کمیسیون اروپا منابع خود را دوباره سامان میدهد تا با سرعت اصلاحات مولداوی همراه شود، هرچند روند عضویت آن هنوز به شکل سیاسی به پرونده اوکراین که در مجارستان متوقف شده گره خورده است.
کمیسیون اروپا در پی آنکه سرعت پیشرفت اصلاحات در کیشیناو از توان اداره گسترش این نهاد برای همراهی با آن فراتر رفت، در حال سوقدادن منابع داخلی خود به سمت روند گسترش اتحادیه اروپا در قبال مولداوی است؛ مقامهای اتحادیه اروپا این موضوع را به یورونیوز گفتهاند.
آگهی
آگهی
دولت مولداوی اصلاحات مورد نیاز را آنقدر سریع پیش بردهاست که اکنون کمیسیون در تلاش برای جبران عقبماندگی است و با اختصاص دوباره منابع موجود، پیشرفتها را زیر نظر میگیرد.
مارتا کوس، کمیسر گسترش اتحادیه اروپا، سهشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «کارنامه چشمگیر مولداوی در زمینه اصلاحات مرتبط با اتحادیه اروپا در حال ثمربخشیدن است. گفتوگوی تلفنی خوبی با نخستوزیر جدید، واسیله توفان، داشتم و درباره گامهای بعدی در مسیر پیوستن مولداوی به اتحادیه اروپا صحبت کردیم.»
اداره گسترش کمیسیون، که به دلیل پیشرفت همزمان در چند کشور نامزد پیشتر نیز بهشدت تحت فشار بود، ناچار شده منابع خود را به سمت کشورهایی که بهترین عملکرد را دارند، منتقل کند.
ادامه پیشروی
کیشیناو از زمانی که مایا ساندو در سال ۲۰۲۰ رئیسجمهور شد، بهشدت بر اجرای اصلاحات مورد نیاز اتحادیه اروپا فشار آورده و دولتی حامی اروپا را با اکثریت مطمئن در پارلمان سر کار آوردهاست.
کریستینا گراسیموف، معاون نخستوزیر مولداوی در امور ادغام اروپایی، روز جمعه در حاشیه نشست وزیران به خبرنگاران گفت: «اصلاحاتی که در پنج سال گذشته پیش بردهایم واقعا بیسابقه است.»
او گفت: «فرمول موفقیت این اصلاحات، اراده سیاسی و عزم مردم ما برای استفاده کامل از پنجره فرصتی است که اکنون در اتحادیه اروپا وجود دارد.»
در مقابل، کمیسیون باید اطمینان یابد که کشورهای نامزد اصلاحات را بهدرستی اجرا میکنند؛ به این معنا که لازم است سطح تخصص و ظرفیت خود را با سرعتی که هر کشور عملا قادر به حفظ آن است، هماهنگ کند.
کییف نیز دستورکار اصلاحات خود را پیش میبرد؛ روندی که پس از رویکارآمدن سرهی کورتسکی، نخستوزیر جدید، در ماه ژوئیه جان تازهای گرفت. با این حال، تلاش جنگی و فشارهای بودجهای این کشور همچنان بر چشمانداز پیوستن آن به اتحادیه اروپا سنگینی میکند.
صندوق بینالمللی پول روز سهشنبه گزارشی (منبع به زبان انگلیسی) منتشر کرد که منافع بالقوه اقتصادی عضویت در اتحادیه اروپا برای کشورهای غرب بالکان و مولداوی را بررسی میکند و به دلیل «بزرگی بسیار بیشتر و درگیری نظامی ادامهدار» اوکراین را از تحلیل خود کنار گذاشتهاست.
این پیشرفت فنی سریع با واقعیت سیاسی در شورای اتحادیه اروپا، جایی که مسیرهای عضویت اوکراین و مولداوی همچنان به یکدیگر گره خوردهاند، همخوانی چندانی ندارد.
پیوند سیاسی
اصطلاح «پیوند» به رویه غیررسمی مرتبطکردن فرآیندهای عضویت دو کشور به یکدیگر اشاره دارد.
گروهبندی کشورها بهویژه در مرحله تصویب نهایی مفید است، زیرا به کشورهای عضو امکان میدهد تنها یک معاهده الحاق را تصویب کنند؛ همانگونه که هنگام پیوستن رومانی و بلغارستان به اتحادیه در سال ۲۰۰۷ اتفاق افتاد.
اوکراین و مولداوی در سال ۲۰۲۲، تنها چند روز پس از آغاز تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین، مسیرهای عضویت خود را همزمان شروع کردند. در دسامبر ۲۰۲۳، رهبران اتحادیه اروپا مذاکرات الحاق با هر دو کشور را بهطور همزمان گشودند.
روند اوکراین سپس بهمدت دو سال با وتوی مجارستانِ تحت رهبری ویکتور اوربان متوقف شد؛ وتویی که ریشه در اختلافات دوجانبه بر سر نحوه برخورد با اقلیت مجاری در منطقه ترانسکارپاتیا در شرق اوکراین داشت.
پس از آنکه حزب تیسا به رهبری پیتر ماگیار در آوریل اوربان را از قدرت برکنار کرد، روند کار دوباره شتاب گرفت و بوداپست و کییف را به آغاز مذاکرات برای حل اختلافات دوجانبه واداشت. مجارستان در ژوئن وتوی خود را بر نخستین خوشه مذاکرات برداشت.
دومین خوشه از مجموع شش خوشه در ژوئیه گشوده شد. اما از آن زمان، مجارستان بار دیگر این روند را کند کردهاست؛ چرا که بیش از یک دهه شعارهای ضد اوکراینی در دوران اوربان، پذیرش پیشرفت سریع را برای بسیاری از شهروندان مجارستان دشوار میکند.
اگرچه این اصطکاک تماما مسئلهای دوجانبه میان اوکراین و مجارستان است، اما بهدلیل پیوند خوردن مسیرهای عضویت، مولداوی نیز در کشاکش این روند گرفتار شدهاست.
جدایی احتمالی
این پیوند با ملاحظات مهم ژئوپولیتیکی شکل گرفت. در ترانسنیستریا سالهاست نیروهای نظامی روسیه حضور دارند و به همین دلیل، زمانی که جنگ در سال ۲۰۲۲ آغاز شد، مولداوی خود را در پشت خط مقدم و با حضور نیروهای روسیه در خاک خود دید.
این پیوند برای کییف، یعنی دولت اوکراین، نیز اهمیتی اساسی دارد؛ چرا که چشمانداز عضویت آینده در اتحادیه اروپا را طناب نجاتی میبیند که کشور را بیرون از حوزه نفوذ روسیه نگه میدارد.
از آنجا که مولداوی در کنار اوکراین وارد مسیر گسترش اتحادیه اروپا شده، این استدلال مطرح میشود که اگر کیشیناو بهتنهایی پیش برود و کییف در باتلاق اختلافات دوجانبه گرفتار بماند، پیام سیاسی نادرستی ارسال خواهد شد.
به همین دلیل، اصلیترین حامیان گسترش اتحادیه اروپا به نفع اوکراین، بهویژه کشورهای بالتیک، در سراسر مرحله گشودن خوشهها برای حفظ این پیوند فشار آوردهاند.
اما جنبه فنی روند عضویت، یعنی خود اصلاحات، الزاما منتظر همگامشدن مسیر سیاسی نمیماند.
مقامهای اتحادیه اروپا انتظار دارند پیوند میان این دو کشور اروپای شرقی دستکم تا زمان گشودهشدن همه خوشههای باقیمانده برقرار بماند. از آن پس، در صورتی که مولداوی شتاب اصلاحات خود را حفظ کند، پیشبینی میشود وضعیت بهسرعت تغییر کند.
گراسیموف گفت: «هدف بلندپروازانه ما این است که تا اوایل سال ۲۰۲۸ برای پایاندادن به مذاکرات آماده باشیم.»