گردهمایی سالانه نخبگان دنیای سیاست و اقتصاد در حالی برگزار میشود که اروپا با بزرگترین آزمون تاریخ خود در مورد رابطه با واشنگتن، مدل اقتصادی و نیز ساختار امنیتی خود روبهروست.
برای بسیاری از حاضران همیشگی اجلاس داووس، گردهمایی جهانی اقتصاد سال جاری با دورههای پیشین متفاوت باشد. اضطراب و نگرانی در این شهر تفریحی و آرام سوئیس سایه انداخته است چرا که رهبران جهان در آستانه گردهمایی در نشستی هستند که به احتمال زیاد به بازنگری بنیادین نظام بینالمللی منجر خواهد شد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در اواسط هفته پس از شش سال برای نخستین بار در این اجلاس حاضر خواهد شد.
او در شرایطی وارد داووس میشود که تنشها بر سر تلاشهای او برای تصاحب گرینلند، تهدیدهای تعرفهای علیه متحدان اروپایی و مداخله نظامی آمریکا در ونزوئلا به شدتی بیسابقه رسیده است.
انتظار میرود که سخنرانی اصلی ترامپ در روز چهارشنبه بیشتر روی مسائل داخلی آمریکا تمرکز داشته باشد.
رئیسجمهوری آمریکا به دلیل هزینههای معیشتی بالا تحت فشار داخلی قرار دارد و به گفته یک مقام کاخ سفید، ترامپ میخواهد با اعلام «ابتکارهایی برای کاهش هزینه مسکن» و « تبلیغ برنامه اقتصادی خود که ایالات متحده را در رتبه اول رشد اقتصادی در جهان قرار داده» این فشارها را خنثی کند.
با این حال، انتظار می رود که ترامپ رهبران اروپایی را نیزمستقیماً مورد خطاب قرار دهد. به گفته مقام آمریکایی، او «تأکید خواهد کرد که ایالات متحده و اروپا سیاستهایی که موجب رکود اقتضادی شدهاند را باید پشت سر بگذارند.»
ترامپ اخیراً تهدید کرده است در صورت مقاومت متحدان اروپایی عضو ناتو در مقابل تلاشهای او برای تصاحب گرینلند، این کشورها هدف تعرفههای جدید قرار خواهند گرفت. در واکنش به این تهدید، نیروهای نظامی اروپا در گرینلند مستقر شدهاند.
این اقدامات موجب نگرانی شدید رهبران اروپایی شده است که تلاش ها برای تصاحب گرینلند را تهدیدی وجودی برای بنیانهای اصلی ناتو تلقی میکنند.
روز یکشنبه، بریتانیا، دانمارک، فنلاند، فرانسه، آلمان، هلند، نروژ و سوئد در بیانیهای مشترک اعلام کردند که اقدامات ترامپ در ارتباط با گرینلند خطر ورود به یک «چرخه نزولی خطرناک» را در پی دارد و روابط فراآتلانتیکی را تضعیف میکند.
این در حالی است که برخی دیگر، از جمله مارک روته دبیرکل ناتو، تلاش کردهاند فضا را به سمت آرامش بیشتری ببرند.
مسئله دیگر، جنگ تمامعیار روسیه علیه اوکراین است.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، نیز در این اجلاس حضور خواهد یافت و امیدوار است با ترامپ در مورد ضمانتهای امنیتی آمریکا دیدار کند.
هیئت اعزامی آمریکا به داووس شامل مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، استیو ویتکاف، مشاور ویژه ترامپ و جرد کوشنر داماد وی است؛ افرادی که همگی در پرونده اوکراین نقش داشتهاند.
در حالی که کاخ سفید اعلام کرده هیچ دیدار دوجانبهای برنامهریزی نشده، حضور ویتکاف و کوشنر برخی را به گمانهزنی در مورد امضای توافق احتمالی بین ترامپ و زلنسکی وا داشتهاست.
در همین حال، گزارش شده است که ترامپ در حال بررسی برگزاری نخستین نشست «هیئت صلح» غزه در داووس است.
به گفته یک مقام آمریکایی، پرداخت یک میلیارد دلار (۸۶۳ میلیون یورو) عضویت دائم در این هیئت تحت رهبری ترامپ را تضمین میکند؛ در حالی که عضویت سهساله چنین الزامی ندارد. این مقام افزود پول جمعآوریشده برای بازسازی غزه استفاده خواهد شد.
منتقدان مدعی شدهاند این هیئت تلاشی از سوی رئیسجمهوری آمریکا برای ایجاد نهادی برای جایگزینی سازمان ملل باشد.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
تنشهای اخیر میان ایران و آمریکا نیز از دیگر موضوعات احتمالی اجلاس به شمار می رود. گزارشها حاکی است که پس از سرکوب گسترده اعتراضات در ایران، ترامپ در پی تلاشهای دیپلماتیک کشورهای عربی در آخرین لحظات از حمله به ایران صرف نظر کرد.
عراقچی در نشست داووس شرکت نمیکند
حضور عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در داووس میتوانست نشانهای بر ادامه گفتگوها میان دو کشور در حاشیه اجلاس باشد.
احتمال حضور وی در این نشست انتقادهای شدیدی را علیه برگزارکنندگان این نشست برانگیخته بود. دفتر مطبوعاتی رضا پهلوی در واکنش به حضور احتمالی عباس عراقچی نوشته بود که او «نماینده ایران نیست» و نباید تریبونی در داووس داشته باشد. لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه ضد جمهوری اسلامی نیز دعوت از عراقچی را «دعوت از هیتلر برای حضور در یک رویداد جهانی پس از شب بلورین» توصیف کرده بود.
هیلل نویر، وکیل بینالمللی حقوق بشر و مدیر اجرایی دیدهبان سازمان ملل متحد نیز تهدید کرده بود که اگر عباس عراقچی وارد خاک سوئیس شود، شکایتی علیه او تسلیم دادستانهای سوئیس خواهد کرد.
سرانجام مسئولان برگزارکننده این نشسست در واکنش به این انتقادها در توییتی اعلام کردند که «وزیر امور خارجه ایران در داووس شرکت نخواهد کرد.»
در ادامه پیام آمده است: «اگرچه او پاییز گذشته دعوت شده بود، اما کشته شدن غمانگیز غیرنظامیان در ایران طی چند هفته گذشته به این معنی است که درست نیست دولت ایران امسال در داووس نمایندهای داشته باشد.»
نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس از ۱۹ تا ۲۳ ژانویه برگزار میشود.
عملیات اخیر آمریکا در ونزوئلا و دستگیری نیکولاس مادورو نیز از دیگر موضوعات مهم این اجلاس خواهد بود.