این نمایشگاه از یک خورشید غولپیکر درخشان و چیدمانهای غوطهور غیرقابل عکاسی تا عینکهای برفی باستانی قطب شمال و منسوجات الهامگرفته از ماموریتهای آپولو را در بر میگیرد و قرنها خیالپردازی انسان را پوشش میدهد.
از همان وقتی که انسانهای نخستین سرشان را به آسمان بلند کردند و سعی کردند معنای آسمان را بفهمند، خورشید و ماه در مرکز همه چیز بودهاند؛ ایمان، زمانسنجی، کشاورزی، اسطوره و هنر.
آگهی
آگهی
تابستان امسال نمایشگاه بزرگ تازه گالری ساچی با عنوان The Sun and The Moon تلاشی جاهطلبانه انجام میدهد: این که این طیف کامل شیفتگی انسان نسبت به آسمان را در ۹ سالن در دو طبقه گرد هم بیاورد و آن را از نگاه بیش از ۱۷۰ هنرمند به نمایش بگذارد.
این دومین نمایشگاه از مجموعهای است که ساچی در آن بررسی میکند جهان طبیعی چگونه به خلاقیت هنری خوراک میدهد؛ پس از نمایشگاه بسیار پرطرفدار سال گذشته FLOWERS - گیاهان در هنر و فرهنگ معاصر.
کاترین بنسون، کیوریتور نمایشگاه، در بازدید مطبوعاتی نمایشگاه به یورونیوز کالچر میگوید: «این نمایشگاه یک سفر کامل ۲۴ ساعته از خلال نگاه هنرمندان و خالقان است. این اجرام آسمانی ثابت در سراسر تاریخ بشر بخشی از زندگی ما بودهاند و میخواستیم همه راههایی را که هنرمندان از آنها الهام گرفتهاند، جستوجو کنیم.»
یک روز در ۹ سالن
این نمایشگاه گسترده به شکلی هوشمندانه به صورت یک چرخه کامل ۲۴ ساعته ساختاربندی شده است؛ بازدیدکنندگان را از سپیدهدم تا ظهر، غروب و تا ژرفای شب پیش میبرد و هر سالن بخشی از روز و داستانهای مرتبط با آن را بازتاب میدهد.
نمایش با آثاری از پاتریک کافیلد، باربارا هپورث و سینتا تانتر آغاز میشود و سپس وارد بخش Dawn میشود که نشان میدهد فرهنگهای اولیه چگونه خورشید و ماه را به عنوان نیروهای کیهانی درک میکردند.
از جمله اشیا به نمایش درآمده میتوان به یک نیمتنه سلتیکی «سول اینویکتوس» از سده نخست پیش از میلاد، نسخهای از «صفحه آسمان نبرا» و پارچهای بزرگ از هند قرن هفدهم که خورشید را به تصویر میکشد اشاره کرد که در کنار آثار معاصری مانند لباسهای اپرای سلطنتی به نمایش درآمدهاند.
سالنهای بعدی به نقش خورشید در زمانسنجی و کشاورزی، آیینهای فرهنگ تابستان و بار عاطفی غروب میپردازند.
بازدیدکنندهای از بالا به «هلیوس» اثر لوک جیرام، خورشید درخشان شش متری ساخته شده از تصاویر ناسا، نگاه میکندبازدیدکنندهای از بالا به «هلیوس» اثر لوک جیرام، خورشید درخشان شش متری ساخته شده از تصاویر ناسا، نگاه میکند
در میانه نمایشگاه، اثر نفسگیر Helios قرار دارد؛ کرهای عظیم و نورانی به قطر شش متر اثر هنرمند بریتانیایی لوک جیرام. این اثر از ۴۰۰ هزار عکس خورشید که اخترعکاس دکتر استوارت گرین در کنار دادههای ناسا فراهم کرده ساخته شده است.
از بازدیدکنندگان دعوت میشود روی صندلیهای راحتی زیر این کره لم بدهند و در حالی که اثر به آرامی بالای سرشان میدرخشد، به آن خیره شوند؛ همزمان، موسیقی امبینت ویژهای که دانکن اسپیکمن و سارا اندرسن ساختهاند در فضا طنین میاندازد. اینجا جایی ایدهآل برای اندیشیدن به جهان است، یا اگر برای یک روز از تماشای هنر سیر شدهاید، مکانی کاملا مناسب برای یک چرت کوتاه.
لوک جیرام میگوید: «امیدوارم این اثر شگفتی و شوق را برانگیزد و بازدیدکنندگان را وادارد به اهمیت خورشید در زندگی همه ما فکر کنند؛ برای نور، گرما، انرژی سیارهمان و این که نزدیکترین ستاره ما چگونه در طول تاریخ الهامبخش فرهنگ و دین بوده است.»
زنان پشت صحنه فرود بر ماه
نیمه دوم نمایشگاه به ماه میپردازد؛ از نمایش فازها و رصد آن در طول تاریخ آغاز میشود و سپس به بخش Walking on the Moon میرسد؛ سالنی که به میراث فرهنگی ماموریتهای آپولو و داستانهای کمتر شنیده شده پشت سر آنها اختصاص دارد.
مرکز این بخش اثر Moon Landing است؛ همکاری کمنظیر هنرمند نساج، مارگوت سلبی، و آهنگساز، هلن کدیک. این اثر به زنان ناواهو که مدارهای مجتمع را بافتهاند و زنانی که در کارخانه ریتئون هستههای حافظه آپولو ۱۱ را سیمکشی کردند ادای احترام میکند؛ مشارکتهایی که دههها چندان شناخته نشده بود.
«Moon Landing»، اثر نساجی در مقیاس بزرگ از مارگوت سلبی با همراهی قطعه موسیقایی هلن کدیک «Moon Landing»، اثر نساجی در مقیاس بزرگ از مارگوت سلبی با همراهی قطعه موسیقایی هلن کدیک
پارتیتور کدیک بر پایه منطق خودِ بافندگی ساخته شده است. هلن کدیک میگوید: «مارگوت به من گفت در بافتهایش از کد باینری استفاده میکند و این برایم بسیار جذاب بود. به همین دلیل اثر را برای دو چنگ، دو ویولنسل و دو ویولن نوشتم؛ آنها مانند یک کد باینری عمل میکنند، به طوری که اغلب وقتی چنگ اول در سکوت است، چنگ دوم مینوازد.» این قطعه در شش بخش اجرا میشود؛ از سکوت و تمرکز بافنده پشت دار تا هیاهوی فرود فضاپیما.
خود اثر نساجی که سلبی همراه با شش عضو استودیو طی چهار ماه آن را بافته، بیش از ۳۰ هزار رشته نخ دارد و بخش به بخش در واکنش مستقیم به موسیقی شکل گرفته است.
مارگوت سلبی به یورونیوز کالچر میگوید: «انتخاب رنگها غریزی است، اما ریتمها و الگوها تماما واکنش مستقیم به موسیقی هستند.»
پیوندی برای شنیدن یا دانلود این قطعه موسیقایی زیبا از کدیک اینجا (منبع به زبان انگلیسی) در دسترس است.
صداهای تازه
در بخشهای دیگر نمایشگاه، کای گاسِی، هنرمند بریتانیایی-زامبیایی در حوزه مدیای ترکیبی که در سال ۲۰۲۱ برنده جایزه هنر سوهو هاوس شد، تاملی خصوصیتر درباره ماه را با اثر خود Moonlight Series Number Four: Boy by the Pool عرضه میکند.
این نقاشی که یکی از چهار اثر در این مجموعه است، هم پرترهای خانوادگی است و هم روایتی اسطورهای و از خاطرات ماجراجوییهای دوران کودکی در تاریکی شب الهام میگیرد.
کای گاسِی میگوید: «این اثر درباره شیطنت و بازی در شب است. من در کودکی بیش از یک بار از خانه فرار کردم. چند ساعت ناپدید شده بودم، اما خوب میدانستم کجا هستم.»
هنرمند کای گاسِی در کنار اثر Moonlight Series Number Four: Boy by the Poolهنرمند کای گاسِی در کنار اثر Moonlight Series Number Four: Boy by the Pool
این نمایشگاه همچنین گفتوگو را فراتر از روایتهای آشنای غربی میبرد. آینا پترووا، طراح و هنرمند اهل جمهوری ساخا، پروژه خود با عنوان URSUUNA را به نمایش گذاشته است؛ بازخوانی معاصر عینکهای سنتی برفی قطب شمال که از نخستین ابزارهای حفاظتی چشم در تاریخ به شمار میروند.
این ابزارها که برای جلوگیری از نابینایی برف در زمستانهای طولانی قطب شمال ساخته شدهاند، به نمادهایی از بقا و هویت فرهنگی بدل میشوند.
این عینکها که در گذشته از چوب و استخوان تراشیده میشدند، در آثار پترووا در قالب نقره و برنج بازآفرینی شدهاند. آثار او در کنار یک جفت عینک برفی اصیل که حدود هزار سال قدمت دارند به نمایش درآمدهاند.
آینا پترووا توضیح میدهد: «میخواستم با ریشهها و اجدادم ارتباط برقرار کنم؛ این همان چیزی است که من هستم.»
اگر در طول نمایشگاه او را ببینید، کافی است بپرسید؛ با کمال میل اجازه میدهد خودتان یکی از این عینکها را امتحان کنید (و بله، به طرز شگفتآوری میتوان از پشت آنها دید).
او میگوید: «دوست دارم مردم نمایشگاه را با این احساس ترک کنند که میخواهند بیشتر درباره جمهوری ساخا و فرهنگ آن بدانند. دیده شدن بیشتر برای مردمان بومی در سراسر جهان برایم اهمیت دارد.»
چیدمانهایی که نمیتوان از آنها عکس گرفت
آخرین سالنها، با عناوین Midnight و The Darkest Hours، به طور کامل به قلمرو افسانهها، رویاها و ادراک فرو میروند.
در اینجا آثاری از هنرمندان شناختهشدهای چون پائولا رگو و خوان میرو به نمایش گذاشته شده که به دو چیدمان غوطهورکننده خیرهکننده از گروه هنری بینالمللی teamLab ختم میشوند. هر دو اثر بخشی از مجموعه «مجسمههای ادراکی» آنها هستند.
تاکاشی کادو، مدیر برند جهانی تیملب، میگوید: «توضیح این آثار با کلمات دشوار است؛ بهترین راه این است که خودتان در فضا قرار بگیرید. وقتی وارد این چیدمان میشوید، با فرمهای نورانی فراوانی روبهرو هستید که تقریبا بینام و شبیه کرهاند. اما آنها به معنای سنتی کلمه «وجود» ندارند؛ از نور و محیط ساخته شدهاند. حتی اگر تلاش کنید آنها را لمس کنید، نمیتوانید، زیرا شیء فیزیکیای در کار نیست، اما ما آنها را طوری درک میکنیم که انگار واقعا وجود دارند.»
چیدمان «Massless Suns and Dark Suns» اثر تیملبچیدمان «Massless Suns and Dark Suns» اثر تیملب
در چیدمان Massless Suns and Dark Suns, کرههای نورانی در فضای گالری شناور به نظر میرسند، اما نمیتوان از آنها عکس گرفت و در نگاه اول به شکلی ثابت دیده نمیشوند. آنها فقط وقتی خود را نشان میدهند که مدتی به تماشای آنها بنشینید.
تاکاشی کادو توضیح میدهد: «این کرهها وجود دارند، حتی اگر نتوانید از آنها عکس بگیرید. شما فقط میتوانید درباره آنها با کسانی صحبت کنید که خودشان در آن فضا بودهاند.» این همان چیزی است که تیملب آن را «مجسمه ادراکی» مینامد؛ هنری که از ماده، بلکه از تعامل میان نور و فضا شکل میگیرد.
این پایانبندی کاملا برازنده نمایشی درخشان درباره آسمان است؛ چیزی که باید شخصا تجربهاش کنید تا باورش کنید.
بنسون از تیم کیوریتوری میگوید: «امیدوارم مخاطبان با حسی از پیوند از نمایشگاه بیرون بروند. همه ما میکوشیم جای خود را در جهان و کیهان پیدا کنیم؛ شاید دیدن این که مردم در طول تاریخ چگونه از خورشید و ماه الهام گرفتهاند، باعث شود احساس کنیم کمی بیشتر به جهان و به یکدیگر متصل هستیم.»
The Sun and The Moon: Art Inspired by the Celestial تا ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ در گالری ساچی لندن برپاست.
e21e38c592ed0e2a0caf5768867147e4