اکنون یکی از نمادینترین مهاجرتهای جهان بهخطر افتاده؛ در پی افزایش دما کیفیت شهد حیاتی گلها دگرگون میشود و بقای آن را تهدید میکند.
هر پاییز، میلیونها پروانهٔ مونارک سفری پرخطر را آغاز میکنند و برای گذراندن زمستان بیش از ۳ هزار کیلومتر از دشتهای کانادا تا جنگلهای کوهستانی مکزیک پرواز میکنند.
این مهاجرت انبوهی از گردشگران را جذب میکند و جمعیتها در سراسر آمریکا برای تماشای حشرات نارنجیِ متمایز که آسمان را پر میکنند گرد هم میآیند. در پایان زمستان، این پروانهها به شمالِ ایالات متحده پرواز میکنند و روی گیاهان خرزهٔ هندی تخمگذاری میکنند.
سالهاست که پروانهٔ مونارک در برابر تهدید فزایندهٔ تغییرات آبوهوایی تابآوری نشان دادهاست. با وجود اندازهای در حد یک گیرهٔ کاغذ بزرگ، آنها توانستهاند از دل نابودیِ زیستگاهها، رخدادهای افراطیِ آبوهوایی و افزایشِ استفاده از آفتکشها جان سالم به در ببرند.
اما حالا در این سفر حماسیشان گره تازهای افتاده که همهچیز به شهدِ گلها برمیگردد.
تغییرات آبوهوایی چگونه بر شهدِ گلها اثر میگذارد
تابستانِ ۲۰۲۳، تیمی از دانشمندانِ دانشگاهِ اتاوا بررسیِ گیاهانی را آغاز کرد که مونارکها در مهاجرت به آنها وابستهاند.
این پژوهش که در نشریهٔ Global Change Biology Communications منتشر شدهاست نشان میدهد که تنها افزایشِ اندکی در دما (۰٫۶ درجهٔ سلسیوس) برای کاهشِ کیفیتِ شهدِ تولیدیِ این گیاهان کافی است. مونارکهایی که از این گلهای «گرمشده» تغذیه کردند حدودِ یکچهارم کمتر از همتایانشان چربیِ بدن اندوختند.
استاد هدر خاروبا، که این آزمایش را هدایت کرده، میگوید: «این گرم شدن است که شهد را کمتر مغذی میکند.»
او اضافه میکند: «حتی اگر پروانهها هرقدر میخواستند میخوردند، نمیتوانستند افتِ کیفیتِ شهد را جبران کنند.»
پژوهش نشان داد با گرمتر شدن هوا، گلهای پایانِ فصل شهدِ کمتری تولید میکنند و همان مقدارِ اندکی هم که تولید میشود قندِ پایینتری دارد.
زنگِ هشدار برای حفاظت از پروانهٔ مونارک
دانشمندان و کنشگرانِ حفاظت از طبیعت مدتهاست نسبت به آیندهٔ مونارکها ابراز نگرانی کردهاند، اما این مطالعه خطری ظریفتر را آشکار میکند.
خاروبا اضافه میکند: «میبینیم که تغییرات آبوهوایی میتواند گردهافشانها را بهطورِ غیرمستقیم هدف قرار دهد، با تخریبِ منابعی که به آنها متکی هستند.»
او معتقد است: «این یافتهها زنگِ هشداری است برای همهٔ کسانی که برای حفاظت از این پروانهها کار میکنند و در واقع برای هرکسی که با گرمتر شدنِ سیاره باغی میکارد یا پارکی را نگهداری میکند.»
این مطالعه محورِ یک نمایشگاهِ تازه با عنوان «Flutterings: Monarchs and Climate Change» شدهاست.
این نمایشگاه بهسرپرستیِ والری شارتران، هنرمندِ تجسمیِ کانادایی، امید دارد گفتوگوهایی تازه دربارهٔ شیوهٔ مراقبتِ ما از موجوداتِ پیرامونمان برانگیزد و نشان دهد همکاریِ هنر و علم چگونه میتواند «درکِ عمومی از مسائلِ پیچیدهٔ محیطزیستی» را عمیقتر کند.