ادعاهایی مبنی بر اینکه شرکت فناوری آمریکایی «اپل» عمدا نام مناطق مسکونی در جنوب لبنان را از نقشههای خود حذف کرده، بهطور گسترده در حال انتشار است. اما این شرکت میگوید این نامها از ابتدا در نقشهها وجود نداشتهاند.
یک ادعا که بهسرعت در فضای مجازی منتشر شده، این است که «اپلمپس» نام روستاهای جنوب لبنان را حذف کرده است.
آگهی
آگهی
برخی از پستهایی که در شبکههای اجتماعی این ادعا را مطرح کردهاند، میلیونها بازدیدکننده داشتهاند، اتفاقی که باعث تولید ویدیوهای توضیحی و به راه بحثهای داغ درباره این موضوع شده است که آیا اپل عمدا نقشههای خود را تغییر داده تا این نامها را حذف کند یا خیر.
«کیوب»، تیم راستیآزمایی یورونیوز، دریافت که یکی از این پستها توسط یک حساب کاربری حامی ایران در شبکه ایکس منتشر شده که در جنوب آسیا مستقر است. این حساب کاربری پیشتر نیز بارها ادعاهای گمراهکنندهای درباره توان نظامی ایران در جنگ منتشر کرده بود.
این ادعاها در شرایطی مطرح شده که تنشهای منطقهای افزایش یافته و اسرائیل حملات هوایی در لبنان انجام داده است، حملاتی که با واکنش حزبالله مواجه شد. یک توافق آتشبس دهروزه میان اسرائیل و لبنان که از روز جمعه اجرایی شد، به این درگیری خاتمه داد.
اورزولا فن در لاین، رئیس کمیسیون اروپا با استقبال از این توافق، بر ضرورت «رسیدن به صلح پایدار» تأکید کرد.
برخی از کاربران شبکههای اجتماعی که این ادعا را مطرح میکنند، اپل را متهم کردهاند که از تلاشهای جنگی اسرائیل حمایت میکند، یا حتی با حذف نام مکانها از محصولاتش مرتکب «نسلکشی دیجیتال» شده است.
اما آیا اپل واقعا نام روستاهای لبنان را عمداً از نقشههای خود حذف کرده است؟ ما دلایل موافقان و مخالفان این ادعا را بررسی کردهایم.
هیچ مدرکی برای حذف نامها وجود ندارد
کیوب پوشش نقشههای اپل از لبنان را که در پستهای پرطرفدار نشان داده شده بود، بررسی کرد. این نقشهها کسبوکارهای محلی، سالنهای آرایش و نام برخی خیابانها را نشان میدهند، اما نام روستاها و شهرها در آنها دیده نمیشود.
در مقایسه، «گوگل مپس» نمایی دقیقتر از این منطقه ارائه میدهد و نام روستاها و شهرها را در نیز برمیگیرد.
در نقشههای اپل در نزدیکی شهر صور در سواحل جنوبی لبنان که هدف حملات اسرائیل بوده است، خلأهایی دیده میشود.
با این حال، این موضوع بهتنهایی نشان نمیدهد که این نامها آن گونه که برخی پستها ادعا میکنند، عمدا حذف شده باشند.
سخنگوی اپل به مجله «Wired Middle East» گفته است که این نامها از نقشه حذف نشدهاند، بلکه اساسا از ابتدا در آن وجود نداشتهاند.
کاربران و ساکنان لبنان در گفتوگو با «کیوب» گفتند نقشههای اپل مدتهاست که دقت و پوشش ضعیفی در این منطقه دارند و بیشتر افراد ترجیح میدهند از «گوگل مپس» استفاده کنند.
در یک بحث آنلاین در وبسایت اپل در سپتامبر ۲۰۱۹ نیز آمده است: «من در لبنان زندگی میکنم و هر وقت سعی میکنم از «اپل مپس» برای مسیریابی استفاده کنم، میگوید هیچ مسیری در دسترس نیست.»
وبسایت اپل تأیید کرده که لبنان در فهرست کشورهایی که برخی قابلیتها مانند مسیریابی مرحلهبهمرحله را دارند، قرار ندارد.
در حال حاضر پستهای پربیننده در شبکههای اجتماعی هیچ مدرکی ارائه نمیدهند که نشان دهد نام روستاها پیشتر در «اپل مپس» وجود داشته و سپس حذف شدهاند. این پستها فقط به تصاویر فعلی نقشهها تکیه دارند و مقایسهای با گذشته ندارند.
اوکاش پراجما، مدیرعامل شرکت لهستانی «GIS-Expert» که در حوزه سیستمهای اطلاعات جغرافیایی فعال است، میگوید: «بدون تصاویر قبلی، نمیتوان بهطور قطعی ثابت کرد که حذفی صورت گرفته است.»
عبدالله بسایبس، بنیانگذار شرکت «GeoSpatialMinds» در بیروت نیز تأکید میکند که نبود نامها لزوما به معنای حذف دادهها نیست.
او در ادامه گفت: «نبود نام مکانها در نقشه کافی نیست تا ثابت کند حذف شدهاند، زیرا نمایش این برچسبها معمولا به مقیاس، سبک نمایش و قوانین نمایش بستگی دارد.»
او میگوید برای اینکه مشخص شود حذفی صورت گرفته، «باید دادههای پایه مانند «ایپیآی»ها یا مجموعهدادهها بررسی و با پلتفرمهای مختلف مقایسه شوند.»
همچنین دادههای نقشه اپل برای لبنان هنوز در مرحله «آزمایشی» قرار دارد، که به گفته بسایبس باعث میشود نسبت به رقبا کمتر قابل اعتماد باشد.
اپلمپس چگونه کار میکند و چرا نامها وجود ندارند؟
اگرچه «اپلمپس» در کشورهای همسایه لبنان مانند سوریه و اسرائیل پوشش دقیقتری دارند، اما پوشش ناقص و نبود برخی نامها محدود به لبنان نیست.
کیوب خلأهای مشابهی را در برخی کشورها و مناطق دیگر مانند اردن، بلیز و تبت مشاهده کرده است، موضوعی که نشان میدهد این مشکل بیشتر به نرمافزار و دادههای شرکت مربوط است تا یک تصمیم سیاسی.
کیوب برای دریافت جزئیات درباره منابع دادهای «اپل مپس» با اپل تماس گرفت، اما تا زمان انتشار این گزارش پاسخی دریافت نکرد.
گزارشها نشان میدهد که «اپلمپس» در ابتدا به ارائهدهندگان فناوریهای مکانیابی مانند «تامتام» و «اوپناستریتمپ» متکی بوده است. همچنین دادههایی مانند نظرات در مورد کسبوکارها را از سرویسهایی مانند «یلپ» و «فوراسکوئر» دریافت کرده است.
در سال ۲۰۲۳، گزارشها حاکی از آن بود که اپل تلاش میکند وابستگی خود را به واسطهها کاهش دهد و تولید «اپل مپس» را با استفاده از دادههایی که مستقیماً از آیفونها و خودروهای نقشهبرداری خود جمعآوری میکند، انجام دهد. این خودروها در سراسر جهان حرکت میکنند و دادههایی را برای پشتیبانی از قابلیت «لوک اروند» جمعآوری میکنند. بر اساس اطلاعات موجود در وبسایت اپل، این قابلیت در حال حاضر در لبنان در دسترس نیست.
رولان ابی نجم، مشاور امنیت سایبری و هوش مصنوعی در کویت، میگوید خلأهای موجود در نقشههای لبنان احتمالاً نتیجه محدود بودن جمعآوری دادهها و کمبود سرمایهگذاری در این کشور است، و نه حذف عمدی اطلاعات.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
او با بیان اینکه «این روستاها از قبل در اپل مپس وجود نداشتهاند»، میگوید اپل تمرکز نقشهبرداری دقیق خود را بر بازارهایی مانند اروپا و آمریکای شمالی گذاشته است، مناطقی که استفاده بیشتری دارند.
بنا به گفته پراژما، یکی از منابع اصلی اپلمپس برای لبنان، OpenStreetMap.org است. او میگوید: «ساختار شبکه جادهای در لبنان و سوریه در اپلمپس به نظر شبیه دادههای اوپناستریتمپ است. این موضوع نشان میدهد اپل از «اُاسام» بهعنوان منبع اصلی در این منطقه استفاده میکند.»
پراژما میگوید مشخص نیست چرا اپل نام دقیق روستاها را از همین مجموعهداده وارد نکرده است.
در هر حال، این احتمال نیز وجود دارد که «اپل بهسادگی هرگز یک مجموعهداده با وضوح بالا در سطح روستا را برای لبنان خریداری یا در سیستم خود ادغام نکرده باشد؛ چه بهدلیل هزینههای مجوز، چه خطاهای فنی یا نبود اولویت برای این بازار خاص.»