به گفته دستگاههای امنیتی روسیه، این روزنامهنگار ژاپنی درباره «توان دفاعی روسیه» و شمار نیروهای بسیجشده و داوطلب برای شرکت در جنگ اوکراین اطلاعات جمعآوری میکرد.
وزارت امور خارجه ژاپن روز چهارشنبه ۲۱ مهر (۱۴ اکتبر) سفیر روسیه را احضار کرد تا به بازداشت یک روزنامهنگار ژاپنی در روسیه به ظن جاسوسی اعتراض کند. این وزارتخانه خواستار «رفتاری منصفانه و بیطرفانه» با این فرد شد.
سرویس امنیت فدرال روسیه (افاسبی) اعلام کرده است که یک شهروند ژاپنی را در جزیره ساخالین در خاور دور روسیه بازداشت کرده است. این منطقه در نزدیکی مجموعهای از جزایر مورد مناقشه دو کشور قرار دارد.
روسیه طی سالهای اخیر چندین شهروند از کشورهای مختلفی را که آنها را «غیردوست» میخواند، بازداشت کرده و متهم کرده است که برای سرویسهای اطلاعاتی غربی فعالیت میکنند.
خبرنگار بازداشت شده کیست؟
وزارت امور خارجه روسیه روز سهشنبه هویت این خبرنگار را یوکی ایمای، خبرنگار روزنامه «هوکایدو شیمبون»، اعلام کرد. سخنگوی این وزارتخانه گفت او به «انجام فعالیتهای جاسوسی در خاک روسیه» متهم شده است.
افاسبی مدعی شد این فرد برای سرویس اطلاعاتی ژاپن کار میکرده و اطلاعاتی درباره توان دفاعی روسیه جمعآوری میکرده است.
بهگزارش رسانههای روسیه، ایمای یوکی ۳۴ سال دارد. او دارای کارت خبرنگاری وزارت خارجه روسیه است و دستکم از سال ۲۰۱۴ به این کشور رفتوآمد داشتهاست.
او تابستان امسال در سرزمین پرایمورسکی حضور داشت و در جریان مأموریتی، به محل نگهداری سربازان اسیر ژاپنی در جریان جنگ شوروی و ژاپن در سال ۱۹۴۵ رفت. او سپتامبر امسال برای «هوکایدو شیمبون» گزارشی درباره رونمایی از یادمان «پیروزی در جنگ جهانی دوم بر ژاپن نظامیگرا» در خاباروفسک تهیه کرد و آخرین مقالهاش درباره حضور شهروندان کره شمالی در این منطقه در ماه اکتبر منتشر شد.
«هوکایدو شیمبون» یکی از نشریههای بزرگ ژاپن بهشمار میرود. این روزنامه رویدادها در ساخالین، جزایر کوریل و نیز روابط روسیه با ژاپن و کره شمالی را پوشش میدهد.
این نخستین بازداشت یک خبرنگار رسانه خارجی از سال ۲۰۲۴ تاکنون است. در آن سال، در چارچوب مبادله گسترده زندانیان میان روسیه و آمریکا، ایوان گرشکویچ، خبرنگار آمریکایی روزنامه وال استریت ژورنال، که پیشتر به اتهام مشابه جاسوسی به ۱۶ سال زندان محکوم شدهبود، آزاد شد.
در سال ۲۰۱۹ نیز نیروهای امنیتی روسیه در ولادیوستوک یک گزارشگر ژاپنی خبرگزاری کیودو را که به او هم فعالیت اطلاعاتی نسبت داده شدهبود، بازداشت کردند. آن زمان به این خبرنگار دستور داده شد ظرف ۷۲ ساعت خاک روسیه را ترک کند.
چه سرنوشتی در انتظار او خواهد بود؟
خبرگزاریهای تاس و ریانووستی به نقل از سرویس امنیت فدرال روسیه (افاسبی) گزارش دادند که این نهاد «پروندهای کیفری علیه این شهروند ژاپنی گشوده» و او را در بازداشت پیش از محاکمه قرار داده است.
رسانههای روسیه گزارش دادند که این فرد تا ۱۲ دسامبر در بازداشت خواهد ماند.
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، گفت: «تلاشهای توکیو برای استفاده از خبرنگاران خود در روسیه... با هدف جمعآوری اطلاعات برای تضعیف امنیت کشور ما، تأسفبار است.»
او افزود که این «مورد منحصربفرد نیست.»
اتهامهای مطرحشده میتوانند تا ۲۰ سال زندان در پی داشته باشند.
سازمان گزارشگران بدون مرز به عنوان نهاد مدافع حقوق رسانهها، خواستار «رعایت حقوق این روزنامهنگار و آزادی او» شد. این سازمان در بیانیهای در شبکه اجتماعی ایکس تاکید کرد که جمعآوری اطلاعات بخشی از فعالیت روزنامهنگاری است.
افاسبی ویدیویی منتشر کرد که در آن ماموران نقابدار به اتاق یک هتل یورش میبرند، مردی را به زمین میفشارند و دستبند میزنند.
این فرد با هواپیما به مسکو منتقل شد و دادگاهی دستور داد تا زمان برگزاری محاکمه در بازداشت بماند.
افاسبی زمان دقیق بازداشت یا جلسه دادگاه را اعلام نکرد.
بازداشت در سایه تیرگی روابط
روسیه و ژاپن دهههاست بر سر مالکیت جزایر کوریل اختلاف دارند و همین موضوع باعث شده که دو کشور تاکنون معاهده صلح پس از پایان جنگ جهانی دوم را امضا نکنند.
ژاپن با محکوم کردن تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین، در سال ۲۰۲۲ به تحریمهای غرب علیه روسیه پیوست.
در اوت امسال ولادیمیر پوتین برای نخستین بار به جزایر کوریل سفر کرد؛ بخشی از این جزایر را ژاپن متعلق به خود میداند. دولت ژاپن در توکیو در واکنش به این سفر، «اعتراض قاطع» خود را ابراز کرد.