تینتو براس، کارگردانی که مخاطب عام را با سینمای اروتیک ایتالیا آشنا کرد در ۹۳ سالگی در گذشت. او سینماگری بود که میل را آزاد کرد، تابوها را در هم شکست و آن را به هنر تبدیل کرد.
«کالیگولا» و «کلید» از شناختهشدهترین آثار این کارگردان سینمای اروتیک ایتالیا بود.
او که در ۲۶ مارس ۱۹۳۳ در میلان به دنیا آمده بود، بیش از نیم قرن سینما را پشت سر گذاشت. در سالهای اخیر در ایزولا فارنزه، در حومه رم، زندگی میکرد. در کنارش همسرش کاترینا ورزی، که در سال ۲۰۱۷ با او ازدواج کرده بود و آرشیوش را سامان میداد، حضور داشت. همسر نخستش، کارلا چیپریانی، معروف به تینتا، در سال ۲۰۰۶ درگذشته بود.
خانم ورزی به خبرگزاری آدنکرونوس گفت: «این لحظهای دشوار، سرشار از اندوه و ناراحتی عمیق است».
از روسلینی تا سینمای اروتیک
مسیر هنری براس از جایی دور از اروتیسم آغاز شد. پس از گرفتن مدرک حقوق، به پاریس رفت و از راه تدوین در «سینماتک» به سینما نزدیک شد. با بازگشت به ایتالیا، با روبرتو روسلینی به عنوان تدوینگر در «L'India vista da Rossellini» و به عنوان دستیار کارگردان در «Il Generale della Rovere» همکاری کرد.
نخستین فیلماش پشت دوربین در سال ۱۹۶۳ با «In capo al mondo» بود، فیلمی درباره ناآرامیهای جوانان که با سانسور روبهرو شد. براس عنوان آن را به «Chi lavora è perduto» تغییر داد، اما با آثاری چون «Col cuore in gola»، «L'urlo»، «Nerosubianco» و «La vacanza» همچنان به کاوش در زبانها و موضوعات نامتعارف ادامه داد.
چرخش اروتیک او در دهه هفتاد شکل گرفت. در سال ۱۹۷۵ فیلم «Salon Kitty» را درباره رابطه میان سکس، قدرت و پول کارگردانی کرد. چهار سال بعد «Caligola» رسید، اثری با تولیدی پرمشکل که درگیر پروندههای قضایی شد و به دلیل آنچه «بیشرمی» خوانده میشد توقیف شد.
فیلمهایی که به آثار مهم تبدیل شدند
در دهه هشتاد، براس دوره مشهورترین آثارش را آغاز کرد. «La chiave»، با بازی استفانیا سندرلی، راه را برای «Miranda»، با سرنا گرندی، و «Capriccio»، با فرانچسکا دللرا، گشود.
پس از وقفهای با «Snack Bar Budapest»، با «Paprika» با بازی دبوراکاپریولیو و «Così fan tutte» با حضور کلودیا کول دوباره به سینمای اروتیک بازگشت. سپس «L'uomo che guarda» بر اساس رمان آلبرتو موراویا، «Fermo posta Tinto Brass»، «Monella»، «Senso '45»، «Fallo!» و «Monamour» را ساخت.
افزون بر کارگردانی، براس به عنوان بازیگر هم کار کرده، با مجله پنتهاوس (Penthouse) همکاری داشته و دفترچهای با عنوان «Elogio del culo» منتشر کرده است.
آخرین خداحافظی در ونیز
در سپتامبر گذشته براس دوست داشت در ونیز باشد تا نسخه مرمتشده ۴K فیلم «Col cuore in gola» را که در پیشگشایش «Mostra del Cinema» نمایش داده شد، همراهی کند. اما تب و وضعیت جسمانیاش او را ناگزیر کرد از سفر صرفنظر کند.
پیامی را که براس به همسرش سپرده بود، خانم ورزی در آن شب در لیدو خواند. او نوشته بود: «نقطه شروع و نقطه پایان وجود ندارد؛ فقط نقطهای وجود دارد که در آن هستم»، و از بیناله، «Centro Sperimentale di Cinematografia-Cineteca Nazionale» و همه کسانی که در مرمت فیلم مشارکت داشتند، قدردانی کرده بود.
در همان مراسم براس جایزه «پیترو بیانکی» را نیز دریافت کرده بود که از سوی سندیکای ملی روزنامهنگاران سینمایی ایتالیا (Sindacato Nazionale Giornalisti Cinematografici Italiani) اعطا میشود. او گفت: «من که همیشه برای جوایز رسمی اهمیت چندانی قائل نشدهام، این یکی را محکم نگه میدارم؛ دیگر فرصتی نخواهد بود».
براس در نودمین سالگرد تولدش آخرین آرزوی خود را بیان کرده بود: «وقتی بمیرم میخواهم خاکستر من را در لاگونای ونیز پراکنده کنند». آرزویی که اکنون میتواند همراه آخرین سفر او شود.