دور تازه مذاکرات با وساطت آمریکا در شرایطی در ابوظبی آغاز شده که دو طرف هنوز بر سر واگذاری اراضی و نحوه تامین امنیت پس از جنگ اختلاف دارند. هم‌زمان، رهبران اروپایی اصرار دارند در این گفت‌وگوها نقش پررنگ‌تری ایفا کنند چرا که نتیجه ین مذاکرات می‌تواند ساختار امنیتی کل قاره اروپا را تغییر دهد.
رسانه‌های آمریکایی به نقل از یک مقام ارشد این کشور اعلام کردند که اوکراین و روسیه در پشت پرده درباره مناطق مورد مناقشه کمی انعطاف نشان داده‌اند. این خبر هم‌زمان با آغاز دور تازه مذاکرات صلح در ابوظبی منتشر شد.
آگهی
آگهی
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا نیز پیشتر پیشنهاد کرده بود که اوکراین ممکن است پس از پایان جنگ «شکل متفاوتی» به خود بگیرد اما توضیح نداد که منظور او چه تغییرات مرزی است.
دور جدید این گفت‌وگوهای دیپلماتیک میان نمایندگانی از روسیه و اوکراین و طرف‌های اروپایی و آمریکایی از امروز سه‌شنبه دهم نوامبر ۲۰۲۶ با نشست‌های مقدماتی در ابوظبی آغاز شده است. این مذاکرات در روزهای آتی ادامه خواهد داشت.
اختلاف اصلی بر سر چیست؟
مسکو می‌خواهد اوکراین کنترل روسیه بر کریمه و چهار منطقه دیگر (دونتسک، لوهانسک، زاپوریژیا و خرسون) را بپذیرد. همچنین روسیه می‌خواهد اوکراین نیروهایش را از تمام این مناطق خارج کند، حتی از بخش‌هایی که روسیه هنوز آن‌ها را تصرف نکرده است. اما کی‌یف قاطعانه این خواسته‌ها را رد کرده است.
مقام آگاه آمریکایی گرچه جزئیات زیادی درباره میزان «انعطاف» دو طرف ارایه نداد اما تاکید کرد که اختلافات مرزی بدون مشخص شدن وضعیت امنیت اوکراین پس از جنگ حل‌شدنی نیست. او گفت: «تا زمانی که مشخص نباشد سیستم امنیتی آینده اوکراین چگونه خواهد بود، مساله مناطق و زمین‌ها حل نخواهد شد.»
ارایه پیشنهادهایی برای کاهش تنش در ابوظبی از سوی تیم اوکراینی
ولودیمیر زلنسکی در همین زمینه اعلام کرد که تیم اوکراینی در ابوظبی پیشنهادهایی برای کاهش تنش ارائه خواهد داد. هدف از این نشست‌ها همچنین ایجاد شرایطی برای برگزاری یک جلسه سه‌جانبه میان رهبران اوکراین، روسیه و آمریکا است.
زلنسکی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تیم ما در ابوظبی پیشنهادهایی برای کاهش درگیری‌ها دارد. ما باید روشن کنیم که چگونه می‌توانیم نشست سه‌جانبه سران را برگزار کنیم تا این جنگ عادلانه و واقعی به پایان برسد.»
آغاز گفت‌وگوهای ابوظبی با رایزنی‌های اروپایی
رسانه‌های خبری گزارش دادند که دور تازه مذاکرات برای پایان دادن به جنگ اوکراین، روز سه‌شنبه در ابوظبی با یک نشست مقدماتی آغاز شد. در این مرحله نمایندگان اوکراین با فرستادگان آمریکا و کشورهای اروپایی دیدار کردند.
رستم عمر‌اف، رئیس هیات مذاکره‌کننده اوکراین اعلام کرد که در این گفت‌وگوها نمایندگانی از بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ناتو و کمیسیون اروپا حضور داشتند. همچنین استیو ویتکاف و جرد کوشنر به عنوان نمایندگان آمریکا در این نشست شرکت کردند.
او تاکید کرد که هدف از این جلسه اولیه، هماهنگی گام‌ها و یکپارچه‌سازی مواضع پیش از ورود به مذاکرات سه‌جانبه با روسیه است. این نخستین گفت‌وگوی سه‌جانبه میان کی‌یف، مسکو و واشنگتن از ماه فوریه تاکنون محسوب می‌شود.
به گفته رئیس هیئت اوکراینی، اولویت‌های اصلی کی‌یف در این مذاکرات شامل توقف درگیری‌ها، دریافت تضمین‌های امنیتی محکم برای دوران پس از جنگ، بازسازی اقتصادی کشور و اجرای اقدامات بشردوستانه است.
پیشنهادها درباره امنیت پس از جنگ
دیپلمات‌های اروپایی تلاش می‌کنند در مذاکرات صلح که به رهبری آمریکا انجام می‌شود، سهم پررنگ‌تری ایفا کنند. این تلاش‌ها در حالی صورت می‌گیرد که واشنگتن روی طرح‌هایی کار می‌کند که می‌تواند ساختار امنیتی آینده اروپا را به طور کامل تغییر دهد.
در همین زمینه، یک مقام ارشد آمریکایی پیش از شروع جلسه‌ها تاکید کرد که بدون اروپا نمی‌توان جنگ را تمام کرد و اینکه اروپایی‌ها حتما باید پای میز مذاکرات حاضر باشند.
گزارش رسانه‌های آمریکایی نشان می‌دهد که واشنگتن و مسکو در حال گفت‌وگو درباره دادن تضمین‌های امنیتی به اوکراین هستند. این تضمین‌ها شباهت زیادی به بندهای ۴ و ۵ پیمان ناتو دارد که بر رایزنی در زمان خطر و دفاع مشترک اعضا از یکدیگر تاکید می‌کند.
احتمال فعال‌سازی دوباره «شورای ناتو و روسیه»
این مقام آمریکایی همچنین از احتمال فعال‌سازی دوباره «شورای ناتو و روسیه» خبر داد، سازوکاری که از سال ۲۰۲۲ تعطیل شده است. این شورا یک پل ارتباطی قدیمی میان ناتو و روسیه بود تا درباره مسائل امنیتی با هم حرف بزنند و جلوی سوءتفاهم یا جنگ را بگیرند.
این شورا سال ۲۰۰۲ تاسیس شد تا ناتو و روسیه به جای دشمنی، روی موضوع‌های مشترک (مانند مبارزه با تروریسم) همکاری کنند. اما سال ۲۰۲۲ وقتی روسیه به اوکراین حمله کرد، این رابطه قطع و شورا به طور کامل تعطیل شد.
بازگشت خودکار تحریم‌ها در صورت نقض آتش‌بس
مقام آگاه آمریکایی همچنین به طرح دیگری نیز اشاره کرد که طبق آن اگر روسیه آتش‌بس را بشکند، تمام تحریم‌ها به‌طور خودکار و بدون نیاز به تصمیم‌گیری جدید علیه این کشور بازمی‌گردند.
هم‌زمان با این تحرکات دیپلماتیک، حمله‌های سنگین روسیه به تاسیسات حیاتی اوکراین ادامه دارد. ولودیمیر زلنسکی در سخنرانی دوشنبه‌شب خود هشدار داد که هدف مسکو از بمباران پل‌ها و شبکه برق، تکه‌تکه کردن اوکراین در دو طرف رودخانه دنیپرو و سخت‌تر کردن زندگی برای مردم شهرها و روستاهاست.
با وجود تلاش‌های تازه دیپلماتیک، واشنگتن هشدار داده که نباید انتظار داشت در این دور مذاکرات پیشرفت فوری شکل بگیرد.
جرد کوشنر، فرستاده آمریکایی نیز گفته این مذاکرات می‌تواند به «ایجاد شتاب برای مرحله بعدی مذاکرات» کمک کند و این درگیری‌ها را «بسیار دشوار و پیچیده» توصیف کرد.
ابوظبی پیش از این دور از گفت‌وگوها نیز سابقه میزبانی از دیپلمات‌ها را داشته؛ این شهر در ژانویه و فوریه ۲۰۲۶ میزبان مذاکرات سه‌جانبه آمریکا، اوکراین و روسیه بود که به توافق برای تبادل ۳۱۴ اسیر جنگی انجامید و پیشتر نیز بارها بستر گفت‌وگوهای امنیتی و تبادل اسرا میان دو کشور بوده است.