تولید صنعتی در مناطق ویژه اقتصادی ازبکستان در 9 ماه نخست 2025 42.7 درصد رشد کرد. از برنامههای لجستیکی نوایی تا گسترش تجارت از طریق ترمذ، پروژههای جدید تولیدکنندگان و سرمایهگذاران سراسر منطقه را جذب میکند.
از شهرکهای صنعتی تولیدکننده کالاهای صادراتی تا مراکز لجستیکی که اروپا، آسیا و خاورمیانه را به هم متصل میکنند، شبکه مناطق ویژه اقتصادی ازبکستان به یکی از مهمترین ابزارهای این کشور برای جذب سرمایهگذاری خارجی و افزایش ظرفیت تولید صنعتی تبدیل شده است.
آگهی
آگهی
آمارهای دولتی نشان میدهد تولید صنعتی در مناطق ویژه اقتصادی در نه ماهه نخست 2025 به حدود 3.12 میلیارد یورو رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل 42.7 درصد رشد دارد. جریان سرمایهگذاری مستقیم خارجی نیز در حال افزایش است زیرا مقامها برای پاسخ به تقاضای روبهافزایش شرکتهای بینالمللی در حال گسترش زیرساختها و ظرفیت صنعتی هستند.
ازبکستان در حال حاضر 31 منطقه ویژه اقتصادی و صدها ناحیه صنعتی کوچکتر و تکنوپارک را اداره میکند. تقاضای شرکتهای بینالمللی به ویژه در حوزه لجستیک، تولید صادراتمحور و تجارت منطقهای بالاست.
صاحب سیفنزاروف، رئیس اداره مناطق آزاد اقتصادی در وزارت سرمایهگذاری، صنعت و تجارت، گفت: «ورود سالانه سرمایهگذاری مستقیم خارجی حدود 20 تا 25 درصد در حال افزایش است.»
او گفت افزایش علاقه سرمایهگذاران، تقاضا برای اراضی صنعتی، زیرساختهای حملونقل و تامین انرژی را بالا برده است و در عین حال، مقامها در حال ترویج پروژههای انرژی تجدیدپذیر و جلب مشارکت بیشتر شرکتهای بینالمللی باتجربه در مدیریت این مناطق هستند.
سیفنزاروف گفت: «امروز توجه نه فقط به زیرساخت، بلکه به انرژی سبز هم بیشتر شده است. جهتگیری مهم دیگر، مشارکت دادن شرکتهای خارجی باتجربه در مدیریت این مناطق است.»
گسترش ظرفیت تولیدی و لجستیکی در نوایی
منطقه آزاد اقتصادی نوایی که از بزرگترین قطبهای صنعتی کشور است، به یکی از مراکز اصلی تولید و لجستیک تبدیل شده است.
به گفته معمورجان مراداللهیف، معاون اداره منطقه، اکنون بیش از 90 طرح به ارزش تقریبی 2.2 میلیارد یورو در اینجا مستقر است که 73 طرح آن به بهرهبرداری رسیده و برای بیش از 8 هزار نفر شغل ایجاد کرده است.
او گفت: «تا کنون 73 پروژه به بهرهبرداری رسیده که بیش از 8 هزار شغل ایجاد کرده است. بین سالهای 2026 تا 2029 اجرای 18 پروژه بزرگ دیگر برنامهریزی شده که انتظار میرود نزدیک به 2 هزار شغل جدید ایجاد کند.»
این منطقه در سال 2025 نزدیک به 132 میلیون یورو کالا به بازارهایی از جمله کشورهای مستقل همسود، اروپا و چین صادر کرده است. انتظار میرود صادرات در سال آینده از 141 میلیون یورو فراتر برود.
علاوه بر تولید، نوایی خود را به عنوان یک مرکز حملونقل چندوجهی که اروپا، آسیا و خاورمیانه را به هم متصل میکند، مطرح میکند. به گفته علیشر کلیچوف، مدیر فرودگاه بینالمللی نوایی، پروژههای بزرگ زیرساختی برای پشتیبانی از افزایش حجم بار و ترافیک ترانزیتی در دست اجراست.
کلیچوف گفت: «هدف راهبردی ما ایجاد یک مرکز ترانزیت در قلب اوراسیا در نوایی است که بتواند با مراکز بزرگ در امارات متحده عربی، قزاقستان و قفقاز رقابت کند.»
برنامهها شامل ساخت یک ترمینال جدید بار، تاسیسات ویژه برای ارسالهای اکسپرس و یک مرکز تعمیر و رنگآمیزی هواپیماست که انتظار میرود تا سال 2029 به بهرهبرداری برسد.
افزایش حضور تولیدکنندگان بینالمللی در منطقه تاشکند
منطقه ویژه اقتصادی تاشکند نیز به یکی از مقاصد مهم برای تولیدکنندگان خارجی تبدیل شده است.
الدر کوچیموف، کارشناس ارشد اداره منطقه، میگوید اکنون 71 شرکت خارجی در اینجا فعالیت میکنند و سرمایهگذاران چینی بیشترین سهم را دارند.
او گفت: «شرکتهای چینی با 31 پروژه بزرگترین سهم را دارند و در 14 پروژه نیز سرمایهگذاران روسی حضور دارند. مذاکرات با شرکای ژاپنی و کرهای نیز ادامه دارد.»
از زمان تاسیس این منطقه در سال 2012، 119 واحد تولیدی به ارزش 1.3 میلیارد یورو به بهرهبرداری رسیده است. ساخت 112 پروژه دیگر به ارزش تقریبی 1.2 میلیارد دلار ادامه دارد و انتظار میرود بیش از 11 هزار شغل جدید ایجاد کند. تولید صنعتی این منطقه به حدود 870 میلیون یورو رسیده و محصولات آن به نزدیک به 30 کشور صادر میشود.
از جمله سرمایهگذاران، شوعیب میرزوی است که شرکت او در حال توسعه یک پروژه تولید نوشیدنی در انگرن است.
او گفت: «سرمایهگذاری برنامهریزیشده ما حدود 112 میلیون یورو است و انتظار میرود باز هم افزایش یابد. قصد داریم خطوط تولید بطریهای پت، خطوط شیشه، تولید گاز CO2 و تاسیسات بستهبندی پلاستیکی را اضافه کنیم.»
میرزوی گفت شرکت او پیشتر فعالیتهای مشابهی در افغانستان داشته است اما ازبکستان را به دلیل فرصتهای توسعه صنعتی و بازار روبهرشد آن انتخاب کرده است.
تقویت پیوندهای تجاری در ترمذ
در جنوب، مرکز تجارت بینالمللی ترمذ در نزدیکی مرز افغانستان به یکی از دروازههای تجاری هر چه مهمتر تبدیل میشود.
به گفته میر حمید میرپولاتوف، رئیس این مرکز تجاری، این مجموعه که در اوت 2024 افتتاح شد، اکنون میزبان بیش از 255 کارآفرین از جمله 129 شهروند افغان است و بیش از 1300 شغل ایجاد کرده است.
شرکتهایی از ازبکستان، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان در این مرکز مستقر شدهاند و شرکتهای چینی نیز ورود به این بازار را آغاز کردهاند.
میرپولاتوف گفت موقعیت این مرکز، دسترسی مستقیم شرکتها به مسیرهای تجاری از طریق افغانستان را فراهم میکند.
او گفت: «مرکز ما در موقعیتی بسیار مناسب برای حمل کالا از طریق افغانستان به دیگر کشورها قرار دارد. علاقه شرکتهای بینالمللی هر روز در حال افزایش است.»
یکی از استفادهکنندگان از این مرکز، کارآفرین شمسالدین تاگانوف است که محصولات قنادی به افغانستان صادر میکند.
او گفت: «ما عمدتا شیرینی، شکلات، بیسکویت و محصولات مشابه تولیدشده در ازبکستان را صادر میکنیم. مراکز لجستیکی به ما کمک میکند ارسال محمولهها به کابل و مزارشریف را سازماندهی کنیم.»
او افزود حمایتهای لجستیکی و مشوقهای مالیاتی، دسترسی کسبوکارهای محلی به بازارهای همسایه را آسانتر کرده است.