روشهای نوین ساختوساز دوستدار محیطزیست به خنک ماندن ساختمانها کمک میکند و انتشار گازهای آلاینده را کاهش میدهد.
در حالی که میلیونها نفر در موجهای گرمایی که امسال زودتر از همیشه آغاز شدهاند از گرما به ستوه آمدهاند، ساختمانهایی که در آنها زندگی و کار میکنیم زیر ذرهبین قرار گرفتهاند. اروپاییهای شمال قاره متوجه شدهاند بیشتر خانهها طوری طراحی شدهاند که گرما را در خود حبس کنند نه اینکه خنک بمانند؛ همین باعث میشود با بالا رفتن دما، خانهها به سونا تبدیل شوند.
آگهی
آگهی
اما راهحلهایی در دسترس است. ساختوساز سازگار با محیط زیست رویکردی در معماری و بناست که اولویت را به روشهایی میدهد که ساختمانها را خنک نگه میدارند و در عین حال، با استفاده از موادی محلی که نیازی نیست از آن سوی جهان حمل شوند، انتشار کربن کمتری ایجاد میکنند. به گفته آژانس محیط زیست اروپا (EEA)، بخش ساختمانها مسئول ۳۵ درصد از انتشار گازهای گلخانهای اتحادیه اروپا است.
ساختوساز سازگار با محیط زیست حتی هنگام بالا رفتن دما ساختمانها را خنک نگه میدارد
آدریان پولن، معمار و سازنده در حوزه ساختوساز سازگار با محیط زیست و بنیانگذار شرکت «لگران موین» است. پولن در توضیح این حوزه میگوید: «مجموعهای از روشها مبتنی بر مواد طبیعی است. اغلب از مواد محلی استفاده میشود که معمولا با ابزارهای کم یا تجهیزاتی نصب میشوند که به انرژی برق یا مکانیکی ناچیزی نیاز دارند. این شامل ساختوساز با خاک خام، چوب، کاه یا سنگ میشود.»
کتابخانه سیمون ویل در لوشنه-روکنکور در حومه پاریس با اصول ساختوساز سازگار با محیط زیست ساخته شده و این انتخاب در موج گرمای ژوئن فرانسه نتیجه خود را نشان داد. این ساختمان با وجود نداشتن سیستم تهویه مطبوع، در تمام مدت باز ماند.
گائل لدره-مونتیه، مدیر این کتابخانه، میگوید: «در حالی که دمای بیرون تا ۳۵/۳۶ درجه میرسید، موفق شدیم دمای داخل را روی ۲۳٫۵ تا ۲۵٫۵ درجه نگه داریم.» لدره-مونتیه اضافه میکند: «حتی با وجود موج گرمای بیسابقه در آن هفته، وقتی دما حداکثر به ۴۱/۴۲ درجه رسید، عصر شنبه در داخل ساختمان حداکثر ۳۲ درجه را ثبت کردیم. این عدد بالاست، اما همچنان حدود ۱۰ درجه از بیرون کمتر بود.»
نزدیک به ۷۵ درصد ساختمانهای اروپا از نظر مصرف انرژی ناکارآمدند
برای محافظت از مردم در برابر گرمای شدید، دولتهای سراسر اتحادیه اروپا به شهروندان توصیه میکنند خانههای خود را خنک نگه دارند. راهنمای رسمی بهداشت عمومی فرانسه مثلا توصیه میکند تا حد امکان در فضاهای داخلی خنک بمانند. اما اجرای این توصیه برای بسیاری از اروپاییها دشوار است. بر اساس دادههای اتحادیه اروپا، نزدیک به ۷۵ درصد از ساختمانهای موجود در اروپا از نظر انرژی ناکارآمدند و بیش از ۸۵ درصد ساختمانهای امروز نیز انتظار میرود در سال ۲۰۵۰ همچنان مورد استفاده باشند. با وجود این، نرخ نوسازی سالانه ساختمانها تنها حدود ۱ درصد باقی مانده است.
وضعیت ساختمانهای اروپا فقط مساله سلامت عمومی نیست، بلکه یک مساله اقلیمی هم هست. ساختمانهایی که عایقبندی ضعیفی دارند برای گرمایش در زمستان و خنکسازی در موجهای گرمای تابستانی که هر روز رایجتر میشوند، به انرژی بسیار بیشتری نیاز دارند.
پولن، سازنده متخصص در ساختوساز پایدار، درباره علت انتشار کمتر گازهای گلخانهای در این نوع ساختمانها میگوید: «ساختوساز سبز مزیت کمکربن بودن را دارد؛ یعنی در فرایند تولید و نیز در موادی که استفاده میشود، به انرژی بسیار کمتری نیاز دارد؛ موادی که به حملونقل و پردازش کمتری نیازمندند. بنابراین، این نوع ساختوساز به تحقق تعهدات پذیرفتهشده در توافق پاریس کمک میکند.»
اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۵ توافق پاریس را امضا کرد؛ توافقی که هدف آن حفظ «افزایش میانگین دمای جهانی، بهطور قابل توجهی زیر ۲ درجه سانتیگراد نسبت به سطح پیشاصنعتی» و در عین حال محدود کردن «افزایش دما تا ۱٫۵ درجه سانتیگراد نسبت به سطح پیشاصنعتی» است.
در همین حال، بنا بر آمار آژانس محیط زیست اروپا، ساختمانها ۴۲ درصد مصرف انرژی در اتحادیه اروپا را به خود اختصاص میدهند که بخش زیادی از آن صرف گرمایش و سرمایش میشود؛ بنابراین، طراحی ساختمان نقشی کلیدی در حفظ دمای آسایش در فضاهای داخلی دارد.
هزینه ساختوساز سازگار با محیط زیست بیشتر است
یکی از چالشهای اصلی ساختوساز سازگار با محیط زیست، هزینه آن است. پولن برآورد میکند که این نوع ساختوساز اغلب ۱۵ تا ۲۰ درصد گرانتر از ساختوساز متعارف تمام میشود؛ به همین دلیل، سازندگان سبز در روند مناقصه در موقعیت ضعف قرار میگیرند، چون کارفرماها معمولا کمترین هزینه اولیه را در اولویت قرار میدهند؛ حتی اگر ساختمانهای پایدار در اغلب موارد در بلندمدت صرفهجویی مالی به همراه داشته باشند.
برای نمونه، مارین هکنبنر، که در یک ساختمان آپارتمانی ساختهشده با آجرهای خاک خام در شهر حومهای باگنو در نزدیکی پاریس زندگی میکند، میگوید: «از زمانی که دو سال پیش به اینجا نقل مکان کردیم، هیچوقت مجبور نشدهایم سیستم گرمایش را روشن کنیم.»
پاریس به عایقهای زیستپایه روی آورده است
به گفته ژاک بودریه، معاون شهردار پاریس در امور مسکن و نوسازی انرژی، این شهر از هماکنون خود را سازگار کرده است. از سال ۲۰۲۰، شهرداری برای نوسازی ساختمانهای عمومی و واحدهای مسکونی فقط از مواد عایق زیستپایه استفاده کرده است.
بودریه توضیح میدهد: «بهویژه به دلیل توانایی این مواد در ایجاد تاخیر حرارتی.» او اضافه میکند: «این مواد شامل چوب، پشم، کنف، کاه و الیاف سلولزی است؛ فقط مواد زیستپایه. تاکنون عایقکاری کامل ۸۰ هزار واحد مسکن اجتماعی را انجام دادهایم.»
اما از نظر معاون شهردار، بزرگترین چالش همراه کردن بخش خصوصی با روند نوسازی است، بهویژه مالکان خانههای دوم. بودریه میگوید: «نزدیک به ۳۰ درصد واحدهای مسکونی خصوصی را خانههای خالی یا اقامتگاههای دوم تشکیل میدهند. بنابراین، در تلههای گرمایی، در محلههای قدیمی مرکز پاریس که ساختمانهای با اتلاف حرارتی بالا زیاد است، مالکان خانههای دوم فراواناند. چون خودشان در آنجا زندگی نمیکنند، معمولا علیه انجام کارهای نوسازی رای میدهند.»
بودریه معتقد است برای گذار به ساختوساز سازگار با محیط زیست باید مشوقهای مالی در نظر گرفته شود. او پیشنهاد میکند: «نرخ مالیات بر ارزش افزوده ۵٫۵ درصدیِ کاهشیافته برای مواد زیستپایه و مواد منشاگرفته از منابع جغرافیایی محلی اعمال شود.» او همچنین از «اکو-شرطیسازی» حمایت میکند؛ به این معنی که «برخی انواع تامین مالی، بهویژه منابع عمومی دولتی، برای پروژههای ساختوساز یا نوسازی که از مواد پایدار و دوستدار محیط زیست استفاده میکنند، افزایش یابد.»