رهبران اروپایی در حالی بار دیگر بر حمایت یکپارچه خود از اوکراین تأکید کرده‌اند که خبر توافق ترامپ و پوتین بر سر سوخت دیزل، موجی از نگرانی و غافلگیری را در میان متحدان اروپایی برانگیخته است.
اروپا بار دیگر در تلاش است اعتبار و جایگاه خود را حفظ کند؛ این بار پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با توافقی جداگانه با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، برای آزادسازی هزاران تن گازوئیل مشمول تحریم، متحدان اروپایی را غافلگیر کرد.
آگهی
آگهی
خبر توافق ترامپ و پوتین بر سر سوخت دیزل، اوکراین و متحدان اروپایی‌اش را نگران کرد؛ کشورهایی که مدت‌هاست نسبت به دیپلماسی غیرقابل پیش‌بینی ترامپ و برداشت او از معنای صلح عادلانه و پایدار بدبین‌اند.
تنش‌ها در روابط اروپا و آمریکا که از فوریه سال گذشته شدت گرفته بود، هنوز به‌طور کامل فروکش نکرده است. زمانی که ترامپ به‌طور غیرمنتظره با پوتین تماس گرفت و بدون مشورت قبلی با هیچ یک از رهبران اروپایی، مذاکراتی را برای پایان دادن به جنگ آغاز کرد.
آن تماس آغازگر سلسله‌ای از تحولات غیرمنتظره بود که اروپا را به لرزه انداخت و فرضیات دیرینه این قاره درباره نظم بین‌المللی پس از جنگ را زیر سوال برد. از جمله این رویدادها نشست شتابزده ترامپ و پوتین در آلاسکا، افشای طرح ۲۸ بندی بود که به‌طور قابل‌توجهی مطلوب مسکو و اعطای معافیت تحریمی بر نفت خام روسیه بود.
این توافق بر سر گازوئیل که روز جمعه در شبکه «تروث سوشال» اعلام شد فصل دیگری به این داستان افزود.
ترامپ سپس به الگوی آشنای خود بازگشت و با حملات علنی به مشروعیت ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین خواستار برگزاری انتخابات تازه شد. قانون اساسی اوکراین برگزاری انتخابات در زمان جنگ را ممنوع کرده است؛ نکته‌ای که زلنسکی به ترامپ یادآوری کرده است.
ترامپ اخیرا با اشاره به اوکراین گفته است: «پیشنهاد می‌کنم یک رهبر جدید انتخاب کنند که بتواند توافقی به دست آورد؛ چون او می‌توانست توافق‌های زیادی انجام دهد و به دلیلی نامعلوم هرگز این کار را نمی‌کند.»
اروپا نیز بار دیگر تلاش می‌کند اختلافات داخلی را کنار بگذارد و موضعی متحد اتخاذ کند، پشت اوکراین بایستد و روشن کند که صرف‌نظر از آنچه کاخ سفید انجام می‌دهد یا می‌گوید، این سوی اتلانتیک بر مسیر توافق‌شده پایبند خواهد ماند.
امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه روز دوشنبه گفت: «فکر می‌کنم باید همه ما جدی باشیم. امروز به باور من، هیچ دلیل واقعی برای تغییر موضع خود نداریم.»
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان گفت با وجود افزایش قیمت انرژی، الگوبرداری از توافق گازوئیلی ترامپ و پوتین برای اروپا «غیرقابل تصور» است.
مرتس به خبرنگاران گفت: «روسیه فقط زیر فشار حاضر است جدی مذاکره کند و به همین دلیل ما به تحریم‌های خود علیه روسیه پایبند مانده‌ایم.»
پیام مشابهی در لوکزامبورگ نیز شنیده شد؛ جایی که وزیران خارجه اتحادیه اروپا گرد هم آمدند و تاکید کردند کارزار فشار بر مسکو بدون وقفه ادامه خواهد یافت. برخی از آنان آشکارا این توافق گازوئیلی را محکوم کردند و آن را اقدامی تاسف‌بار و نگران‌کننده خواندند.
وزیران خارجه اتحادیه اروپا با افزودن بی‌سابقه ۱۶۰۰ نام به فهرست تحریم‌ها موافقت کرده‌اند؛ نیمی از آنها به تولید موشک‌های بالستیکی مرتبط هستند که بر سر اوکراین فرود می‌آید. تضاد میان اتحادیه اروپا و آمریکا حالا دیگر آشکارتر از همیشه است.
کایا کالاس، مسئول عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پایان نشست گفت: «امروز در مورد این فهرست‌گذاری‌ها (۱۶۰۰ مورد) وحدت خود را نشان دادیم.»
او افزود: «البته اگر همراه با آمریکا عمل می‌کردیم پیاممان بسیار قوی‌تر بود. پیام ما به ایالات متحده این است که فقط فشار است که بر روسیه اثر می‌گذارد.»
وحدت در تنگنا
هرچند توافق ترامپ و پوتین در چارچوب همان الگوی آشنای دیپلماسی پرنوسان می‌گنجد که منافع اروپا را به حاشیه می‌راند اما زمینه تیره و تار کنونی آن را متمایز می‌کند.
این توافق بر سر گازوئیل در زمانی حاصل شده که روسیه به سرعت حملات خود علیه اوکراین را تشدید می‌کند، ده‌ها غیرنظامی را می‌کشد و زیرساخت‌های نگه‌دارنده اقتصاد این کشور از جمله نیروگاه‌ها، مراکز داده، انبارها و خطوط راه‌آهن را نابود می‌سازد.
محاصره روسیه در دریای سیاه باعث شده کشاورزان اوکراینی نتوانند هزاران تن غلات را به مشتریان جهانی خود ارسال کنند و دولت را از یک منبع درآمد حیاتی محروم کرده است.
با رکود فعالیت اقتصادی و انباشت هزینه‌ها، اتحادیه اروپا به این نتیجه رسیده که خطوط حمایت چندین میلیارد یورویی‌‌اش احتمالا تا سال آینده کفایت نخواهد کرد. با کنار رفتن آمریکا، بار اصلی بر دوش جیب اروپایی‌ها خواهد افتاد.
چشم‌انداز فروش گازوئیلی که تاکنون تحت تحریم بوده از سوی روسیه و کسب درآمد اضافی برای تامین مالی بمب‌هایی که بر سر اوکراین فرو می‌ریزند، برای کی‌یف و متحدانش به‌ویژه تلخ و غیرقابل تحمل است. این وضعیت همچنین پرسش‌های جدی درباره میزان اعتمادپذیری آمریکا برای ارائه تضمین‌های امنیتی در سناریوی پس از جنگ مطرح می‌کند.
با این حال ارزیابی جمعی اروپا همچنان این است که جدایی از آمریکایی‌ها زیانش بیش از منفعتش خواهد بود.
هلن مک‌انتی، وزیر خارجه ایرلند روز دوشنبه گفت: «کاری که باید انجام دهیم این است که تمرکز خود را دوباره تنظیم کنیم و تلاش‌هایمان را برای حفظ فشار بر روسیه دوچندان سازیم.»
او ادامه داد: «اولویت ما باید حفظ همین فشار باشد اما همزمان باید کانال‌های ارتباطی خود با آمریکا را نیز حفظ کنیم؛ زیرا بدون حمایت آمریکا دستیابی به این هدف ممکن نخواهد بود.»
درست همزمان با انتشار خبر توافق گازوئیلی، مقام‌های ارشد اوکراین، فرانسه، آلمان، بریتانیا، کمیسیون اروپا و ناتو در میامی فلوریدا برای یک دور گفت‌وگو حاضر بودند؛ نشستی که استیو ویتکف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه ترامپ، میزبانی آن را بر عهده داشتند.
این نشست نخستین از نوع خود از زمان آغاز جنگ آمریکا و ایران بود؛ جنگی که سیاست خارجی کاخ سفید را به خود مشغول کرده و پرونده اوکراین را به حاشیه رانده است.
سخنگوی ارشد کمیسیون اروپا گفت: «ما به تعامل با شرکای خود و همچنین با آمریکا برای پایان دادن به این جنگ ادامه خواهیم داد و تازه‌ترین نمونه آن گفت‌وگوهای روز جمعه در میامی بود.» او این نشست را «گامی مثبت» توصیف کرد.
اروپا در ابتدا برای به دست آوردن جایگاهی در میز مذاکره با مشکل روبه‌رو بود، زیرا ترامپ و پوتین با تماس‌های خصوصی خود پیش می‌رفتند. چندین ماه طول کشید تا پس از تشکیل «ائتلاف مایلان» توسط کشورهای اروپایی، آنها به فرایند مذاکرات تحت رهبری آمریکا وارد شوند.
اظهارات بروکسل تایید می‌کند که حفظ صندلی در میزی که قرار است آینده اوکراین به‌عنوان یک کشور مستقل و معماری امنیتی اروپا در آن تعیین شود، بر هر گونه بی‌اعتنایی دیپلماتیک، هرچند تند و علنی، اولویت دارد.
زلنسکی که کشورش پیش از زمستانی که انتظار می‌رود سخت‌ترین فصل از زمان آغاز جنگ باشد، همین حالا با قطع برق‌های گسترده روبه‌رو است، نیز معتقد است که اتحاد دو سوی اتلانتیک باید حفظ شود؛ صرف‌نظر از توافق‌هایی که ممکن است پشت این اتحاد بسته شود.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
زلنسکی گفت: «ما به آتش‌بس انرژی و گام‌های دیگری برای کاهش تنش و تضمین امنیت واقعا در اینجا نیاز داریم؛ در عمل، نه فقط در تروث سوشال.»
او افزود: «باید به جنگ روسیه پایان دهیم. باید امنیت را تضمین کنیم. باید کنار هم بایستیم؛ اروپا و ایالات متحده.»