در سال ۲۰۲۵ بیش از ۵۰ واحد بزرگ نیروگاهی زغالسنگی به بهرهبرداری رسید؛ در حالی که در دهه قبل، میانگین سالانه کمتر از ۲۰ واحد بود.
در حالی که گسترش انرژی خورشیدی و بادی چین در سال ۲۰۲۵ با سرعت پیش میرفت، این غول آسیایی نیروگاههای زغالسنگی بسیار بیشتری نسبت به سالهای اخیر به بهرهبرداری رساند؛ اقدامی که نگرانیها را درباره این که آیا بزرگترین منتشرکننده کربن در جهان میتواند انتشار کربن خود را به اندازه کافی برای محدود کردن تغییرات اقلیمی کاهش دهد یا نه، افزایش داده است.
یک گزارش پژوهشی که سوم فوریه منتشر شد میگوید در سال ۲۰۲۵ بیش از ۵۰ واحد بزرگ زغالسنگی، یعنی مجموعههای دیگ بخار و توربینی با ظرفیت تولید یک گیگاوات یا بیشتر، وارد مدار شد؛ در حالی که در دهه گذشته شمار این واحدها سالانه کمتر از ۲۰ مورد بود. با توجه به میزان مصرف انرژی، یک گیگاوات میتواند برق چند صد هزار تا بیش از ۲ میلیون خانه را تامین کند.
در مجموع، چین ۷۸ گیگاوات ظرفیت جدید تولید برق زغالسنگی را وارد شبکه کرد که طبق گزارش مشترک «مرکز پژوهش درباره انرژی و هوای پاک» که آلودگی هوا و پیامدهای آن را مطالعه میکند و «گلوبال انرژی مانیتور» که پایگاههای داده برای رصد روندهای انرژی تهیه میکند، افزایش چشمگیری نسبت به سالهای گذشته است.
کریستین شیرر، یکی از نویسندگان این گزارش در گلوبال انرژی مانیتور، میگوید: «ابعاد این برنامه ساختوساز حیرتآور است.» او اضافه میکند: «فقط در سال ۲۰۲۵، چین ظرفیت برق زغالسنگی بیشتری را به مدار آورد تا مجموع ظرفیتی که هند در کل دهه گذشته راهاندازی کرده است.»
همزمان، افزایش حتی بیشتر ظرفیت بادی و خورشیدی، سهم زغالسنگ را در تولید کل برق سال گذشته اندکی کاهش داد. تولید برق از زغالسنگ حدود ۱ درصد کاهش یافت، زیرا رشد منابع پاکتر تمام افزایش تقاضای برق در سال گذشته را پوشش داد.
بر اساس آمار اداره ملی انرژی دولت، چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۱۵ گیگاوات ظرفیت خورشیدی و ۱۱۹ گیگاوات ظرفیت بادی به شبکه افزود.
خاموشیهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ موج ساخت نیروگاههای زغالسنگی چین را به راه انداخت
رشد چشمگیر انرژیهای بادی و خورشیدی این پرسش را مطرح میکند که چرا چین همچنان نیروگاههای زغالسنگی میسازد و آن هم، بنا به اغلب ارزیابیها، بسیار بیش از آنچه واقعا به آن نیاز دارد.
پاسخ این پرسش پیچیده است.
چین در مقایسه با ایالات متحده یا اروپا در مرحله اولیهتری از توسعه قرار دارد، بنابراین برای ادامه رشد به انرژی بیشتری نیاز دارد. اگر شمار بیشتری از ۱.۴ میلیارد نفر جمعیت این کشور وارد طبقه متوسط شوند، افراد بیشتری توان خرید کولر گازی و ماشین لباسشویی پیدا خواهند کرد.
برای آن که کارخانههای چین پررونق بمانند و همچنین نیاز شدید برق در حوزه هوش مصنوعی که یکی از اولویتهای دولت برای تبدیل کشور به پیشتاز فناوری است تامین شود، به برق بیشتری نیاز است.
کمبود برق در بخشهایی از چین در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ نگرانیهای دیرینه درباره امنیت انرژی را تشدید کرد. برخی کارخانهها موقتا تولید را متوقف کردند و در یک شهر خاموشیهای چرخشی اعمال شد.
پاسخ دولت این بود که اعلام کرد به نیروگاههای زغالسنگی بیشتری نیاز دارد؛ پیامی که به جهش در درخواست و صدور مجوز برای ساخت این نیروگاهها منجر شد.
چی چین، تحلیلگر مرکز پژوهش درباره انرژی و هوای پاک و از نویسندگان این گزارش، میگوید آن موج در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳، با وارد مدار شدن واحدهای جدید، عامل جهش بزرگ ظرفیت در سال گذشته بود. او میگوید: «وقتی مجوزها صادر شود، بازگرداندن پروژهها بسیار دشوار است.»
به گفته این گزارش، سال گذشته ساخت نیروگاههای زغالسنگی با ظرفیت مجموعا ۸۳ گیگاوات آغاز شد که نشان میدهد حجم زیادی ظرفیت جدید ممکن است امسال وارد مدار شود.
مازاد ظرفیت زغالسنگی میتواند گذار به باد و خورشید را کند کند
موضع دولت این است که زغالسنگ پشتوانهای پایدار برای منابعی مانند باد و خورشید فراهم میکند که تحت تاثیر وضعیت هوا و ساعت شبانهروز قرار دارند. کمبودهای سال ۲۰۲۲ تا حدی ناشی از خشکسالی بود که تولید برق آبی، یکی از منابع اصلی انرژی در غرب چین، را تحت تاثیر قرار داد.
کمیسیون ملی توسعه و اصلاحات، نهاد اصلی برنامهریزی اقتصادی، در دستورالعملی که سال گذشته برای پاکتر و کارامدتر کردن نیروگاههای زغالسنگی منتشر کرد، اعلام کرد: «زغالسنگ باید در سالهای پیش رو نقش مهمی در پشتیبانی و ایجاد توازن در سیستم برق ایفا کند.»
انجمن حملونقل و توزیع زغالسنگ چین، یک نهاد صنفی، نیز هفته گذشته اعلام کرد که نیروگاههای زغالسنگی همچنان برای پایداری سیستم برق ضروری خواهند بود، حتی اگر دیگر منابع انرژی به تدریج جای آنها را بگیرند.
چی چین میگوید خطر ساخت این حجم ظرفیت زغالسنگی آن است که میتواند گذار به منابع پاکتر انرژی را به تعویق بیندازد. او میافزاید فشارهای سیاسی و مالی این نیروگاهها را در مدار نگه میدارد و فضای کمتری برای دیگر منابع تولید برق باقی میگذارد.
این گزارش از چین میخواهد بازنشست کردن نیروگاههای زغالسنگی فرسوده و کمبازده را تسریع کند و در برنامه پنجساله بعدی خود که قرار است در ماه مارس تصویب شود، تعهد دهد که انتشار بخش برق بین سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ افزایش نیابد.
چی چین میگوید: «این که گسترش ظرفیت برق زغالسنگی چین در نهایت به انتشار بیشتر منجر شود یا نه، به این بستگی خواهد داشت که آیا نقش برق زغالسنگی واقعا به پشتیبانی و تامین ذخیره محدود میشود یا همچنان به عنوان تولید پایه مورد استفاده قرار میگیرد.»