دادگاه مهمی در کالیفرنیا میتواند متا را به اصلاح فیسبوک و اینستاگرام وادارد، پس از شکایت چهار ایالت از طراحی اعتیادآور برای جوانان و پنهانکردن آسیبها.
دادگاه تاریخی علیه متا روز سهشنبه در دادگاه فدرال اوکلند در کالیفرنیا آغاز شد؛ پروندهای که دادستانکل ایالت کنتاکی آن را بزرگترین دعوای حمایت از حقوق مصرفکننده در تاریخ آمریکا توصیف کردهاست.
آگهی
آگهی
این پرونده میتواند نحوه فعالیت فیسبوک و اینستاگرام و در سطحی گستردهتر، تجربه کاربران از شبکههای اجتماعی را دگرگون کند.
چه کسانی از متا شکایت کردهاند و چرا
دادرسی را چهار ایالت کالیفرنیا، کلرادو، کنتاکی و نیوجرسی پیش میبرند؛ اینها نماینده ائتلاف گستردهتری شامل ۲۹ ایالت هستند که پس از یک تحقیق چندایالتی درباره رویههای ایمنی متا، نخستینبار در سال ۲۰۲۳ این شکایت را ثبت کردند. این چهار ایالت بهعنوان نمونهای راهنما برای کل ائتلاف انتخاب شدهاند تا پرونده را در دادگاه مطرح کنند.
این ایالتها متا را متهم میکنند که فیسبوک و اینستاگرام را عمدا طوری طراحی کردهاست که برای کاربران جوان اعتیادآور باشد و دانستههای خود درباره آسیبهای ناشی از این اعتیاد به سلامت روان آنها را پنهان کردهاست.
راب بونتا، دادستانکل کالیفرنیا، گفت: «متا فیسبوک و اینستاگرام را طوری طراحی کردهاست که بچهها مدتهای طولانیتری در این پلتفرمها بمانند؛ تا حدی که به آنها از نظر جسمی و روانی آسیب میرسد. سوءاستفاده از آسیبپذیرترین ساکنان ما برای افزایش سود شرکتها نهفقط از نظر اخلاقی نادرست است، بلکه غیرقانونی هم هست.»
راسل کولمن، دادستانکل کنتاکی، این پرونده را با نبردهای حقوقی گسترده پیشین علیه صنایع مختلف مقایسه کرد و گفت: «دادستانهایکل در بهترین موقعیت برای پیشبرد این کار هستند. ما در دهه ۱۹۹۰ این کار را با توافق قضایی صنعت دخانیات انجام دادیم. با شرکتهای پشت بحران مواد مخدر اپیوییدی هم همین کار را کردیم. این بار هم با متا انجامش خواهیم داد.»
متا این اتهامها را رد کردهاست. یک سخنگوی این شرکت گفت: «ایالتها هیچ مدرکی ارائه نکردهاند که نشان دهد کسی گمراه شده یا آسیبی دیدهاست» و آنها را متهم کرد که بهجای تکیه بر واقعیتها «در پی دریافت غرامتی گزاف» هستند.
چه مبلغی در میان است
متا میگوید ایالتها تا ۱.۴ تریلیون دلار (۱.۲۱ تریلیون یورو) جریمه مطالبه میکنند؛ رقمی که با ارزش بازار این شرکت برابری میکند.
با این حال، ایالتها به دادگاه گفتهاند که در صورت احراز مسئولیت متا، سناریوی واقعبینانهتر برای میزان خسارت احتمالی رقمی در حدود ۲۰۰ میلیارد دلار (۱۷۳ میلیارد یورو) خواهد بود.
روند برگزاری دادگاه چگونه خواهد بود
رسیدگی به این پرونده را یوون گونزالس راجرز، قاضی دادگاه فدرال ناحیه شمالی کالیفرنیا، بر عهده دارد.
هیئت منصفهای مشورتی با هشت عضو انتخاب شدهاست، اما تصمیم نهایی بهجای آن که فقط به هیئت منصفه سپرده شود، با قاضی خواهد بود.
انتظار میرود این دادگاه چهار تا شش هفته طول بکشد.
از جمله شاهدان اصلی که قرار است در دادگاه شهادت دهند، میتوان به مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، آدام موسری، رئیس اینستاگرام، و آرتورو بیخار اشاره کرد؛ مدیر سابق بخش مهندسی متا که بعدها به افشاگر تبدیل شد و پیشتر نیز علیه این شرکت شهادت دادهاست.
ایالتها خواستار چه تغییراتی هستند
این ایالتها خواهان تغییرات گسترده در شیوه کارکرد اینستاگرام و فیسبوک هستند؛ از جمله حذف قابلیت اسکرول بیپایان و نمایش عمومی تعداد «لایک».
قابلیت اسکرول بیپایان همراه با دیگر ویژگیهایی که سطح دوپامین را تحریک میکنند، با مشکلات جدی سلامت روان در میان کاربران جوانتر مرتبط دانسته شدهاست؛ از جمله افزایش اضطراب، افسردگی، افکار خودکشی و کاهش احساس ارزشمندی فردی.
شمار لایکها و دیگر شاخصهای تعامل نیز با این پدیده مرتبط دانسته شدهاند که جوانان برای بالا بردن میزان تعامل با پستهای خود چندین حساب جعلی ایجاد میکنند؛ رفتاری که خود میتواند به افسردگی و افزایش نیاز به تایید اجتماعی دامن بزند.
از دیگر تغییرات مورد مطالبه میتوان به الزام فرایندهای تایید هویت والدین برای کاربران نوجوان، حذف فیلترهای تصویری تغییردهنده ظاهر، توقف پخش خودکار ویدئوها و اقداماتی برای جلوگیری از ایجاد چندین حساب کاربری اشاره کرد.
این ایالتها همچنین خواهان پایان دادن به محتوای زودگذر، مانند استوریهای اینستاگرام، و اصلاح الگوریتمهای توصیهگر هستند؛ الگوریتمهایی که به گفته آنها واکنش دوپامینی کاربران را دستکاری میکند.
این قابلیتها در هسته روشی قرار دارد که متا از طریق آن تلاش میکند کاربران، بهویژه کودکان و نوجوانان، را هرچه بیشتر درگیر و پایبند پلتفرمهای خود نگه دارد.
اعلانهای پیدرپی میتواند تعیین مرز برای میزان استفاده را حتی وقتی خود کاربران میخواهند، برای آنها دشوارتر کند و فشار همسالان و ترس از جاماندن نیز ترک موقت حسابهای کاربری و دور ماندن از آنها را برای افراد دشوار میکند.
سابقه متا در دادگاهها
این نخستین شکست متا در دادگاه بر سر این ادعاها نیست.
در ماه مارس، هیئت منصفهای در لسآنجلس متا و گوگل را پس از شکایت یک زن جوان که گفته بود از دوران کودکی به شبکههای اجتماعی معتاد شده، مسئول پرداخت ۶ میلیون دلار (۵.۲ میلیون یورو) خسارت دانست.
جداگانه، در ایالت نیومکزیکو، هیئت منصفهای در ماه مارس حکم داد که متا ۷۵ هزار مورد نقض قانون حمایت از مصرفکننده این ایالت را مرتکب شدهاست و باید ۳۷۵ میلیون دلار (۳۲۴ میلیون یورو) جریمه بپردازد.
در ماه اوت، برایان بیدشاید، قاضی پرونده، در همان دعوا حکم به پرداخت ۵۶۷ میلیون دلار (۴۹۰ میلیون یورو) جریمه اضافی داد تا مجموع تعهدات مالی متا در نیومکزیکو به ۹۴۲ میلیون دلار (۸۱۴ میلیون یورو) برسد.
این حکم همچنین مجموعهای از تغییرات در محصولات متا را الزامی کرد؛ از جمله مخفی کردن پیشفرض تعداد «لایک» برای زیر ۱۸ سال، محدود کردن ارسال اعلانهای فشاری به ساعتهای مشخص، تعیین سقف ماهانه برای میزان استفاده و ممنوع کردن ارسال پیام از سوی بزرگسالان برای حسابهای متعلق به افراد زیر سن قانونی یا پیشنهاد دادن این حسابها به آنها.
متا اعلام کردهاست که به این حکم اعتراض خواهد کرد.