از معافیت‌های سربازی برای ارتدوکس‌های افراطی تا تحقیقات متوقف‌شده درباره هفتم اکتبر، موضوعاتی که میان رای‌دهندگان اسرائیلی گسست ایجاد کرده و انتخابات اسرائیل را با غزه، لبنان یا ایران بی ارتباط کرده است.
اسرائیلی‌ها روز سه‌شنبه پای صندوق‌های رأی می‌روند تا در نخستین انتخابات سراسری این کشور از زمان حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ شرکت کنند؛ انتخاباتی که به‌تدریج به همه‌پرسی درباره عملکرد بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، تبدیل شده است.
آگهی
آگهی
با این حال، در کشوری که سه سال را درگیر جنگ در چندین جبهه بوده، کارزار انتخاباتی به‌طرز چشمگیری درباره چگونگی پیشبرد این جنگ‌ها سکوت کرده است.
عملکرد اسرائیل در غزه، که به صدور حکم بازداشت بین‌المللی برای نتانیاهو انجامید، به‌ندرت موضوع بحث قرار گرفته است. اشغال بخش‌های وسیعی از جنوب لبنان و مناطقی از سوریه، و همچنین دو جنگی که اسرائیل علیه ایران آغاز کرد، نیز کمتر مورد مناقشه انتخاباتی بوده‌اند. همه این اقدامات در میان یهودیان اسرائیلی از حمایت گسترده‌ای برخوردارند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
در عوض، نامزدهای اصلی انتخابات بر سر شخص نتانیاهو اختلاف دارند؛ از شخصیت او و مسئولیتش در قبال ناکامی‌های امنیتی ۷ اکتبر گرفته تا معافیت مردان یهودی افراطی (حریدی‌ها) از خدمت سربازی و تلاش او در سال ۲۰۲۳ برای بازنگری اساسی در نظام قضایی.
در موضوع فلسطین نیز فاصله چندانی میان دو ائتلاف اصلی وجود ندارد. هر دو ائتلاف تحت سلطه احزابی هستند که از شهرک‌سازی یهودیان در کرانه باختری اشغالی حمایت می‌کنند و با تشکیل کشور فلسطینی مخالفند و هیچ نامزد شاخصی خواستار احیای روند صلح نیست.
سایه هفتم اکتبر
نشانه‌های جنگ همه‌جا دیده می‌شود. بر دیوارها و در ایستگاه‌های قطار، برچسب‌هایی با چهره سربازان کشته‌شده به چشم می‌خورد؛ در کنار آنها، روبان‌های زردی که به گروگان‌ها اشاره دارند، به‌تدریج رنگ باخته‌اند. آخرین گروگان‌ها نیز سال گذشته، در چارچوب توافق آتش‌بس، به خانه بازگشتند.
طبق اعلام موسسه دموکراسی اسرائیل (IDI)، اندیشکده‌ای مستقر در اورشلیم، حدود ۶۸ درصد یهودیان اسرائیلی می‌گویند نگاهشان به هفتم اکتبر محور تصمیمشان در رای دادن است. در میان شهروندان عرب این رقم ۳۲ درصد است و بیشتر آنها جرم و جنایت را مهم‌ترین نگرانی خود می‌دانند.
نتانیاهو که طولانی‌ترین دوره نخست‌وزیری در تاریخ اسرائیل را دارد، بر دستاوردهای نظامی در برابر حماس، حزب‌الله و ایران تأکید کرده و مسئولیت ناکامی‌های امنیتی ۷ اکتبر را متوجه نهادهای امنیتی دانسته است.
منتقدان او می‌گویند نتانیاهو با سد کردن راه تشکیل یک کمیته تحقیق رسمی دولتی از پاسخ‌گویی گریخته است. آنها همچنین او را متهم می‌کنند که در دستیابی به توافق تبادل گروگان‌ها تعلل کرده و در هیچ جبهه‌ای نتوانسته پیروزی قاطع به دست آورد.
چه کسانی به خدمت سربازی می‌روند؟
مسئله‌ای که بیشترین خشم را برانگیخته، سربازی اجباری است. خدمت نظام‌وظیفه برای بیشتر یهودیان اسرائیلی اجباری است، اما ائتلاف‌های نتانیاهو سال‌ها بر احزابی فوق‌ارتدوکس تکیه داشته‌اند که بر معافیت طلاب یشیوا اصرار دارند.
نارضایتی زمانی افزایش یافته که نیروهای ذخیره بارها فراخوانده شده‌اند و ارتش با کمبود نیرو دست‌وپنجه نرم می‌کند. هر سال حدود ۱۳ هزار مرد فوق‌ارتدوکس به ۱۸ سالگی می‌رسند، اما کمتر از یک نفر از هر ده نفر به خدمت می‌پیوندند.
حدود یک‌چهارم رأی‌دهندگان یهودی به مؤسسه دموکراسی اسرائیل گفته‌اند که این موضوع در انتخاب آنها تأثیر خواهد داشت. یوحنان پلسنر، رئیس این مؤسسه گفته است که خدمت سربازی «احتمالا مهم‌ترین مسئله» برای اردوگاه مخالف نتانیاهو است.
تامار هرمان، پژوهشگر این مؤسسه، می‌گوید بسیاری از اسرائیلی‌ها خدمت سربازی را نوعی «مجوز شهروندی» می‌دانند.
گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و اصلی‌ترین رقیب نتانیاهو، وعده داده است که به معافیت‌های عملی و غیررسمی پایان دهد. آیزنکوت که در طیف میانه‌رو قرار می‌گیرد، پسر و دو برادرزاده‌اش را در جنگ غزه از دست داده است.
اصلاحات قضایی؛ موضوعی که به حاشیه رفته است
برنامه اصلاحات قضایی در سال ۲۰۲۳ صدها هزار نفر را به خیابان‌ها کشاند و زمانی که حماس حمله کرد، اسرائیل را عمیقا دوپاره کرده بود. نتانیاهو این طرح را راهی برای مهار قدرت قضات غیرمنتخب معرفی می‌کرد. مخالفان اما آن را تلاش رهبر متهم به فساد برای قبضه قدرت می‌دانستند؛ اتهام‌هایی که نتانیاهو آنها را رد می‌کند.
پس از هفتم اکتبر بخش زیادی از آن جنبش اعتراضی انرژی خود را صرف مطالبه آزادی گروگان‌ها کرد. امروز تنها ۱۸ درصد یهودیان اسرائیلی می‌گویند موضوع اصلاحات قضایی جهت رای دادنشان را تعیین می‌کند؛ موضوعی که به گفته هرمان، نشان‌دهنده «خستگی افکار عمومی» است. این مسئله همچنان در میان رأی‌دهندگان چپ‌گرا اهمیت بیشتری دارد؛ به‌طوری که ۲۲.۵ درصد آنها بدان اشاره کرده‌اند.
قانونی که سال گذشته تصویب شد و اختیار دولت را در انتصاب قضات افزایش می‌دهد، تنها پس از آغاز به کار کنست بعدی اجرایی خواهد شد. ائتلاف مخالفان وعده داده است این قانون را لغو کند.
حساب و کتاب ائتلاف‌ها
اسرائیلی‌ها به فهرست احزاب رأی می‌دهند، نه به نامزدهای منفرد و انتظار نمی‌رود هیچ حزبی به‌تنهایی به ۶۱ کرسی لازم برای کسب اکثریت در کنست ۱۲۰ کرسی دست یابد. بنابراین، نخست‌وزیر بعدی کسی خواهد بود که بتواند ائتلافی برای تشکیل دولت گرد هم آورد. اگر هیچ‌کس نتواند چنین ائتلافی تشکیل دهد، نتانیاهو به‌عنوان نخست‌وزیر موقت در سمت خود باقی خواهد ماند تا انتخابات دیگری برگزار شود.
بیش از یک‌چهارم رأی‌دهندگان یهودی می‌گویند رهبر حزب، عاملی تعیین‌کننده در انتخاب آن‌هاست. حامیان نتانیاهو او را دولتمردی باتجربه می‌دانند که در برابر رؤسای‌جمهور آمریکا ایستاده و از دادن امتیازهایی که به باور آنها امنیت اسرائیل را به خطر می‌اندازد، خودداری کرده است. مخالفانش اما او را فردی فاسد می‌دانند.
حامیان آیزنکوت به دهه‌ها خدمت او در ارتش و خسارت‌های شخصی‌اش اشاره می‌کنند. او فرزند مهاجران یهودی مراکشی است و در صورت پیروزی، نخستین نخست‌وزیر اسرائیل با ریشه غیراروپایی خواهد شد، هرچند خود این موضوع را محور کارزارش قرار نداده است.
جای خالی بحث اقتصادی در کارزار انتخاباتی
هزینه‌های زندگی یکی از نگرانی‌های اصلی شهروندان است اما تقریبا در کارزارها غایب بوده است. پژوهشی از سایت «مناحم کارمی» در موسسه سیاست اقتصادی آرون در دانشگاه رایشمان نشان می‌دهد هزینه‌ها در اسرائیل اکنون از کشورهای ثروتمندی مانند اتریش، دانمارک و سوئد بالاتر است.
بر اساس داده‌های موسسه دموکراسی اسرائیل، ۳۸ درصد یهودیان اسرائیلی اقتصاد را اولویت نخست یا دوم خود می‌دانند؛ این رقم در میان شهروندان عرب به ۴۶ درصد می‌رسد. نتانیاهو سیاست‌های خود را عامل رشد اقتصادی و شکوفایی بخش فناوری می‌داند، در حالی که مخالفان می‌گویند بسیاری از شهروندان از این رشد بی‌نصیب مانده‌اند.
هیچ‌یک از نامزدهای اصلی هزینه جنگ‌ها را در مرکز کارزار خود قرار نداده است. یوسف زیره، استاد اقتصاد در دانشگاه عبری اورشلیم، هشدار داد که نمی‌توان هزینه‌های سنگین نظامی را نادیده گرفت. او گفت هزینه این درگیری سرسام آور است.