تصویری که هزاران بار در شبکههای اجتماعی دیده شده، ظاهرا تصویر گذرنامه ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین را نشان میدهد که در آن، اسرائیل بهعنوان وطن او درج شده است. اما این ادعاها نهتنها نادرست هستند، بلکه از سال ۲۰۲۳ نیز بارها در فضای مجازی منتشر شدهاند.
تصویر جعلی دو گذرنامه ظاهرا اسرائیلی که در فضای آنلاین دستبهدست میشود و منتشرکنندگان آن ادعا میکنند متعلق به ولودیمیر زلنسکی و همسرش اولنا زلنسکا است، ظاهرا نشان میدهد رئیسجمهور اوکراین و خانوادهاش اسرائیل را بهجای اوکراین بهعنوان وطن خود انتخاب کردهاند.
آگهی
آگهی
این پست فیسبوکی در اوایل ماه سپتامبر منتشر شد و این توضیح را همراه داشت: «هر طور میخواهید میتوانید موضوع را تفسیر کنید، اما ما همیشه به یک نتیجه میرسیم و آن اینکه زلنسکی و خانوادهاش وطنی را انتخاب کردهاند که در همه کارهایی که انجام میدهد به او الهام میدهد، از او محافظت میکند و از او حمایت میکند؛ و آن وطن قطعا اوکراین نیست. این موضوع بر همه آشکار است، همانطور که همه میدانند حامیان او در رأس ساختار سیاسی اوکراین چه افرادی هستند. اما مردم ترجیح میدهند برای برهم نزدن آرامش افرادی که پشت پرده امور را هدایت میکنند، چشم خود را بر این واقعیت ببندند. شلوم (سلام به زبان عبری).»
این ادعاها هیچ پایه و اساسی ندارند. تیم راستیآزمایی یورونیوز، کیوب، با منابع رسمی اوکراین تماس گرفت و آنها این ادعاها را رد کردند.
علاوه بر این، بر اساس قانونی که اخیرا در اوکراین تصویب شده و از ژانویه امسال رسما به اجرا درآمده است، مقامهای دولتی این کشور برخلاف شهروندان عادی، اجازه داشتن تابعیتهای مضاعف ندارند.
همچنین، در گذرنامه جعلی منتسب به زلنسکا، «جمهوری شوروی سوسیالیستی اوکراین» بهعنوان محل تولد او درج شده است. این اطلاعات نادرست است، زیرا در اسناد هویتی رسمی افرادی که پیش از استقلال اوکراین در این کشور متولد شدهاند، معمولا «اوکراین» بهعنوان محل تولد درج میشود، و نه «جمهوری شوروی سوسیالیستی اوکراین» که از سال ۱۹۲۲ تا سال ۱۹۹۱، یکی از جمهوریهای تشکیلدهنده اتحاد جماهیر شوروی بود.
تیم راستیآزمایی یورونیوز همچنین این تصویر را با Hive Moderation بررسی کرد. نتیجه بررسی کیوب نشان داد که این تصویر با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده است.
به نظر میرسد این گذرنامه جعلی، بر اساس یک نمونه الگو ساخته شده باشد که در وبسایت شورای اروپا منتشر شده است.
انتشار دوباره تصاویر گذرنامههای جعلی زلنسکی
نخستین بار نیست که گذرنامههای جعلی منتسب به زلنسکی و زلنسکا در فضای آنلاین منتشر میشوند.
در آوریل ۲۰۲۶، تصویری از یک گذرنامه ظاهرا اسرائیلی متعلق به زلنسکی در اینستاگرام، ایکس و فیسبوک منتشر شد که هزاران بازدیدکننده داشت.
در این پستها ادعا شده بود که رئیسجمهور اوکراین مأمور سازمان اطلاعات اسرائیل است و مأموریت اصلی او «اوکراینیسازی اروپا و سوق دادن آن به سوی نابودی خود» است.
علاوه بر اینکه بخش قابلتوجهی از گذرنامه در تصویر بریده شده بود، نام زلنسکی نیز در آن با غلط املایی نوشته شده بود.
بر اساس وبسایت رسمی رئیسجمهور اوکراین، نام خانوادگی او در زبان انگلیسی به صورت «Zelenskyy» نوشته میشود، و نه «Zelensky» که در گذرنامه ادعایی دیده میشود.
در واقع، مطالبی درباره گذرنامههای ادعایی زلنسکی و زلنسکا دستکم از سال ۲۰۲۳ در فضای مجازی منتشر میشوند.
برای نمونه، تصویری از بانوی اول اوکراین در کانالهای طرفدار روسیه همچنین در چندین پست فیسبوکی منتشر شد.
در یکی از این پستها نوشته شده بود: «در حالی که رئیسجمهور اوکراین، زلنسکی، در سراسر جهان میگردد و برای جنگ، التماس پول و سلاح میکند، همسرش تعطیلات خوبی را در اسرائیل میگذراند و حتی یک گذرنامه اسرائیلی نیز دریافت کرده است. جالب است بدانیم آیا خانم زلنسکی خود را برای فرار احتمالی از اوکراین آماده میکند؟»
همه این پستها از یک الگوی مشابه پیروی میکنند و آن استفاده از یک گذرنامه ساخته شده با هوش مصنوعی است تا با ترکیب آن با برخی عناصر واقعی، یک رسوایی برای اوکراین ایجاد کنند و همزمان با ادامه جنگ روسیه علیه این کشور، حمایت متحدان اوکراین تضعیف کنند.
این شیوهها از تاکتیکهای رایج شبکههای طرفدار روسیه در کارزارهای انتشار اطلاعات نادرست محسوب میشوند.
پستهایی که درباره گذرنامههای ظاهرا اسرائیلی منتشر شدهاند، با یکی از توجیهات ادعایی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، برای تهاجم گسترده به اوکراین نیز در تضاد هستند. پوتین هنگام آغاز این تهاجم در فوریه ۲۰۲۲ وعده داده بود که بر «غیرنظامیسازی و نازیزدایی» اوکراین نظارت کند.
با این حال، زلنسکی که نوه یک بازمانده هولوکاست است، دارای پیشینه یهودی است و پیشتر نیز به مجموعه حملاتی که کرملین علیه پیشینه مذهبی او مطرح کرده بود، پاسخ داده است.
در سال ۲۰۲۲، زلنسکی اندکی پیش از آغاز تهاجم گسترده روسیه به اوکراین، در یک پیام ویدئویی خطاب به مردم روسیه که به زبان روسی منتشر شد، گفت: «چگونه میتوانم نازی باشم؟ این را برای پدربزرگم توضیح دهید، فردی که تمام جنگ را در صفوف پیادهنظام ارتش شوروی گذراند و در مقام سرهنگ، در اوکراین مستقل درگذشت.»