فرانسه عملا به دنبال بهترین راه مقابله با دماهای بسیار بالا بوده و حالا زیر یک گنبد گرما گیر افتاده است.
فرانسه داغترین روز ماه مه ثبتشده خود را پشت سر گذاشته است و در عین حال خود را برای موج گرمایی حتی استثناییتر آماده میکند.
آگهی
آگهی
سازمان هواشناسی این کشور، متئو فرانس، دیروز اعلام کرد که در 352 ایستگاه هواشناسی، عمدتا در غرب کشور، رکوردهای تازهای برای دمای ماهانه ثبت شده و بالاترین دما یعنی 37.1 درجه سانتیگراد در نزدیکی اوسگور، در حوالی بیاریتز، اندازهگیری شده است. دانشمندان اقلیمشناس میگویند این رویداد «بیسابقه» بر اساس دادههایی که تا سال 1979 عقب میرود، تنها یک شانس از هر 1000 مورد برای وقوع در این زمان از سال دارد.
کارشناسان پیشبینی هوا هشدار میدهند این کشور در روزهای آینده نیز زیر یک گنبد گرما «بسیار غیرمعمول و قدرتمند» گرفتار خواهد ماند؛ الگوی جویای که امواج گرما را حبس میکند و به دلیل تغییرات اقلیمی ناشی از انسان، هرچه رایجتر میشود.
بر اساس پیشبینیها، حداکثر دمای روز در نانت امروز (26 مه) به 35 درجه سانتیگراد خواهد رسید، در حالی که دمای پاریس، لیون، تولوز و بوردو به 34 درجه میرسد. حتی شهرهای شمالی مانند لیل نیز دمای حداکثر 30 درجه سانتیگراد را تجربه خواهند کرد.
این موج گرما که تاکنون با چندین مورد مرگ، از جمله مرگ یک دونده 53 ساله که جان باخت در مسابقهای روز یکشنبه در پاریس، مرتبط دانسته شده است، زنگ خطر را درباره آنچه فرانسه در آستانه ورود به تابستان باید انتظارش را داشته باشد به صدا درآورده است.
آیا فرانسه گرمتر میشود؟
سال گذشته فرانسه با مجموعهای از موجهای گرما روبهرو شد و دما در بخشهایی از کشور تا 40 درجه سانتیگراد بالا رفت. دهها بخش اداری تحت هشدار نارنجی قرار گرفتند و منطقه اود یکی از بدترین آتشسوزیهای جنگلی 50 سال اخیر فرانسه را که با گرمای شدید و خشکی هوا تغذیه میشد، تجربه کرد. سال 2025 بدترین سال ثبتشده برای آتشسوزیهای جنگلی در اتحادیه اروپا بود.
بر اساس دادههای سرویس تغییرات اقلیمی کوپرنیکوس اتحادیه اروپا (C3S (منبع به زبان انگلیسی))، فرانسه در سراسر دوره تابستانی 2025 دماهایی بالاتر از میانگین را تجربه کرد و در بیشتر نقاط کشور شمار «روزهای تابستانی» حدود 15 روز بیش از حد معمول بود؛ روزهایی که در آنها حداکثر دمای هوا دستکم به 25 درجه سانتیگراد میرسد.
جنوبغرب فرانسه نیز شاهد برخی از بزرگترین انحرافها در شدت گرما بود و دما در این مناطق حدود 6 درجه سانتیگراد بالاتر از حداکثر میانگین فصلی بالا رفت.
پس از این تابستان سوزان، یک تحلیل سریع از سوی مدرسه بهداشت و پزشکی استوایی لندن نشان داد که تغییرات اقلیمی با افزایش دما تا 3.6 درجه سانتیگراد، مسئول حدود 68 درصد از 24 هزار مرگ در 854 شهر اروپا بوده است.
این مطالعه نشان داد تغییرات اقلیمی در 1444 مورد مرگ بر اثر گرما در فرانسه نقش داشته و پاریس یکی از بالاترین تلفات را تجربه کرده است.
این همان سناریویی است که فرانسه پس از تمرین بحران «پاریس در 50 درجه» سالها است انتظارش را میکشد و برای آن آماده میشود.
آیا فرانسه برای گرمای شدید آماده است؟
در سال 2023 شهرداری پاریس ابتکار «پاریس در 50 درجه» را در دو منطقه شهر اجرا کرد تا ساکنان را برای آیندهای با گرمای شدید آماده کند.
این ابتکار برنامهریزان شهری، کارشناسان سلامت، دانشمندان و مقامات دولتی را گرد هم آورد تا آسیبپذیریها را در بخشهای کلیدی از جمله مسکن، بهداشت و درمان، انرژی و فضاهای عمومی ارزیابی کنند.
در بخشی از این تمرین، حدود 70 کودک به تونلی تاریک فرستاده شدند که دمای آن ثابت و حدود 18 درجه سانتیگراد است. از آنها خواسته شد زیر زمین، پیامدهای دماهای افراطی را که ممکن است به زودی به «شرایط عادی جدید» تبدیل شود، بازی کنند.
این بازیها شامل آن میشد که کودکان وانمود کنند در قطع برق بر اثر غذای فاسد مسموم شدهاند یا نشت گاز منواکسید کربن از یک ژنراتور معیوب را به تصویر بکشند. پیش از اجرای این تمرین، اجازه کامل از سرپرستان کودکان گرفته شده بود.
کارکنان صلیب سرخ از این سناریوهای ساختگی استفاده کردند تا تعیین کنند چه کسانی را باید در اولویت به بیمارستان اعزام کنند، با آگاهی از این که در موجهای گرما نظامهای بهداشت عمومی به سرعت از حد ظرفیت فراتر میرود. آتشنشانان، مسئولان شهری و معلمان نیز در این تمرین مشارکت داشتند و هرجومرج ناشی از چنین رویدادی را شبیهسازی کردند.
بررسی این تمرین هشدار داد که گرمای شدید تهدیدی جدی برای سلامت عمومی در فرانسه است، به ویژه برای جوامع آسیبپذیر. همچنین مشخص شد زیرساختهایی مانند مترو و خطوط راهآهن نیز در برابر گرمای شدید در معرض خطر قرار دارند.
این گزارش توصیه میکند پاریس به یک «شهر واحهای» تبدیل شود؛ با افزایش پوشش گیاهی، ایجاد فضاهای عمومی سایهدار بیشتر، کاهش سطوحی که گرما را در خود نگه میدارند و سازگار کردن مدارس و تاسیسات عمومی با شرایط گرمای شدید.
پاریس مانند بسیاری از شهرهای اروپایی اغلب قربانی پدیده جزیره گرمایی شهری است؛ وضعیتی که در آن زیرساختهای شهری مانند بتن و آسفالت گرما را جذب میکنند و دما را بالا نگه میدارند. استفاده از دستگاههای تهویه مطبوع خانگی نیز با وجود آن که برای بسیاری از شهروندان حیاتی است، به این اثر دامن میزند.
یونا ورگینی، بنیانگذار سامانه جهانی پیشبینی هوا WFY24 (منبع به زبان انگلیسی)، به یورونیوز ارث میگوید: «کشورهایی که در دهه پیش رو بهتر از بقیه از پس اوضاع برمیآیند، لزوما ثروتمندترینها نیستند، بلکه آنهایی هستند که گرما را نه یک خبر هواشناسی، بلکه یک وضعیت اضطراری سلامت عمومی تلقی میکنند.»
فرانسه برای مقابله با گرمای شدید چه میکند؟
پاریس در دو دهه گذشته دگرگونی عمیقی را پشت سر گذاشته است، چرا که این شهر میکوشد سبزتر شود. بنا بر اعلام اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN)، از سال 2020 تاکنون بیش از 100 هزار درخت در پاریس کاشته شده است؛ از جمله 40 هزار درخت در زمستان 2023.
از سال 2020 تاکنون، بیش از 6 هزار جای پارک و 1.3 هکتار آسفالت برداشته شده تا خیابانها امکان سبزسازی پیدا کنند. تا سال 2024 نزدیک به 100 خیابان پایتخت دارای گلدانها و باغچههای شهری بودند و طبیعت در کنار زندگی شهری رشد میکرد. درختان و گیاهان با بهبود کیفیت هوا، مزیت مضاعفی برای شهرهای آلوده ایجاد میکنند.
اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت میگوید: «این دگرگونیها با اجرای طرح جامع شهری زیستاقلیمی آینده (PLUb) سادهتر خواهد شد و به قاعده تبدیل میشود؛ طرحی که مسیر حرکت پاریس به سوی پوشش گیاهی و طبیعت بیشتر را تثبیت میکند و هدف ایجاد 300 هکتار فضای طبیعی اضافی در شهر را دنبال میکند.»
همزمان با اجرای توصیههایی که در تمرین «پاریس در 50 درجه» بر آنها تاکید شد، فرانسه مستقیما به سراغ ریشه اصلی گرمای شدید نیز رفته است.
فرانسه در جریان نشست سوختهای فسیلی سانتا مارتا در ماه آوریل، نقشه راه ملی خود را برای عبور از سوختهای فسیلی که بر برقرسانی تمرکز دارد، منتشر کرد.
این برنامه متعهد میشود استفاده از زغالسنگ را تا سال 2030، نفت را تا 2045 و گاز را برای تولید انرژی تا سال 2050 متوقف کند؛ بخشی از هدف گستردهتر کشور برای رسیدن به بیطرفی کربنی.
این نقشه راه، تدابیر موجود را یکپارچه میکند؛ از جمله ممنوعیت نصب دیگهای گازسوز در ساختمانهای جدید از سال 2026 و هدفگذاری برای آن که تا سال 2030 دو سوم خودروهای تازه تولیدشده برقی باشند، و در عین حال بر تعهد فرانسه برای حمایت از گذار انرژی در سایر کشورها نیز صحه میگذارد.