تبادل گسترده اسرا تنها دستاورد ملموسِ دو روز مذاکرات صلح با میانجیگری ایالات متحده میان اوکراین و روسیه در ابوظبی بود؛ این در حالی است که گفتوگوها پیرامون محورهای بنیادین اختلاف، بهویژه برقراری آتشبس و مناقشات ارضی هیچگونه پیشرفتی نداشت.
به گزارش خبرنگار یورونیوز از امارات عربی متحده، اوکراین و روسیه پس از دو روز مذاکرات صلح با میانجیگری آمریکا در ابوظبی، به طور اصولی با تبادل گسترده اسرا موافقت کردند؛ هرچند این گفتوگوها بدون دستیابی به هیچگونه گشایشی در خصوص مسائل اصلیِ مورد اختلافِ دو طرف به پایان رسید.
جرد کوشنر، فرستاده ویژه آمریکا، روز چهارشنبه در ابوظبی با اعلام این توافق خاطرنشان کرد که شمار نهایی اسرای مبادلهشده در روز پنجشنبه مشخص خواهد شد.
کوشنر در این خصوص گفت: «یکی از دستاوردهای مثبت نشست این است که بر سر بزرگترین آزادی بشردوستانه اسرا به توافق رسیدیم و فردا آمار نهایی آن را قطعی خواهیم کرد.»
رستم عمروف، مذاکرهکننده ارشد اوکراین و ولادیمیر مدینسکی، همتای روس وی نیز برنامهریزی و اجرای این مبادله را تأیید کردند؛ با این حال، هیچیک از دو طرف جزئیاتی درباره زمانبندی یا ابعاد دقیق این عملیات ارائه ندادند.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین روز سهشنبه گفته بود که مذاکرهکنندگان در حال بحث پیرامون تبادل ۱۰۰۰ اسیر از هر طرف هستند؛ رقمی که ممکن است تا سقف ۱۵۰۰ نفر از هر سو افزایش یابد.
این توافق، ملموسترین و تا این لحظه تنها دستاورد نخستین گفتوگوهای مستقیم میان کییف و مسکو ظرف ۹ ماه گذشته به شمار میرود؛ پیش از این، دور قبلی مذاکرات در فوریه سال جاری در ژنو بدون هیچ نتیجهای پایان یافته بود.
در جریان مذاکرات استانبول در ماه مه ۲۰۲۵ نیز دو کشور علیرغم ناکامی در دستیابی به آتشبس، بر سر مبادله ۱۰۰۰ اسیر از هر طرف به توافق رسیده بودند.
فرستادگان آمریکا راهی مسکو میشوند
کوشنر اعلام کرد که به همراه استیو ویتکاف روز پنجشنبه برای دیدار با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه عازم مسکو خواهد شد و سپس برای گفتوگو با ولودیمیر زلنسکی به دوبلین سفر خواهد کرد.
داوید آراخامیا، رئیس فراکسیون «خادم ملت» در پارلمان اوکراین و یکی از اعضای هیئت مذاکرهکننده این کشور، گفتوگوهای ابوظبی را از جمله دشوارترین نشستها توصیف کرد و گفت به نظر میرسید نمایندگان روسیه با دستورالعملهایی بهغایت سختگیرانه از جانب مسکو به میدان آمده بودند.
او با تمجید از نقش هیئت آمریکایی در پیشبرد مباحث از طریق تمرکز بر آینده پس از جنگ برای هر دو کشور، گفت: «ما پیشرفتهای واقعاً چشمگیری داشتهایم.» آراخامیا خواستار تعیین هرچه سریعتر زمان دور بعدی مذاکرات شد و ابراز امیدواری کرد پیش از آغاز سال نو راهکاری برای این بحران حاصل شود.
زلنسکی نیز که در سفری رسمی در کپنهاگ به سر میبرد، اعلام کرد در ارتباط تصویری با مذاکرهکنندگان اوکراینی در جریان نتایج نشست قرار گرفته است.
او تصریح کرد: «طرفین دیدگاههای خود را درباره تضمینهای امنیتی مطرح کردند؛ گام نخست و بنیادین باید پایان دادن به این جنگ و ارائه تضمینهای امنیتی به اوکراین باشد.»
وی افزود که چارچوبهای مذاکراتی گستردهتر با مشارکت نمایندگان اروپایی نیز در حال بررسی است.
بنبست در آتشبس و اختلاف ارضی؛ موضع تند مسکو در برابر اروپا
با این وجود، اختلافات بنیادین کماکان به قوت خود باقی است؛ روسیه همچنان اصرار دارد که ارتش اوکراین باید از بخشهایی از منطقه شرقی دونباس که هنوز در کنترل کییف قرار دارد عقبنشینی کند، در حالی که زلنسکی تأکید کرده است هرگونه تصمیمگیری درباره تمامیت ارضی صرفاً باید در سطح رهبران دو کشور انجام پذیرد.
مسکو همچنین درخواستها برای آتشبس فوری را رد کرده و گفته است پیش از توقف درگیریها باید بر سر ترتیبات گستردهتر امنیتی توافق شود.
از سوی دیگر، نمایندگان اروپایی نیز برای انجام رایزنیهای جداگانه با مقامات اوکراینی و آمریکایی در ابوظبی حضور داشتند، اما در مذاکرات سهجانبه اصلی شرکت نکردند.
ولادیمیر مدینسکی، مذاکرهکننده ارشد روسیه با تأکید بر اینکه هیئت روس هیچ مذاکرهای با طرفهای اروپایی نداشته است، حضور آنان را زیر سؤال برد و گفت: «خیر، ما هیچ تماسی با آنها نداشتهایم. ما اصلاً متوجه نمیشویم که آنان با چه عنوانی در اینجا حضور دارند.»
مدینسکی همچنین یادآور شد که مسکو هیچ ابتکار عمل یا طرح مشخصی برای صلح از سوی کشورهای اروپایی دریافت نکرده است.
وی در همین راستا افزود: «ما واقعاً درک نمیکنیم که چه موضوعی برای بحث و گفتوگو با آنان وجود دارد.»
با این حال، رستم عمروف تأکید کرد که هیئت اوکراینی رایزنیهای تکمیلی خود با شرکای اروپایی را در روز چهارشنبه پی خواهد گرفت.
واشنگتن نیز تصریح کرده است که کشورهای اروپایی در نهایت باید به میز مذاکرات بپیوندند، بهویژه در شرایطی که مباحث به سمت ساختار امنیتی آینده این قاره گسترش خواهد یافت.