ترکیبهای جدید PFAS با وجود این که به عنوان جایگزینهای ایمنتر طراحی شدهاند هنوز آنقدر پایدارند که در سطح جهانی پراکنده شوند و برای حیاتوحش خطر مواجهه ایجاد کنند.
دانشمندان راه تازه ای برای پایش «مواد شیمیایی همیشگی» در حیات وحش پیدا کرده اند و هشدار میدهند که یکی از کوچکترین گونه های پنگوئن در جهان هم از دست آنها در امان نمانده است.
آگهی
آگهی
مطالعه ای تازه در دانشگاه کالیفرنیا در دیویس و دانشگاه ایالتی نیویورک در بوفالو نشان داده که ۹۰ درصد از پنگوئنهای ماژلانی که در امتداد ساحل پاتاگونیا در آرژانتین زندگی میکنند حامل نشانه های حضور PFAS هستند.
این پژوهش که در نشریه Earth: Environmental Sustainability (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شده است میگوید نگرانی دانشمندان اکنون متوجه نسل جدید مواد شیمیایی همیشگی است که گرچه معمولا به عنوان گزینه ای ایمنتر معرفی میشوند آنقدر «پایدار» هستند که در سطح جهان پخش شوند و برای حیات وحش خطر ایجاد کنند.
مواد شیمیایی همیشگی چیستند؟
PFAS (مواد پر و پلی فلوئوروآلکیل) خانواده ای شامل بیش از ۱۰ هزار ماده شیمیایی مصنوعی هستند که تقریبا در همه جای زمین پیدا میشوند. دانشمندان PFAS را بر فراز قله اورست در خون انسان و حتی در گونه های غواص در سواحل نیوزیلند پیدا کرده اند.
تجزیه طبیعی این مواد ممکن است بیش از هزار سال طول بکشد به همین دلیل به آنها لقب «مواد شیمیایی همیشگی» داده شده است.
PFAS عمدتا برای آبگریز و چربیگریز کردن محصولات روزمره به کار میروند از جمله ظروف نچسب بسته بندی مواد غذایی و پوشاک.
اما دانشمندان به تدریج شواهدی جمع کرده اند که نشان میدهد قرار گرفتن طولانی مدت در معرض PFAS با مجموعه ای از مشکلات جدی سلامت انسان مرتبط است از جمله افزایش خطر برخی سرطانها کاهش باروری و اختلال در کارکرد دستگاه ایمنی. درباره حیوانات آثار PFAS هنوز تا حد زیادی ناشناخته است.
PFAS در پنگوئنها
پیشتر پژوهشگران تنها با گرفتن نمونه خون یا کندن پرهای پنگوئنها میتوانستند میزان تماس آنها با آلاینده ها را ردیابی کنند. اما دانشمندان دانشگاه دیویس به روشی کم تهاجمیتر دست یافته اند: تبدیل پنگوئنها به «سمشناسهای» کوچک.
این گروه در فصلهای زادآوری ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ روی پای ۵۴ پنگوئن ماژلانی برای چند روز بندهای سیلیکونی بستند که نقش نمونهبردار غیرفعال را داشت. این حسگرها به طور ایمن مواد شیمیایی موجود در آب هوا و سطوحی را که پنگوئنها با آنها برخورد میکنند جذب میکنند.
پس از جمع آوری این نمونهبردارها برای آزمایش به دانشگاه بوفالو فرستاده شدند. در آنجا پژوهشگران دریافتند که با وجود دورافتاده بودن زیستگاه این پنگوئنها در بیش از ۹۰ درصد این نوارها PFAS شناسایی شده است.
آزمایشها ترکیبی از آلاینده های قدیمی به جا مانده از گذشته و مواد شیمیایی جایگزین PFASهایی را نشان داد که استفاده از آنها کنار گذاشته شده است.
دایانا آگا نویسنده ارشد این مطالعه میگوید: «حضور GenX و دیگر مواد جایگزین PFAS که معمولا با منابع صنعتی نزدیک مرتبط دانسته میشوند نشان میدهد این ترکیبها در همان محدوده باقی نمیمانند و حتی به دورافتاده ترین زیستبومها هم میرسند.»
او افزود: «این موضوع نگرانیهای مهمی را برمیانگیزد زیرا نشان میدهد PFASهای جدید با وجود آنکه به عنوان گزینه های ایمنتر طراحی شده اند همچنان آنقدر پایدار هستند که در سراسر جهان پخش شوند و برای حیات وحش خطر تماس ایجاد کنند.»
دانشمندان میخواهند با نصب این نمونهبردارها روی گونه های مختلف تعداد این «کارآگاهان محیطزیستی» را افزایش دهند. آنها در گام بعدی قصد دارند مرغهای ماهیخوار را که میتوانند تا عمق بیش از ۷۶ متر شیرجه بزنند از نظر آلودگی به PFAS بررسی کنند.
مارسلا اوهارت نویسنده همکار این پژوهش میگوید: «وقتی پنگوئنها را به دیدهبانهای محیط خود تبدیل میکنیم ابزار قدرتمندی برای بیان موضوعهایی در اختیار داریم که برای سلامت حیات وحش اهمیت دارند و در معنایی گسترده تر برای حفاظت از گونه های دریایی و اقیانوسهای ما نیز حیاتی هستند.»