یوروفاند میگوید نزدیک به یک پنجم مشاغل در اتحادیه اروپا به دلیل دستمزد ناکافی، ناامنی شغلی یا کمبود حقوق کار آسیبپذیرند و اسپانیا در صدر قرار دارد.
یوروفاوند آسیبپذیری شغلی را در زمینه شرایط زندگی و کار چنین تعریف میکند: «پدیدهای چندبعدی که شامل ناکافی بودن درآمد، ناامنی شغلی و فقدان حقوق در محیط کار است».
آگهی
آگهی
در تازهترین گزارش خود، این نهاد سهجانبه اتحادیه اروپا که با ارائه دانش به تدوین سیاستهای بهتر اجتماعی، اشتغالی و مرتبط با کار کمک میکند، دریافته است که در سال ۲۰۲۱، تازهترین سال دارای دادههای قابل مقایسه درباره درآمد، ۱۸.۸ درصد مشاغل در سراسر اتحادیه اروپا ـ یعنی تقریبا از هر پنج شغل یک شغل ـ دستکم در یکی از این ابعاد تعریفشده زیر استاندارد قرار داشتهاند.
با این حال، جهت این روند امیدوارکننده است.
میزان آسیبپذیری از ۲۱.۴ درصد در سال ۲۰۰۹ به ۲۳.۸ درصد در ۲۰۱۴، در پی بحران مالی و تحت تاثیر جهش در اشتغال موقت و پارهوقت ناخواسته، افزایش یافت و سپس از ۲۰۱۶ به بعد به طور پیوسته کاهش پیدا کرد و به زیر سطح پیش از بحران رسید.
این یافته با جمعبندی این نهاد از نظرسنجی شرایط کار ۲۰۲۴ که در ماه آوریل منتشر شد همخوانی دارد؛ نظرسنجیای که از بهبود تدریجی کیفیت مشاغل در اروپا همزمان با تداوم شکافها خبر میدهد.
نقشهای بسیار ناهمگون
اسپانیا با نرخ آسیبپذیری ۲۹ درصدی در صدر قرار دارد، پس از آن پرتغال و لوکزامبورگ با ۲۵ درصد و ایتالیا با ۲۴ درصد قرار میگیرند، در حالی که مجارستان با ۱۷ درصد و مالت و بلغارستان هر دو با ۱۸ درصد پایینترین سطحها را ثبت کردهاند.
برای قبرس، چک، لیتوانی، لهستان، رومانی و سوئد دادههای سال ۲۰۲۱ در دسترس نبود و به همین دلیل این کشورها از مطالعه کنار گذاشته شدند.
ماهیت مشکل نیز درست به اندازه دامنه آن متفاوت است.
در کشورهای قارهای مانند آلمان و اتریش و همچنین در بخشهای مرکزی و شرقی اروپا، دستمزد پایین عامل اصلی به شمار میرود و طبق تفکیک سال ۲۰۱۹ در این گزارش، نزدیک به سهچهارم موارد آسیبپذیری در بلغارستان را به خود اختصاص میدهد.
در دیگر مناطق، عامل اصلی ناامنی است؛ زیرا اشتغال موقت و پارهوقت ناخواسته در کشورهای مدیترانهای و شمال اروپا غالب است و در ایرلند ۵۶ درصد کل آسیبپذیری را تشکیل میدهد که بالاترین سهم در اتحادیه اروپا است.
جایگاه تعجببرانگیز لوکزامبورگ در نزدیکی صدر جدول بازتاب این واقعیت است که سطح دستمزدها بر اساس درآمد میانه هر کشور سنجیده میشود.
چه کسانی بار ریسک را بر دوش میکشند
زنان، جوانان شاغل، مهاجران، رومها، افراد دارای معلولیت و افراد الجیبیتیپلاس همگی به طور نامتناسبی در معرض داشتن مشاغل آسیبپذیر قرار دارند؛ مشاغلی که تبعیض، مسئولیتهای مراقبتی و برای مهاجران، موانع حقوقی و به رسمیت شناختهنشدن مدارک، آنان را در آن نگه میدارد.
تحصیلات سپری قدرتمند در برابر این ریسک است.
برای نمونه، در مجارستان ۵۸ درصد کارکنان با سطح تحصیلات پایین در وضعیت آسیبپذیر قرار دارند، در حالی که این نسبت در میان فارغالتحصیلان تنها ۶ درصد است.
زمان نیز همین نقش را ایفا میکند؛ هر سال اضافی حضور در بازار کار، این ریسک را به طور متوسط یک واحد درصد کاهش میدهد، یعنی حدود ۲۰ درصد طی یک دوره کاری ۲۰ ساله.
آسیبپذیری جوانان میتواند چشمگیر باشد؛ به طوری که در دانمارک در سال ۲۰۱۵، ۵۹ درصد جوانان شاغل در وضعیت آسیبپذیر قرار داشتند در مقایسه با ۱۱ درصد بزرگسالان، هرچند در کشورهای شمال اروپا این وضعیت عمدتا مرحلهای گذرا در مسیر رسیدن به مشاغل پایدار است.
هزینه انباشته شدن محرومیتها
آسیبپذیری تنها در یک بعد به معنای محکوم بودن به زندگی کاری بد نیست و این دسته از کارکنان گاهی در برخی شاخصها، برای نمونه در شدت کار، نتایج بهتری نسبت به همتایان امن خود گزارش میکنند.
گزارش نتیجه میگیرد که «انباشت چندین نوع آسیبپذیری است که به طور مستمر به پیامدهای منفی منجر میشود» و از جمله به چشماندازهای ضعیفتر، دسترسی محدود به آموزش، خودمختاری کمتر و درآمدهای غیرقابل پیشبینی اشاره میکند.
پیامدها بیشتر روانی است تا جسمی، چرا که کارکنان با سطح بالای آسیبپذیری نرخهای بالاتری از اضطراب و افسردگی را نشان میدهند، هرچند کمتر احتمال دارد از استرس شغلی گزارش دهند.
هرچند این نتیجه در نگاه اول متناقض به نظر میرسد، اما دقیقا همان چیزی است که دادههای نظرسنجی نشان میدهد و گزارش هر دو یافته را بدون تلاش برای آشتی دادن آنها ارائه میکند، زیرا به نظر میرسد دلایل افزایش اضطراب و افسردگی آشکارا مرتبط با کار نیست.
در حالی که قانون مشاغل باکیفیت کمیسیون اروپا در مرحله مشورتگیری است، یوروفاوند تاکید میکند که باید انعطافپذیری حفظ شود بیآنکه اشکال غیرمعمول اشتغال بتوانند استانداردها را فرسوده کنند و اینکه قوانین تنها به اندازه کارآمدی نهادهای بازرسی کار که آنها را اجرا میکنند موثرند.