یک دوره طولانی هوای ابری و بدون باد می‌تواند تولید برق خورشیدی و بادی اروپا را کاهش دهد و شبکه را وادار کند به منابع آلایندهٔ پشتیبان تکیه کند.
اروپا در معرض آن است که با تداوم هوای ابری، که رونق برق خورشیدی در این قاره را کاهش می‌دهد و قیمت‌های انرژی را به شدت بالا می‌برد، وارد نخستین «دانکلفلاوته» سال شود.
آگهی
آگهی
انرژی خورشیدی که به عنوان «ستاره درخشان» گذار از سوخت‌های فسیلی توصیف شده است، یکی از سریع‌ترین انواع انرژی برای نصب و همچنین از ارزان‌ترین‌ها در جهان به شمار می‌رود. در شرایط مناسب، هزینه تولید هر واحد برق با پنل‌های خورشیدی می‌تواند تا حد ۰.۰۲۴ یورو کاهش یابد؛ رقمی که عملکردی بسیار بهتر از زغال‌سنگ، گاز و حتی باد دارد.
این منبع تاکنون با جلوگیری از واردات گاز، ۴۲.۹ میلیارد یورو برای اتحادیه اروپا صرفه‌جویی به همراه داشته است؛ صرفه‌جویی‌ای که از آغاز جنگ علیه ایران، که در ۲۸ فوریه شعله‌ور شد، محاسبه شده است. انرژی خورشیدی همچنین در تابستان، زمانی که موج‌های پیاپی گرما باعث جهش مصرف برق برای سرمایش شدند، به تثبیت شبکه کمک کرد.
اما تداوم دوره‌ای از هوای خنک، ابری و بدون باد در اروپا یک مشکل جدی ایجاد می‌کند.
آیا برق خورشیدی در زمستان هم کارایی دارد؟
«دانکلفلاوته»، واژه‌ای آلمانی به معنای «رخوت تاریک»، اصطلاحی است که برای توصیف دوره‌های طولانی به کار می‌رود که در آن تولید برق از باد و خورشید به دلیل کمبود باد و نور خورشید بسیار پایین یا تقریباً صفر است.
این وضعیت معمولاً از اکتبر تا فوریه در شمال اروپا رخ می‌دهد و به دلیل کوتاه بودن ساعات روشنایی روز، پوشش ضخیم ابر و مه تشدید می‌شود. این دوره هم‌زمان است با افزایش مصرف انرژی در سراسر قاره، زیرا سرمای هوا تقاضا برای گرمایش را بالا می‌برد.
دانکلفلاوته‌های چندروزه نادر هستند، اما وقوع آن‌ها شبکه برق اروپا را وادار می‌کند که بیشتر بر تولید پشتیبان و گران‌قیمتی مانند گاز طبیعی تکیه کند.
بر اساس پیش‌بینی‌های خبرگزاری بلومبرگ (Bloomberg) (منبع به زبان انگلیسی)، قیمت برق روزبعد در آلمان برای روز پنجشنبه ۲۹ اکتبر بیش از ۳۰۰ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت بود؛ رقمی حدود دو برابر میانگین در ماه اکتبر، و نرخ‌های ساعتی در اوج مصرف شبانه به بیش از ۵۰۰ یورو رسید.
«بسیار ناامیدکننده است»: کاهش تولید برق خورشیدی خانگی
در مقیاس فردی، خانوارهایی که پنل خورشیدی دارند نیز شاهد جهش قبوض انرژی خود هستند. یکی از ساکنان بریتانیا که ۱۲ پنل خورشیدی روی سقف خانه خود نصب کرده و مجموع ظرفیت آن‌ها ۶.۳۶ کیلووات است، به یورونیوز ارث گفت که روز چهارشنبه (۴ نوامبر) این پنل‌ها فقط ۱۰.۹۰ کیلووات‌ساعت برق خورشیدی تولید کردند و او ناچار شد برای ۲۷.۴۰ کیلووات‌ساعت برق مورد نیاز اضافی به شبکه عمومی متکی شود.
روز پنجشنبه (۵ نوامبر)، زمانی که شهر او در تمام روز زیر آسمان ابری بود، این خانه تنها ۲.۴۰ کیلووات‌ساعت برق خورشیدی تولید کرد و ۲۰.۶۰ کیلووات‌ساعت برق وارد شبکه خانگی شد.
این در حالی است که آن‌ها یک باتری ذخیره‌سازی خانگی با ظرفیت ۱۱.۵۲ کیلووات‌ساعت دارند که شب‌ها با تعرفه کم‌مصرف شارژ می‌شود تا در روز، زمانی که مصرف برق افزایش می‌یابد، تخلیه شود.
پیش‌بینی می‌شود تا آخر هفته و حتی بخش قابل توجهی از هفته آینده آسمان ابری بماند؛ به این معنا که بسیاری از شهروندان بریتانیا در مقایسه با تابستان، برق خورشیدی بسیار کمتری تولید خواهند کرد.
این ساکن، که می‌خواهد ناشناس بماند، به یورونیوز ارث گفت: «ما عملاً هیچ برقی تولید نمی‌کنیم.»
او افزود: «بسیار ناامیدکننده است که می‌بینیم با وجود صرف هزاران یورو برای نصب سیستم خورشیدی، این‌قدر برق از شبکه وارد می‌کنیم. با این حال می‌دانیم که با کنار رفتن ابرها، عملکرد پنل‌ها بهتر خواهد شد.»
ورود انرژی آبی برای جبران افت‌های خورشیدی
طبیعی است که بخش عمده برق خورشیدی در ماه‌های تابستان تولید شود. در اتحادیه اروپا، سهم انرژی خورشیدی از تولید برق در ماه ژوئن به ۲۵.۴ درصد رسید، اما در اکتبر این سهم به تنها ۱۳.۲ درصد کاهش یافت.
البته انرژی خورشیدی وابسته به نور روز است نه گرما؛ به این معنا که صاحبان خانه با پنل‌های سقفی حتی در روزهای سرد هم برق تولید خواهند کرد.
به گفته شرکت تأمین‌کننده انرژی سبز گود انرژی (Good Energy)، سامانه‌های خورشیدی خانگی در بریتانیا در زمستان هم می‌توانند حدود ۲۵ تا ۳۵ درصد از خروجی سالانه (منبع به زبان انگلیسی)خود (منبع به زبان انگلیسی)در زمستان (منبع به زبان انگلیسی)تولید کنند؛ به گفته این شرکت «این موضوع برای قبوض زمستانی یک حاشیه اطمینان خوب فراهم می‌کند».
افت تولید خورشیدی معمولاً هم‌زمان می‌شود با افزایش تولید برق‌آبی، که از اکتبر سال گذشته در اتحادیه اروپا رو به رشد گذاشت.
برق خورشیدی همچنین می‌تواند بخشی از جهش مصرف برق ناشی از موج‌های گرما را جبران کند؛ جهشی که در پی نیاز ناگهانی به سرمایش فضا، مانند استفاده از کولر و پنکه، رخ می‌دهد.
به گفته اندیشکده انرژی امبر (Ember)، در موج گرمای اواخر ژوئن امسال، تقاضای روزانه برق در ایتالیا تا ۲۸ درصد، در مجارستان ۲۳ درصد، در فرانسه ۱۴ درصد و در اسپانیا ۱۳ درصد نسبت به روزهای پیش از موج گرما افزایش یافت.
این اندیشکده می‌گوید با افزایش تقاضای ناشی از موج گرما، انرژی خورشیدی تنها منبع بزرگ برق بود که «بهتر از معمول» عمل کرد. در مقایسه با دیگر روزهای ژوئن و ژوئیه، متوسط تولید روزانه برق خورشیدی در طول موج‌های گرما در فرانسه و مجارستان ۱۷ درصد، در اسپانیا ۵ درصد بیشتر بود و در ایتالیا تغییری نکرد.
بر اساس تحلیل جداگانه امبر، یک خانه معمولی در بریتانیا با پنل‌های خورشیدی روی سقف، در دوره هوای بسیار گرم، آن‌قدر برق تولید کرد که بتواند روزانه به مدت پنج ساعت یک دستگاه کولر را روشن نگه دارد.
هم‌زمان، انواع انرژی وابسته به آب مانند زغال‌سنگ، برق‌آبی و هسته‌ای در موج‌های گرما با مشکل روبه‌رو می‌شوند، زیرا افزایش دمای هوا و کاهش بارندگی موجب دوره‌های طولانی خشکسالی می‌شود.
در ماه اوت، لهستان ناچار شد تولید نیروگاه‌های زغال‌سنگ‌سوز خود را که برای خنک‌سازی به حجم عظیمی از آب نیاز دارند کاهش دهد، زیرا سطح آب رود ویستولا به طور بحرانی پایین آمده بود.
این اقدام موقتاً ۱.۳ گیگاوات را از سامانه برق لهستان خارج کرد؛ ظرفیتی که برای تأمین برق بیش از ۱ میلیون خانوار معمولی کافی است. این رقم حدود ۲ درصد از ظرفیت کنونی انرژی این کشور به شمار می‌رود.