کارشناسان: خروج از کنوانسیون چارچوب تغییرات آبوهوایی سازمان ملل متحد برای آمریکا «یک اشتباه راهبردی» است.
پس از صدور دستور خروج ایالات متحده از معاهده شاخص اقلیمی سازمان ملل متحد، دونالد ترامپ به «سقوط به حضیضی تازه» متهم شدهاست.
در یادداشت ریاستجمهوری که دیروز (۷ ژانویه) امضا شد، رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده ماندن در عضویت، مشارکت یا ارائه حمایت به بیش از ۶۰ سازمان، پیمان و کنوانسیون بینالمللی «برخلاف منافع ایالات متحده» است. بسیاری از این آژانسها، کمیسیونها و هیئتهای مشورتی بر تغییرات اقلیمی، مهاجرت و کار تمرکز دارند.
این اقدام در ادامه تلاشهای مداوم ترامپ برای تقویت سوختهای فسیلی آلاینده و در عین حال متوقفکردن پیشرفت پروژههای انرژی پاک انجام میشود. ماه گذشته، سازمان حفاظت محیطزیست آمریکا (EPA) هر اشارهای به سوختهای فسیلی، که عامل اصلی گرمایش جهانی است، را از صفحه اینترنتی پرمخاطب خود درباره علل تغییرات اقلیمی حذف کرد.
خروج ترامپ از معاهده اقلیمی سازمان ملل
جسورانهترین خروج دولت ترامپ از کنوانسیون چارچوب تغییرات آبوهوایی سازمان ملل متحد (UNFCCC) است. این معاهده سرنوشتساز در سال ۱۹۹۲ به تصویب نزدیک به ۲۰۰ کشور رسید و اغلب بهمنزله مبنای توافق پاریس ۲۰۱۵ تلقی میشود؛ توافقی که آمریکا پیشتر از آن خارج شدهاست.
هدف آن تثبیت غلظت گازهای گلخانهای در جو در سطحی است که از «مداخله خطرناک انسان در سامانه اقلیم» جلوگیری کند. با این حال، این کنوانسیون بار مسئولیت پیشگامی را بر دوش کشورهای توسعهیافته میگذارد.
این بدان معناست که آمریکا پذیرفته از فعالیتهای مربوط به تغییرات اقلیمی در کشورهای در حال توسعه حمایت کند و برای سازگاری، «بالاتر و فراتر از هرگونه کمک مالیای که از پیش به این کشورها ارائه میکند» منابع مالی اختصاص دهد.
آمریکا از چه نهادهای دیگری خارج شدهاست؟
این دولت پیشتر حمایت خود از نهادهای بینالمللی مانند شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد و یونسکو را قطع کرده بود. اکنون روابط خود را با ۶۶ سازمان قطع کرده که بسیاری از آنها در حوزههایی فعالیت میکنند که ترامپ آنها را دارای دستورکار «ووک» توصیف کردهاست.
این فهرست شامل هیئت بیندولتی تغییرات آبوهوایی (IPCC)، معتبرترین مرجع علمی جهان در حوزه اقلیم نیز میشود. IPCC اطلاعات علمیای در اختیار دولتها در سطوح مختلف میگذارد تا از آن برای تدوین سیاستهای اقلیمی استفاده کنند.
گزارشهای IPCC همچنین ورودی کلیدی مذاکرات بینالمللی اقلیمی است و به پیشبرد روند جهانی کمک میکند. کارشناسان هشدار میدهند کنارهگیری از این هیئت خطر تضعیف چارچوبهای علمی حفاظتی را در پی دارد؛ چارچوبهایی که از افکار عمومی در برابر اطلاعات نادرست، توقف پیشرفت و «تصمیمگیریهای بیپروا» حفاظت میکنند.
در میان گروههای دیگر این فهرست میتوان به «اقیانوسهای سازمان ملل»، «پیمان انرژی بدون کربن ۲۴/۷»، «پلتفرم بیندولتی علم-سیاست درباره تنوع زیستی و خدمات اکوسیستمی» و «آژانس بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر» اشاره کرد.
حضیض تازه برای ترامپ
این اقدام با خشم سازمانها و دانشمندان اقلیم در سراسر جهان روبهرو شد و بسیاری معتقدند جهان را «بسیار ناامنتر» خواهد کرد.
دکتر راشل کلتوس از «اتحادیه دانشمندان نگران» میگوید: «خروج از معاهده بنیانی تغییرات اقلیمی برای ترامپ یک حضیض تازه است؛ نشانهای که نشان میدهد دولت با قربانیکردن رفاه مردم خود به اقتدارگرایی و علمستیزی متوسل شدهاست.»
او اضافه میکند: «اما ایالتهای پیشرو آمریکا و دیگر نقاط جهان میدانند که پیامدهای ویرانگر و پرهزینه اقلیمی بهسرعت در حال اوجگیری است و اقدام جمعی جهانی همچنان تنها راه عملی برای تضمین آیندهای قابل زیست برای فرزندان و نوههای ماست.»
او ادامه میدهد: «خروج از کنوانسیون جهانی اقلیم فقط به انزوای بیشتر ایالات متحده و کاهش جایگاه آن در جهان میانجامد؛ آن هم پس از مجموعهای از اقدامات تاسفبار که پیشتر اعتبار کشور ما را بهشدت سقوط داده، پیوندها با برخی نزدیکترین متحدان تاریخیمان را به خطر انداخته و جهان را بسیار ناامنتر کردهاست.»
دکتر کلتوس استدلال میکند که این دولت «به آلایندههای سوخت فسیلی باج میدهد»، نگرانیای که پس از تسلط آمریکا بر ونزوئلا و ذخایر نفتی آن شدت یافتهاست.
گام بعدی چیست؟
دیوید ویداوسکی، مدیر موسسه منابع جهانی که هدف آن توسعه اقتصادهای کمکربن و تابآور است، میگوید خروج از کنوانسیون UNFCCC یک «اشتباه راهبردی» است که برتری آمریکا را بیهیچ دستاوردی واگذار میکند.
ویداوسکی میگوید: «این توافق ۳۰ ساله سنگبنای همکاری اقلیمی بینالمللی است.» او میافزاید: «عقبنشینی نه فقط آمریکا را به حاشیه میراند، بلکه آن را بهکلی از میدان خارج میکند.»
با نگاه به آینده، ویداوسکی پیشبینی میکند جوامع و کسبوکارهای آمریکایی از نظر اقتصادی عقب بمانند، زیرا کشورهای دیگر مشاغل، ثروت و تجارت ناشی از رونق اقتصاد انرژی پاک را از آنِ خود میکنند.
در سال ۲۰۲۳، ۱.۶ میلیون نفر در اتحادیه اروپا در صنعت انرژیهای تجدیدپذیر شاغل بودند. با تبدیلشدن انرژی خورشیدی و باد به بزرگترین منبع برق اتحادیه اروپا، این رقم جهش خواهد کرد.
ویداوسکی اضافه میکند: «با وجود اقدام [ترامپ]، دیپلماسی اقلیمی جهانی دچار وقفه نخواهد شد.»
او میگوید: «کشورهای دیگر نقش بیبدیل UNFCCC را در پیشبرد همکاری و راهکارهای اقلیمی که جهان بهشدت به آن نیاز دارد درک میکنند. وقتی کشورها بر سر اقلیم با هم کار میکنند، جانها نجات مییابد، شغل ایجاد میشود، ثبات اقتصادی تقویت میشود و آیندهای پررونقتر ساخته میشود.»
یورونیوز گرین برای اظهارنظر با UNFCCC تماس گرفتهاست.