سهمی از دستمزد که از طریق مالیات و کسورات دیگر برداشته میشود در کشورهای اروپا بسیار متفاوت است. اما کارگران واقعا چقدر از درآمد خود را نگه میدارند؟ یورونیوز این موضوع را با جزئیات بررسی کرده است.
نظامهای مالیات بر درآمد شخصی و تامین اجتماعی در اروپا تفاوتهای چشمگیری با هم دارند و بار کلی تحمیلشده بر دستمزد کارگران نیز همینطور. اما برای کارگران آنچه بیش از همه اهمیت دارد این است که پس از پرداخت مالیات و کسورات اجباری، در نهایت چه مقدار از حقوق خود را به خانه میبرند.
آگهی
آگهی
برای نشان دادن این موضوع، بخش اقتصاد یورونیوز با استفاده از دادههای یورواستات، درآمد سالانه خالص را بهصورت سهمی از دستمزد ناخالص محاسبه کرده و نسبت دریافتی خالص را بهدست آورده است. بر اساس این محاسبه، سهمی از درآمد ناخالص که صرف مالیات و سایر کسورات میشود نیز تعیین شده است.
در معدود مواردی، نتیجه منفی است؛ یعنی کارگران بهدلیل مزایای خانوادگی و بازپرداختهای مالیاتی، بیش از درآمد ناخالص خود پول دریافت میکنند.
سهمی که به شکل مالیات و کسورات برداشت میشود، به وضعیت تاهل و داشتن یا نداشتن فرزند تحت تکفل نیز بستگی دارد. این گزارش عمدتا بر فرد مجرد بدون فرزند تمرکز دارد، هرچند نمودارها سایر انواع خانوار را هم همراه با تحلیل کوتاهی در بر میگیرد.
سهم درآمد ناخالص که صرف مالیات و سایر کسورات میشود
بر اساس دادههای سال 2025 یورواستات که در میانه 2026 منتشر شده است، سهم درآمد ناخالصی که صرف مالیات و سایر کسورات میشود در سراسر قاره بسیار متفاوت است. برای یک فرد مجرد بدون فرزند با دستمزد متوسط، این سهم از 15.1 درصد در قبرس تا 41.5 درصد در رومانی در نوسان است. متوسط اتحادیه اروپا 29.1 درصد است.
برای نمونه، متوسط درآمد سالانه ناخالص در اتحادیه اروپا 37,958 یورو است، در حالیکه درآمد خالص 26,929 یورو است. به این معنا که 11,029 یورو صرف مالیات و سایر کسورات میشود.
علاوه بر رومانی، در شش کشور دیگر هم بیش از یکسوم درآمد ناخالص صرف مالیات و سایر کسورات میشود: لیتوانی (39.1 درصد)، بلژیک (37.6 درصد)، اسلوونی (36.9 درصد)، آلمان (34.8 درصد)، دانمارک (34.0 درصد) و مجارستان (33.5 درصد).
این سهم در لوکزامبورگ (32.6 درصد) و کرواسی (31.5 درصد) نیز بالاتر از متوسط اتحادیه اروپا است.
در نقطه مقابل، یونان (17.0 درصد) پس از قبرس قرار میگیرد؛ بهگونهای که کمتر از یکپنجم درآمد ناخالص در این کشورها صرف مالیات و سایر کسورات میشود.
چهار اقتصاد بزرگ: آلمان در صدر، اسپانیا در قعر
چندین کشور در بازه 22 تا 25 درصد متمرکز شدهاند. چک (21.6 درصد)، ایرلند (21.6 درصد)، پرتغال (21.8 درصد)، اسپانیا (22.1 درصد)، بلغارستان (22.4 درصد)، مالت (23.1 درصد)، استونی (23.2 درصد)، ایتالیا (24.1 درصد)، سوئد (24.5 درصد) و اسلواکی (24.6 درصد) همگی سهمی کمتر از یکچهارم را ثبت کردهاند.
در میان چهار اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا، آلمان با سهم 34.8 درصدی از درآمد ناخالص که صرف مالیات و سایر کسورات میشود در جایگاه بالاترین قرار دارد، در حالیکه اسپانیا با 22.1 درصد کمترین سهم را دارد. این رقم در فرانسه 26.2 درصد و در ایتالیا 24.1 درصد است.
در یک نگاه کلی، کشورهای جنوب اروپا معمولا سهمهای پایینتری از درآمد ناخالص را به مالیات و سایر کسورات اختصاص میدهند، در حالیکه سهمهای بالاتر بیشتر در اروپای مرکزی و شرقی دیده میشود. وضعیت در اروپای غربی متنوعتر است، هرچند بلژیک و آلمان در میان کشورهایی با بالاترین نرخها قرار دارند. کشورهای شمالی و بالتیک نیز تفاوتهای قابلتوجهی نشان میدهند که حاکی از آن است صرف جغرافیا نمیتواند این اختلافها را توضیح دهد.
تاثیر داشتن فرزند: اختلاف 16,424 یورویی در آلمان
داشتن فرزند تحت تکفل میتواند بهطور قابلملاحظهای سهم درآمد ناخالصی را که صرف مالیات و سایر کسورات میشود کاهش دهد؛ بهویژه برای زوجهای تکدرآمد. در این نوع خانوار، این سهم از منفی 3.3 درصد در یونان تا 33.4 درصد در رومانی تغییر میکند.
این رقم در لهستان نیز منفی است (-0.6 درصد)؛ یعنی به لطف مزایای خانوادگی و بازپرداختهای مالیاتی، درآمد خالص از درآمد ناخالص بیشتر است.
متوسط اتحادیه اروپا در این حالت به 8.0 درصد کاهش مییابد، در حالیکه برای فرد مجرد بدون فرزند 29.1 درصد است.
رومانی در انتهای بالای جدول کاملا متمایز است. دومین سهم بالاتر 23.8 درصد در لیتوانی است که حدود 10 واحد درصد کمتر بهشمار میرود. جز این دو کشور، تنها در مجارستان، اسلوونی، فنلاند و دانمارک سهم بیش از 20 درصد است.
در مقایسه میان یک فرد مجرد بدون فرزند و یک زوج تکدرآمد با دو فرزند، آلمان بیش از همه جلب توجه میکند. سهم درآمد ناخالصی که صرف مالیات و سایر کسورات میشود در آلمان از 34.8 درصد به تنها 0.2 درصد میرسد؛ کاهش چشمگیر 34.6 واحد درصدی.
در هر دو حالت، درآمد سالانه ناخالص 47,514 یورو است. با این حال، یک زوج تکدرآمد با دو فرزند 47,424 یورو دریافت میکند، در مقایسه با 31,000 یورو برای فرد مجرد بدون فرزند؛ یعنی اختلافی معادل 16,424 یورو.
برای زوجهای دودرآمد با دو فرزند، سهمی که صرف مالیات و سایر کسورات میشود در همه کشورهای اتحادیه اروپا، بهجز یونان، کمتر از سهم فرد مجرد بدون فرزند است.
لهستان از جمله کشورهایی است که بزرگترین تفاوت را ثبت کرده است؛ معادل 11.5 واحد درصد. در مقابل، در یونان سهم درآمد ناخالصی که صرف مالیات و سایر کسورات میشود در هر دو سناریو یکسان است.
الکس منگدن، اقتصاددان در بنیاد مالیات، به تفاوتها در نحوه مالیاتستانی از کار در کشورهای اروپایی اشاره میکند و میگوید بار کلی مالیاتی اهمیت بیشتری دارد تا صرفا مالیات بر درآمد شخصی.
منگدن به یورونیوز بیزنس گفت: «برای مثال، بار مالیاتی دانمارک بر کار از لهستان کمتر است، اما دانمارک در صدر جدول قرار میگیرد، چون نظام مالیاتستانی از کار در این کشور تقریبا بهطور کامل بر مالیات بر درآمد شخصی متکی است؛ در حالیکه در لهستان، سهم حق بیمههای اجتماعی تقریبا دو و نیم برابر مقداری است که مالیات بر درآمد شخصی از پرداختی کارفرما برای یک کارگر با دستمزد متوسط کم میکند و همین باعث میشود لهستان در انتهای جدول قرار گیرد.»