مریخنورد پشتکار ناسا با کشفی جدید در سنگهای مریخی بار دیگر فرضیه وجود حیات میکروبی باستانی در سیاره سرخ را به کانون توجه دانشمندان بدل کرده است.
اندازهگیریهای انجامشده توسط ابزار پیشرفته «شرلوک» در این مریخنورد، وجود کربن آلی را در گِلسنگهای منطقه صخرهای «برایت انجل» تایید کرده است.
آگهی
آگهی
این کشف زمانی رخ داد که مریخنورد در حال حرکت در امتداد «نرتوا والیس» بود؛ رودخانه خشکی که میلیاردها سال پیش جریان آب را به درون دهانه آتشفشانی «جزرو» هدایت میکرد.
کربن ماکرومولکولی؛ آجر حیات یا فرآیند زمینشناسی؟
شکل کربن کشفشده که به عنوان «کربن ماکرومولکولی» شناخته میشود، میتواند از موجودات زنده منشأ گرفته باشد. با این حال، فرآیندهای زمینشناسی نیز قادر به تولید این مواد هستند؛ به این معنی که کشف آن هنوز به معنای اثبات قطعی حیات باستانی در مریخ نیست.
دکتر اشلی مورفی از موسست علوم سیارهای در آریزونا توضیح میدهد که کربن ماکرومولکولی در محیطها و سنگهای مختلفی یافت میشود.
او میگوید: «این ماده ممکن است از منابع بیولوژیکی مانند مواد آلی فسیلشده در لایههای میکروبی و زغالسنگ منشأ گرفته باشد، اما در عین حال میتواند حاصل واکنشهای میان سنگ و آب بوده یا توسط برخورد شهابسنگها به مریخ رسیده باشد.»
سنگهای گلاخی منطقه برایت انجل نخستین بار در سال ۲۰۲۴ جنجالبرانگیز شدند؛ یعنی زمانی که پرسویرنس لکهها و گرههای عجیبی را روی سطح آنها کشف کرد که شباهت بسیاری به ساختارهای ایجادشده توسط میکروبهای فسیلشده در زمین داشتند.
شان دافی، سرپرست موقت وقت ناسا، سال گذشته با انتشار جزئیات علمی این یافته گفته بود: «این پدیده به خوبی میتواند واضحترین نشانه حیاتی باشد که تاکنون در مریخ یافتهایم.»
در این تحقیق جدید، دانشمندان نحوه کشف این کربن پیچیده را با تاباندن لیزر فرابنفش ابزار شرلوک به این سنگهای مرموز و اندازهگیری نور بازتابیافته شرح دادهاند.
آزمایشها روی یکی از این سنگها به نام «آبشار چیاوا» وجود کربن ماکرومولکولی را در سطح آن نشان داد؛ امری که ارزیابی میکند این صخره یا به تازگی در معرض محیط مریخ قرار گرفته یا در برابر تابشهای شدید و اکسیداسیون شیمیایی که معمولا مواد آلی را در سطح گردآلود مریخ نابود میکنند، مقاوم بوده است.
حیات در مریخ فراگیر بوده است؟
این دستاورد به این معنی است که مریخنوردهای ناسا اکنون گِلسنگهای حاوی مواد آلی را در دو نقطه با فاصله بیش از ۳۲۰۰ کیلومتر از یکدیگر در مریخ پیدا کردهاند.
نمونههای قبلی توسط مریخنورد کنجکاوی در دهانه «گیل» گزارش شده بود.
نویسندگان این مقاله در مجله علمی «پیشرفتهای علوم» مینویسند: «این موضوع نشان میدهد که زیستپذیری مریخ و در دسترس بودن مواد آلی، ممکن است میلیاردها سال پیش در سراسر این سیاره فراگیر بوده باشد.»
پروفسور جان بریجز، دانشمند علوم سیارهای در دانشگاه لستر، میگوید این کار اطلاعات وسوسهانگیزتری درباره صخرههای برایت انجل در دهانه جزرو ارائه میدهد: «ما از قبل میدانستیم که جزرو محیطی زیستپذیر برای حیات اولیه بوده است؛ اکنون نه تنها بافتهایی داریم که احتمال حیات را تقویت میکنند، بلکه بقایای خشتهای ساختاری کربنی را در دست داریم که در صورت وجود حیات در این دلتای باستانی، باید در آنجا میبودند.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
چشمانتظار آزمایشگاههای زمین
مریخنوردان ناسا به تجهیزاتی مجهز نیستند که بتوانند به طور قطع مشخص کنند آیا این کربن پیچیده از میکروبهای باستانی مریخ منشأ گرفته یا حاصل یک فرآیند غیرزیستی ساده است. پاسخ قطعی این معما تنها در آزمایشگاههای زمین پدیدار خواهد شد.
ناسا در ابتدا قصد داشت نمونه سنگهای مریخی را برای چنین آزمایشهایی به زمین بازگرداند، اما این ماموریت در ژانویه عملا لغو شد و اکنون یک ماموریت دیگر برای دهه ۲۰۳۰ در حال برنامهریزی است.