با تابلوهای نئون درخشان، رستورانهای قدیمی و متلهای بازسازیشده، جاده ۶۶ هنوز هم مسافران مشتاق تجربه یکی از نمادینترین سفرهای جادهای جهان را جذب میکند.
جاده ۶۶ در ایالات متحده، این بزرگراه افسانهای که حدود ۳۹۴۰ کیلومتر از شیکاگو در ایالت ایلینوی تا سانتا مونیکا در کالیفرنیا امتداد دارد، امسال ۱۰۰ ساله میشود و برای یکی از نمادینترین سفرهای جادهای جهان یک نقطه عطف رقم میزند.
آگهی
آگهی
جان اشتاینبک نویسنده آمریکایی از این مسیر با عنوان «جاده مادر» یاد کرده است؛ راهی که از شریان حیاتی مهاجران گرفتار طوفان گرد و خاک در دهه ۱۹۳۰ به نماد کامل سفر جادهای آمریکایی تبدیل شده است.
امروز هرچند آزادراههای پرسرعت شهرهای بزرگ آمریکا را به هم وصل میکنند، جاده ۶۶ همچنان با تابلوهای نئون درخشان، رستورانهای کلاسیک کنار جاده و متلهای بازسازیشده مسافران را به خود جذب میکند.
هر توقف در این مسیر دریچهای است به جوامعی که جاده را شکل دادهاند و به جذابیت ماندگار سفری آهستهتر و آمیخته با نوستالژی جان بخشیدهاند.
ایلینوی
شیکاگو از دیرباز یکی از موتورهای اقتصادی آمریکا بوده است؛ شهری با دسترسی به آبهای آزاد و خطوط راهآهن که همه نقاط کشور را به هم پیوند میداد. در دهه ۱۹۲۰، سایرس ایوری بازرگان اهل اوکلاهاما که به «پدر جاده ۶۶» مشهور است میدانست دیری نخواهد پایید که خودروها بر چشمانداز حملونقل چیره میشوند و شیکاگو که به «شهر بادخیز» معروف است بهترین نقطه برای آغاز سفری خواهد بود که در ذهن خود ترسیم کرده بود.
ایوری که عضو هیات فدرال مسئول طراحی شبکه بزرگراهی آمریکا بود، تصمیم گرفت این مسیر را با شماره ۶۶ ثبت کند. او میدانست این دو رقم برای بازاریابی ایدهآلاند و میتوانند در ذهن رانندگان حک شوند.
برای بعضی مسافران، این سفر بیش از آنکه با مناظر طبیعی معنا پیدا کند با غذا تعریف میشود و حق انتخاب کم نیست؛ از برشهای پای خانگی و میلکشیکهای غلیظ گرفته تا چیزبرگر و انواع خوراکیهای سرخکرده.
رستوران کوزی داگ درایو این در اسپرینگفیلد، پایتخت ایالت ایلینوی، یکی از دهها رستورانی است که در امتداد جاده ۶۶ شکل گرفتند و هاتداگهای سوخاری سیخشده آن از آزمون زمان سربلند بیرون آمدهاند. جاش والدمایر، مالک نسل سوم این رستوران، میگوید دستور پخت محرمانه است.
پدربزرگ او، اد والدمایر، به ظرفیت این خوراکی به عنوان غذایی سریع و مناسب سفر پی برد و سیستمی برای سرخکردن عمودی هاتداگها طراحی کرد.
میزوری
جاده ۶۶ پر از پیچوخم است و تعجبی ندارد که بزرگراهی مشهور به جاذبههای عجیب کنار جادهای، از روی مشهورترین رودخانه کشور هم بر یکی از غیرمعمولترین پلهای مهندسی مدرن عبور کند.
هر چه جاده به سنتلوئیس نزدیکتر میشود، پل چین آو راکس به طول ۱.۶ کیلومتر در ارتفاعی بیش از ۱۸ متر از سطح رودخانه میسیسیپی معلق است.
مهندسان در نهایت مسیری مستقیمتر و مناسب سرعتهای بالاتر ساختند و بازار نامطلوب فروش باعث شد پل اصلی از اوراق شدن جان سالم به در ببرد. این پل امروز فقط به روی عابران پیاده و دوچرخهسواران باز است.
در جزیره میانی بزرگراهی در میزوری، پارک نئون روت ۶۶ در شهر سنت رابرت قرار دارد؛ جایی که تابلوهای نئون رهاشدهای به نمایش گذاشته شدهاند که زمانی مسافران را به توقف در مکانها و کسبوکارهای مختلف در امتداد جاده فرا میخواندند. این تابلوها که اغلب با دست ساخته شده بودند، فقط نشانه متلها، کافهها و پمپبنزینها نبودند، بلکه نوعی هنر عامه و نماد فرهنگ محلی به شمار میرفتند.
کانزاس
ایالت آفتابگردان یعنی کانزاس تنها بخش کوتاهی از جاده ۶۶ را در خود جای داده است، اما همین đoạn کوتاه با پمپبنزین کان او تکس در شهر گالینا اهمیت ویژهای پیدا کرده است. این پمپبنزین که نمونهای کلاسیک از خدمات کنار جادهای است الهامبخش فیلم انیمیشن سال ۲۰۰۶ پیکسار، «Cars»، بود.
جان لستر کارگردان و گروهش برای پژوهش، سفرهای جادهای متعددی در این مسیر رفتند، تاریخ را کاویدند و به دنبال عناصری گشتند که بتواند به پروژه جان بدهد. در گالینا بود که آنها کامیون جرثقیل قدیمیای را دیدند که الهامبخش شخصیت تاو میتر شد. داستان فیلم بیراه نبود؛ زیرا بسیاری از شهرهایی که زمانی پررونق بودند، مانند شهر خیالی ریدیاتور اسپرینگز، پس از آنکه آزادراهها مسیر را دور زدند تقریبا از نقشه محو شدند.
در کانزاس همچنین پل براش کریک، مشهور به پل رینبو، قرار دارد؛ سازهای ثبتشده در فهرست آثار تاریخی ملی که یکی از معدود نمونههای باقیمانده از پلهای قوسی بتنی طراحیشده توسط جیمز بارنی مارش است.
اوکلاهاما
سفر در این جاده برای بعضیها واقعا خطرناک بود؛ بهویژه برای رانندگان سیاهپوستی که در دوران قوانین جیم کرو از مناطق نامهربان و نژادجداگانه عبور میکردند. راهنمای «کتاب سبز» که ویکتور هوگو گرین نخستین بار در سال ۱۹۳۶ منتشر کرد، فهرست هتلها، رستورانها و پمپبنزینهایی را ارائه میداد که به مشتریان سیاهپوست خدمات میدادند.
پمپبنزین تریت در نزدیکی شهر لوتر در کتاب سبز ثبت نشده بود، اما به منزله پناهگاهی امن به شمار میرفت؛ نه فقط برای سوختگیری، بلکه برای باربکیو و بازی بیسبال. این مکان که در فهرست آثار تاریخی ملی ثبت شده، تنها پمپبنزین شناختهشده متعلق به سیاهپوستان و ادارهشده توسط آنان در امتداد جاده ۶۶ بود.
جاده ۶۶ پر است از ساختمانهای متروک و تابلوهای رنگورو رفته، اما نمونهای از روحیه مقاوم این بزرگراه در شهر ساپالپا نزدیک تالسا سر پا مانده است. سینمای خودرو تی پی درایو این که بازسازی شده، فرصتی برای بازگشت به دهه ۱۹۵۰ فراهم میکند؛ دورانی که رونق فرهنگ خودرو به تولد هزاران سینمای روباز خودرو در سراسر کشور انجامید.
این سینمای خودرو که در سال ۱۹۴۹ ساخته شد، بهار ۱۹۵۰ با نمایش فیلم «Tycoon» با بازی جان وین رسما آغاز به کار کرد. در آن زمان یکی از معدود سینماهای خودرویی بود که مسیرهای آسفالت داشت. در سالهای بعد از توفان، آتشسوزیای که بوفه را از بین برد و چندین سرقت جان سالم به در برد، اما سرانجام بیش از ۲۰ سال تعطیل شد تا اینکه در سال ۲۰۲۳ دوباره بازگشایی شد.
تگزاس
اگر چشم بر هم بزنید ممکن است آن را از دست بدهید، اما توقف در کادیلاک رنچ در شهر آماریلو برای هر سفر در جاده ۶۶ ضروری است. دهههاست که بازدیدکنندگان روی ۱۰ خودروی قدیمی کادیلاکِ این مجموعه با اسپری رنگ میزنند و مانند بروس اسپرینگستین در ترانه سال ۱۹۸۰ خود با همین نام، به گذرا بودن زمان فکر میکنند.
این مکان در واقع مزرعه نیست، بلکه یک اثر هنری عمومی است که در سال ۱۹۷۴ توسط گروه هنری و معماری انت فارم خلق شد. در ابتدا خودروها که تا نیمه و با زاویه ۶۰ درجه، دماغهرو به زمین دفن شده بودند، برای تیراندازی تمرینی استفاده میشدند و بعضیها حروف اول نامشان را روی بدنه فلزی آنها حک میکردند. نقاشی با اسپری بعدها رواج پیدا کرد.
وقتی به شهر ادریان میرسید، یعنی نیمی از مسیر را پشت سر گذاشتهاید. چند قدم آنسوتر از خط سفیدِ نشاندهنده نقطه میانی جاده ۶۶، کافه میدوِی قرار دارد؛ جایی که «پایهای زشت» آن اصلا زشت نیستند.
اگر هنوز گرسنهاید، میتوانید دوباره راهی آماریلو شوید و در رستوران بیگ تکسان یک استیک دو کیلویی با همه مخلفات سفارش بدهید. اگر بتوانید این وعده را در یک ساعت یا کمتر تمام کنید، مهمان رستوران خواهید بود.
نیومکزیکو
بیش از نیمی از مسیر جاده ۶۶ از سرزمینهای تحت حاکمیت بومیان آمریکا میگذرد؛ مسیری که اغلب رد پای راههایی را دنبال میکند که قبایل مدتها پیش از ورود مهاجران اروپایی از آن استفاده میکردند. همانگونه که راهآهن در قرن نوزدهم دروازه دورهای تازه از تجارت را گشود، این بزرگراه هم راه را برای رونق اقتصادی باز کرد اما در عین حال کلیشههایی درباره فرهنگهای حاشیه مسیر دامن زد.
در برخی توقفگاههای این بزرگراه تاریخی هنوز نشانههای رنگورو رفته و رو به ویرانی از چادرهای تیپی و کلاههای پرنگار دیده میشود. این نمادها بهراحتی توسط دستفروشان کنار جاده برای تبلیغات استفاده میشدند، اما بازتابدهنده گوناگونی و تمایز فرهنگهای بومی منطقه نبودند.
امروز قبایل خود روایتگر داستانهایشان هستند و دستاوردهای خود را به نمایش میگذارند؛ از سفال و پای میوه گرفته تا شعر.
آلبوکرکی طولانیترین بخش شهری سالمِ جاده ۶۶ را در خود دارد. این بخش ۲۹ کیلومتری از چندین محله و بافت تجاری، از محله تاریخی اولد تاون تا نُب هیل، عبور میکند.
بخشی از متلهای قدیمی و تابلوهای نئون در امتداد آنچه امروز خیابان سنترال نامیده میشود مرمت شدهاند. تابلوهای دیگر با استفاده از قالپاق خودرو، طرحهای رنگآمیزی الهامگرفته از خودروهای لورایدر و پلاکهای زرد و قرمز کلاسیک نیومکزیکو دوباره طراحی میشوند؛ ادای دینی به فرهنگ خودرو که در این شهر همچنان زنده است.
آریزونا
اوایل دهه ۱۹۷۰ جکسون برون، موسیقیدان آمریکایی، در حال سفر جادهای خود بود که خودرواش در شهر وینسلو از کار افتاد و او را زمینگیر کرد. این تجربه الهامبخش ترانه گروه ایگلز با نام «Take It Easy» شد. اما این تنها ترانهای نیست که در فهرست پخش مخصوص جاده ۶۶ جای ثابتی دارد.
بابی تروپ در دهه ۱۹۴۰ با ترانه «(Get Your Kicks on) Route 66» یک سرود کلاسیک سفر جادهای آمریکایی خلق کرد. نت کینگ کول، چاک بری، رولینگ استونز و دپش مد این ترانه را در دهههای بعد بازخوانی کردند و هر کدام رنگوبوی خود را به آن دادند.
وقتی در گوشهای از خیابان در وینسلو ایستادهاید، تعجب نکنید اگر کسی با گیتار از راه برسد و شروع کند به نواختن قطعههای محبوبش از فهرست پخش سفرهای جادهای.
پیش از آنکه از آریزونا خارج شوید، شهر کوچک اوتمن که زمانی شهر معدن طلا بود، با فضایی شبیه غرب وحشی، تیراندازیهای نمایشی روزانه و الاغهای آزاد و محبوب از شما استقبال میکند. اوتمن در یکی از مسیرهای اولیه جاده ۶۶ و در امتداد گذرگاهی خطرناک از میان کوههای بلک مانتین قرار داشت، اما در دهه ۱۹۵۰ با اصلاح مسیر، از حلقه اصلی جاده کنار گذاشته شد.
کالیفرنیا
متل و کافه رویز در شهر امبوی که زمانی همچون واحهای در دل بیابان بود، از شاخصترین نمادهای جاده ۶۶ به شمار میرود. تابلوی نئون بلند آن یکی از پرعکسترین نقاط این مسیر است. در داخل، اسکناسهای خارجی که گردشگران بینالمللی بر جای گذاشتهاند دیوار را پوشانده و آن سوی خیابان، تیرکی پوشیده از کفش، پیراهن و دیگر پوشاک از دل شنهای بیابان سر برآورده است.
این بخش از بزرگراه که از میان صحرای موهاوی میگذرد، نوعی تنهایی خاص را پیش روی مسافران میگذارد. آسفالت در بخشهایی ناهموار میشود و این چشمانداز است که فرمان را به دست میگیرد؛ از درختان جاشوا و فضاهای باز بیانتها تا آثار بهجامانده از فعالیتهای آتشفشانی باستانی.
بخش زیادی از این منطقه هنوز بکر و دستنخورده است؛ یعنی امروز هم بسیار شبیه روزگاری است که جاده ۶۶ در سال ۱۹۲۶ افتتاح شد.
پس از عبور از لسآنجلس که اغلب با ترافیک سنگین همراه است، اسکله نمادین سانتا مونیکا پایان مسیر را علامتگذاری میکند؛ جایی که چیزی کمتر از یک جشن همیشگی با رفتوآمد دائمی تماشاگران و هنرمندان خیابانی نیست.
هرچند بسیاری از بخشهای جاده ۶۶ رو به فرسودگی گذاشتهاند، چشمانداز خیرهکننده اقیانوس آرام در پایان مسیر یادآور رویاها و فرصتهایی است که این جاده در طول یک قرن ممکن کرده است.
ایستگاههای مهم در جاده ۶۶
- شیکاگو، ایلینوی: نقطه آغاز جاده ۶۶ و تحقق چشمانداز سایرس ایوری
- اسپرینگفیلد، ایلینوی: خانه رستوران نمادین کوزی داگ درایو این
- سنتلوئیس، میزوری: پل چین آو راکس بر فراز رودخانه میسیسیپی
- سنت رابرت، میزوری: پارک نئون روت ۶۶ با نمایش تابلوهای قدیمی بازسازیشده
- گالینا، کانزاس: پمپبنزین کان او تکس؛ الهامبخش فیلم «Cars» پیکسار
- براش کریک، کانزاس: پل تاریخی رینبو ثبتشده در فهرست ملی
- لوتر، اوکلاهاما: پمپبنزین تریت؛ توقفگاه تاریخی متعلق به سیاهپوستان
- ساپالپا، اوکلاهاما: سینمای خودرو تی پی درایو این؛ سفر به سبک دهه ۱۹۵۰
- آماریلو، تگزاس: مجموعه هنری عمومی کادیلاک رنچ
- ادریان، تگزاس: نقطه میانی جاده ۶۶؛ محل کافه میدوِی
- آلبوکرکی، نیومکزیکو: طولانیترین بخش شهری سالم این مسیر
- وینسلو، آریزونا: میراث موسیقیایی مرتبط با ترانه «Take It Easy» گروه ایگلز
- اوتمن، آریزونا: شهر غرب وحشی در یکی از مسیرهای اولیه جاده ۶۶
- امبوی، کالیفرنیا: متل و کافه رویز؛ نماد کلاسیک کنار جاده
- صحرای موهاوی، کالیفرنیا: بخش دیدنی و بکر این بزرگراه
- سانتا مونیکا، کالیفرنیا: پایان مسیر در اسکله سانتا مونیکا و کنار اقیانوس آرام