کارشناسان به یورونیوز گفتند که ابعاد واقعی توان هوش مصنوعی نظامی چین با وجود نمایش عمومی پهپادهای خودران، سلاحهای دریایی مجهز به هوش مصنوعی و «سگهای رباتیک» هنوز نامشخص است.
رسانههای محلی گزارش میدهند چین در حال ادغام هوش مصنوعی (AI) در سراسر ارتش خود است تا شیوه ارتباط، ایجاد اختلال و جنگیدن را تغییر دهد.
آگهی
آگهی
به گزارش روزنامه South China Morning Post (SCMP) (منبع به زبان انگلیسی) در اوایل ماه جاری، این کشور راهبردی با عنوان «هوش مصنوعی پلاس» را پیش میبرد تا این فناوریها را در سامانههای جنگ الکترونیک (EW) خود بهکار بگیرد و اخلالگرهای دشمن را سردرگم کند.
طبق این گزارش، هوش مصنوعی باید بتواند به پژوهشگران چینی کمک کند بدون استفاده از ماهوارهها پیشبینی کنند چگونه پهپادهایی را که تا ۵ هزار کیلومتر دورتر هستند دچار اختلال کنند؛ قابلیتی که در زمان طوفانهای خورشیدی یا حملات الکترونیکی برای چین مفید خواهد بود.
SCMP گزارش داد چین همچنین از هوش مصنوعی برای شبیهسازی رفتار امواج رادیویی در هوا و دریا استفاده میکند؛ اقدامی که میتواند ارتباط فوری میان پهپادها و زیردریاییها برقرار کند.
چین در رقابت با ایالات متحده برای بهکارگیری هوش مصنوعی در همه بخشها از جمله ارتش، رقیب اصلی بهشمار میرود.
یورونیوز نکست در این گزارش نگاهی دقیقتر دارد به آنچه تاکنون درباره چگونگی ادغام هوش مصنوعی در سراسر ارتش چین میدانیم.
«شی معتقد است هوش مصنوعی کلید دستیابی به جایگاه قدرت جهانی است»
چین در سال ۲۰۱۷ نقشه راهی برای توسعه نسل بعدی هوش مصنوعی منتشر کرد که بهصراحت هدف دستیابی به «سطوح پیشتاز جهانی در نظریه، فناوری و کاربردهای هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰» را تعیین میکند.
دو سال بعد، این کشور راهبرد نظامی خود را منتشر کرد که در آن دولت مینویسد «جنگ در حال تحول به سمت جنگ اطلاعاتمحور است و جنگ هوشمند در افق پدیدار شده»، و چندین فناوری از جمله هوش مصنوعی را بهعنوان حوزههایی برمیشمارد که در رقابت نظامی بینالمللی «شتاب گرفتهاند».
در یک سخنرانی در سال ۲۰۲۲ (منبع به زبان انگلیسی) نیز شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، موضعگیری خود درباره «هوشمندسازی» ارتش را شفافتر کرد و از ارتش آزادیبخش خلق (PLA) خواست «ویژگیهای جنگ اطلاعاتمحور و جنگ هوشمند» را بهخوبی درک کند تا «توانمندیهای رزمی بدونسرنشین و هوشمند» بسازد.
فرانک اودانل، مشاور ارشد پژوهشی در شبکه رهبری آسیا-اقیانوسیه (APLN)، میگوید ارتش آزادیبخش خلق اصطلاح «جنگ هوشمندسازیشده» را برای اشاره به «تلاشی نظاممند» بهکار میبرد تا هوش مصنوعی، روباتیک و سامانههای بدونسرنشین را در سکوها و سامانههای تصمیمگیری ادغام کند.
اودانل به یورونیوز نکست گفت: «خود شی [جینپینگ] معتقد است بهطور خاص هوش مصنوعی کلید دستیابی به جایگاه قدرت جهانی در قرن بیستویکم است.»
طبق گزارشی (منبع به زبان انگلیسی) از بنیاد دفاع از دموکراسیها (FDD)، یک اندیشکده آمریکایی، چندین مقاله در روزنامه PLA Daily، ارگان ارتش، تمایل چین را به ساخت مدلی انسان-هوش مصنوعی توصیف میکند که در آن فرمانده نظامی نیت و هدف را تعیین میکند و هوش مصنوعی آن را اجرا میکند.
در این گزارش آمده است در این الگو سامانه «در عمل نقش افسران ستاد دیجیتال» را ایفا میکند که وظایف را محول میکنند و اقدامها را در لحظه هماهنگ میکنند.
بهگفته اودانل، نقطه نهایی مدنظر چین در حوزه هوش مصنوعی احتمالاً سلاحهای کاملاً خودمختار نخواهد بود، زیرا دولت بارها بر لزوم کنترل انسانی تاکید کرده است.
«ارزیابی میزان پیشرفت چین دشوار است»
اودانل میگوید اطلاعات عمومی قابلاتکای بسیار کمی درباره اینکه چین در ادغام هوش مصنوعی در سراسر عملیات نظامی خود تا کجا پیش رفته وجود دارد.
اودانل گفت چین شماری پهپاد خودکار به نمایش گذاشته است که میتوانند با یکدیگر هماهنگ شوند، درباره حمله تصمیم بگیرند و حسگرهای نظامی حریف را از کار بیندازند.
عموم مردم سال گذشته در رژه سالانه پیروزی، که چین در آن قدرت نظامی خود را به نمایش میگذارد، تازهترین پهپادهای این کشور را دیدند.
سم برسنیک، پژوهشگر دانشگاه جورجتاون در ایالات متحده، گفت مجریان تلویزیون دولتی ادعا کردند این پهپادها مجهز به هوش مصنوعی هستند، اما پرسش این است که دقیقا چه تواناییهایی دارند.
برسنیک پرسید: «آیا این به آن معناست که آنها خودشان اهداف را انتخاب میکنند؟ آیا به این معناست که خودشان تصمیم میگیرند افراد را هدف قرار دهند... یا اینکه فقط میتوانند بهطور خودکار به نقاط مشخصی پرواز کنند؟»
اودانل گفت نمایش پهپادهای احتمالا مجهز به هوش مصنوعی نشان میدهد چین بهدلیل برخورداری از پایه صنعتی بسیار قوی میتواند «صدها فروند از این پهپادها را... خیلی راحت تولید کند».
او ادامه داد: «این دستههای بزرگ پهپادی راه خوبی برای به نمایش گذاشتن توانمندی بهشکلی چشمگیر است، اما در عین حال خطر شکست در آن نسبتا پایین است.»
اودانل افزود چین ظاهرا در حال گسترش استفاده از هوش مصنوعی در نیروی دریایی نیز هست، زیرا ارتش آزادیبخش خلق در سال ۲۰۲۵ سامانه تصمیمگیریِ یاریشده با هوش مصنوعی را به نمایش گذاشت که پنهانکاری یک ناو محافظ موشک هدایتشونده را بهبود میداد؛ شناوری جنگی که ماموریت آن حفاظت از کشتیهای دیگر است.
بهگزارشها چین همچنین «سگهای روباتیک»ی ساخته است که احتمالا میتوانند بدون کمک انسان حرکت کنند، اما برسنیک گفت مطمئن نیست این فناوری تا چه حد قابل اتکا است.
او گفت: «من خیلی روی آن ویدیوها حساب باز نمیکنم، چون در محیطهای کاملا کنترلشده ضبط شدهاند. ما نمیدانیم آیا آن روبات... از سوی افرادی خارج از قاب کنترل میشود یا نه.»
به احتمال زیاد ارتش آزادیبخش خلق روی فناوریهای بسیار بیشتری در حوزه هوش مصنوعی کار میکند که نه اودانل و نه برسنیک به آنها دسترسی ندارند.
اودانل توضیح داد: «این کار شامل توسعه سامانههای تصمیمگیری، حسگری و ارتباطی و ادغام هوش مصنوعی در همه آنهاست، با هدف اینکه کل ارتش بتواند سریعتر عمل کند و همزمان دشمن را هم از پا درآورد و هم سردرگم کند. ارزیابی اینکه چین تا چه اندازه در این مسیر پیش رفته دشوار است.»
برسنیک گفت آگهیهای تدارکات ارتش آزادیبخش خلق نشان میدهد این نیرو به استفاده از مدلهای زبانی بزرگ (LLM) که موتور محرک بسیاری از سامانههای هوش مصنوعی هستند برای طیفی از کارکردها، از جمله خودکارسازی عملیات پشتیبانی و پشتیبانی از تصمیمگیری، علاقهمند است.
او افزود نشانههایی وجود دارد که ارتش آزادیبخش خلق میخواهد مدلهای عمومی، مانند DeepSeek، را نیز در عملیات خود ادغام کند.
شکافهای چین در اجرای هوش مصنوعی کجاست؟
اودانل گفت چین، مانند ایالات متحده، انتظار دارد هر درگیری احتمالی آینده میان دو کشور «بسیار سریع» رخ دهد و کشوری برتری داشته باشد که بهتر از دیگری هوش مصنوعی را بهکار گرفته است.
به همین دلیل او معتقد است چین تلاش میکند هرچه سریعتر هوش مصنوعی را در سراسر نیروهایش بهکار بگیرد.
اودانل و برسنیک هر دو نتیجه گرفتند سلاحهای یاریشده با هوش مصنوعی که چین توسعه میدهد هنوز در یک درگیری واقعی آزمایش نشده و بهجای آن بر شبیهسازیهای رزمی تکیه دارند، در نتیجه این سلاحها نسبت به همتایان آمریکایی خود کمتر واقعگرایانهاند.
برسنیک گفت: «ارتش چین از سال ۱۹۷۹ در هیچ جنگی نجنگیده است. بر اساس استانداردهای نظامی جهانی، این ارتش بسیار کمتجربه است.»
برسنیک افزود ارتش آزادیبخش خلق به استفاده از فناوریهای واقعیت افزوده (AR) و واقعیت مجازی (VR) یاریشده با هوش مصنوعی برای آموزش نیروهای خود علاقهمند است.
اودانل افزود چین همچنین فاقد زیرساختهای هوش مصنوعی، از جمله تراشههای نیمههادی و سامانههای رایانهای مورد نیاز برای ساخت سلاحهای مجهز به هوش مصنوعی است.
اخیرا شرکتهای چینی فعال در حوزه هوش مصنوعی، از جمله Huawei، Alibaba Group، Baidu و Xioami اعلام کردهاند در حال ساخت مدلهای هوش مصنوعی با تراشههای ساخت داخل هستند، اما بهگفته اودانل هنوز از نظر فنی نسبت به ایالات متحده، جایی که غول صنعت تراشه Nvidia مستقر است، عقبماندگی وجود دارد.