد چگونه می‌توانیم داده‌های تجربی لازم برای بهبود برآورد برخوردها و طراحی اقدامات کاهش‌دهنده مؤثر را به دست آوریم.»
در این تحقیق ادعا نمی‌شود که برخوردها نادر است یا این‌که نتایج اولیه به دست آمده از یک توربین را می‌توان به همه جا تعمیم داد. هدف اصلی، آزمودن کارایی این فناوری در شرایط واقعی فراساحلی بود.
با این حال، یک مطالعه پیشین انجمن باد فراساحلی آلمان (BWO) نیز به نتایج مشابهی رسید.
پژوهشگران با استفاده از رادار و دوربین‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، بیش از چهار میلیون حرکت پرندگان را در طول یک‌ونیم سال تحلیل کردند و دریافتند که بیش از ۹۹٫۸ درصد پرندگان مهاجر به طور قابل اعتماد از توربین‌های بادی دوری می‌کنند.
شرکت واتنفال پیش‌تر مطالعه دیگری را در یک مزرعه بادی فراساحلی نزدیک آبردین در اسکاتلند انجام داده بود. در این تحقیق، طی ۱۹ ماه، از ژوئن ۲۰۲۳ تا دسامبر ۲۰۲۴، ویدئوهای یک توربین باد با کمک تحلیل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی بررسی شد.
در مجموع ۲۰۰۷ مسیر پرواز پرندگان در نزدیکی توربین تحت پایش بررسی شد و هیچ مورد برخوردی ثبت نشد.
اروپا چگونه می‌تواند از پرندگان در معرض خطر خود حفاظت کند؟
با وجود آن‌که هر سه تحقیق، تأثیر مزارع بادی فراساحلی بر پرندگان را حداقلی نشان می‌دهند، گروه‌های حفاظت از طبیعت هشدار می‌دهند که همچنان باید تدابیری برای حفاظت از گونه‌های در معرض تهدید اندیشیده شود.
از میان ۲۶ گونه پرنده دریایی که در سواحل و جزیره‌های بریتانیا زادآوری می‌کنند، ۱۰ گونه هم‌اکنون در فهرست گونه‌های در معرض خطر قرار دارند.
در سال ۲۰۲۰، مزرعه بادی خشکی «سمولا» در نروژ که از ۶۸ توربین تشکیل شده است، برای آن‌که توربین‌ها بیشتر در دید پرندگان باشند، یک تیغه از هر توربین را به رنگ سیاه درآورد. بررسی‌ها نشان داد این اقدام تلفات پرندگان را به طرز قابل توجهی، حدود ۷۰ درصد، کاهش داده است؛ از ۱۱ لاشه ثبت‌شده پیش از رنگ‌آمیزی به شش مورد پس از آن.
برخی منتقدان معتقدند چشم‌گیرتر کردن مزارع بادی ممکن است بر الگوهای مهاجرت پرندگان تأثیر بگذارد و آن‌ها را وادار کند مسیرهای طولانی‌تری را برای دور زدن توربین‌ها طی کنند. این امر یعنی مصرف انرژی بیشتر و طولانی‌تر شدن زمان بازگشت پرندگان به جوجه‌هایشان.
از دیگر اقدام‌های پیشنهادی می‌توان به نصب توربین‌ها در فاصله زیاد از زیستگاه‌های حساس و خودداری از احداث آن‌ها در مسیرهای مهاجرت اشاره کرد. دوربین‌های حرارتی و رادار نیز می‌توانند برای بررسی بیشتر خطر احتمالی این توربین‌ها برای پرندگان به کار گرفته شوند.