حیوانات وحشی از طریق رفتارهای طبیعی خود به طور پنهانی در کاهش تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسان نقش بسیار مهمی ایفا میکنند.
با نزدیکتر شدن سیاره ما به مرزهای آسیب جبرانناپذیر، حیوانات وحشی در سراسر جهان نبرد پنهان خود را علیه تغییرات اقلیمی و از دست رفتن تنوع زیستی پیش میبرند.
آگهی
آگهی
با وجود هشدارهای مکرر دانشمندان، انسانها همچنان جو را با گازهای گرماگیر خفه میکنند و دمای جهانی را نسبت به سطوح پیشاصنعتی حدود ۱.۴ درجه سانتیگراد افزایش دادهاند. این روند به بروز مکرر رخدادهای حدی آبوهوایی منجر شده، هزاران مرگ قابل پیشگیری رقم زده و تریلیونها یورو خسارت به جا گذاشته است.
فعالیتهای انسانی مانند جنگلزدایی و دامپروری گسترده نیز تنوع زیستی را مختل کرده و بسیاری از گونهها را تا مرز انقراض پیش برده است.
اما در پشت صحنه، حیوانات وحشی با استفاده از رفتارهای طبیعی خود به کاهش بخشی از آشوبی که ایجاد کردهایم کمک میکنند. بدون آنها، شکوفایی آینده سیاره ما در معرض خطر است.
به مناسبت روز جهانی حیاتوحش (۳ مارس)، یورونیوز گرین نقش پنهان این حیوانات شبیه ابرقهرمانان را برجسته میکند.
اد گودال، کارشناس سیاستگذاری اقلیمی در فدراسیون جهانی حیوانات (منبع به زبان انگلیسی)، میگوید: «حیوانات وحشی نقش حیاتی در مقابله با تغییرات اقلیمی دارند، بنابراین ضروری است سیاستهایی برای بهبود رفاه آنها و همزمان حفاظت و احیای جمعیتهایشان اجرا شود.»
او اضافه میکند: «حفاظت از حیاتوحش و زیستگاههای آن بیش از آنکه فقط یک وظیفه اخلاقی باشد، حلقه مفقوده در مقابله با بزرگترین چالش زمانه ما است.»
فیلها و ببرهای ذخیرهکننده کربن
علفخواران بزرگ مانند فیلها نقش مهمی در اکوسیستمها و چرخههای بیوژئوشیمیایی دارند.
یک پژوهش در سال ۲۰۱۹ که در نشریه علمی نیچر (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شد نشان داد کاهش تراکم ساقههای جنگل به دلیل حضور فیلها در جنگلهای بارانی آفریقا رقابت میان درختان بر سر نور، آب و فضا را تغییر میدهد. پژوهشگران میگویند این تغییرات رویش درختان درشتتر با تنوع بیشتر چوب را تقویت میکند؛ درختانی که میتوانند کربن را از هوا جذب کنند.
به گفته صندوق جهانی طبیعت (WWF)، برآورد میشود تنها یک فیل جنگلی بتواند ظرفیت خالص جذب کربن یک جنگل را در مساحتی نزدیک به ۲۵۰ هکتار افزایش دهد. این معادل حذف انتشار یک سال ۲ هزار و ۴۷ خودرو از جو است.
یک پژوهش در سال گذشته که در انتشارات وایلی منتشر شد نشان داد جنگلهایی که در آنها ببرهای بومی حضور دارند در هر هکتار تا ۱۲ درصد کربن بیشتری ذخیره میکنند. دلیل این امر آن است که ببرها با شکار گوزنها و گرازهای وحشی، حیواناتی که در غیر این صورت مانع رشد درختان و گیاهان میشدند، از چرای بیش از حد آنها جلوگیری میکنند.
پستانداران حفار که خاک را بهبود میدهند
در استرالیا، گونههایی مانند بتونگ و اکیدنا در جنگلها سوراخها و گودالهایی حفر میکنند. این حفرهها به طور طبیعی ریزبرگها را در خود جمع میکنند و مواد مغذی خاک را افزایش میدهند؛ فرایندی که میتواند به جذب بیشتر کربن کمک کند.
به گفته فدراسیون جهانی حیوانات، این پستانداران حفار همچنین میتوانند به حفظ رطوبت در جنگلهایی کمک کنند که هر روز خشکتر و در برابر آتشسوزیهای جنگلی آسیبپذیرتر میشوند. بسیاری از آتشسوزیهای سال گذشته اروپا به علت تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی و افزایش دما محتملتر شده بود.
پرندگان دریایی که به صخرههای مرجانی جان میدهند
بارگذاری بیش از حد مواد مغذی برای صخرههای مرجانی و محیطهای آبی مضر است و شکوفاییهای عظیم جلبکی ایجاد میکند که با کاهش اکسیژن آب، حیات آبزی را خفه میکند.
در دریای بالتیک، فعالیتهای انسانی مانند رهاسازی فاضلاب تصفیهنشده و استفاده از کودهای شیمیایی، آبها را در وضعیت خفگی قرار داده است. با این حال، ورود طبیعی مواد مغذی میتواند به رشد مرجانها و کارکرد صخرهها کمک کند.
پرندگان دریایی دور از ساحل تغذیه میکنند و برای استراحت و لانهسازی به جزایر برمیگردند. مواد مغذی موجود در فضولات آنها سپس با شستوشوی آب به صخرههای مجاور منتقل میشود.
یک پژوهش در سال ۲۰۲۴ که در نیچر منتشر شد نشان داد کلونیهای مرجانی نزدیک جزیرهای با تراکم بالای پرندگان دریایی، نرخ کلسیفیکاسیون یعنی سرعت ساخت اسکلت مرجانی خود را تا ۲.۷ برابر بیشتر از کلونیهای نزدیک جزیره مجاور با تراکم پایین پرندگان افزایش دادهاند.
لاکپشتهای سبز دانههای علفهای دریایی را جابهجا میکنند
لاکپشتهای سبز در استرالیا که در ماههای اخیر به طرز چشمگیری احیا شدهاند، دانههای علفهای دریایی را میخورند و آنها را به نقاط دیگر منتقل میکنند؛ گاهی این ذخیره مهم کربن را تا فاصله ۶۵۰ کیلومتری جابهجا میکنند.
دوگونگها که به گاوهای دریایی نیز معروفاند، همین طور به پراکنش علفهای دریایی کمک میکنند؛ از جمله در صخره بزرگ مرجانی که خود با تهدیدهای فزاینده روبهرو است.
سگهای آبی در خط مقدم مقابله با سیل
شاید یکی از آشکارترین حیوانات ابرقهرمان، سگ آبی باشد؛ توانایی آن در ساخت سد میتواند به عنوان یک دفاع طبیعی در برابر سیل عمل کند. این نقش در دنیایی گرمتر اهمیت بیشتری دارد، زیرا به ازای هر ۱ درجه افزایش دمای هوا، جو حدود ۷ درصد رطوبت بیشتر در خود نگه میدارد که میتواند به بارشهای شدیدتر و سنگینتر منجر شود.
سال گذشته، یک خانواده سگهای آبی پس از آنکه دقیقا در همان جایی که مقامهای چک برنامه ساخت سد داشتند، سدی ساختند، خبرساز شدند. این کار حدود ۳۰ میلیون کرون چک (۱.۲ میلیون یورو) برای مالیاتدهندگان صرفهجویی به همراه داشت.
سدهای سگهای آبی همچنین میتوانند به عنوان حایلی طبیعی در برابر آتش عمل کنند؛ تحقیقات نشان میدهد مناطقی که توسط سگهای آبی سدبندی شدهاند، سه برابر کمتر از آتشسوزیهای جنگلی آسیب میبینند. این امر به سبز و انبوه ماندن پوشش گیاهی کمک میکند و از عرصههای حیاتی جذبکننده کربن حفاظت میکند.