وزارت خزانهداری آمریکا روز دوشنبه در چارچوب عملیات «طرد اقتصادی» علیه ایران، بانک «ویتیبی»، دومین بانک بزرگ روسیه را تحریم کرد و آن را یکی از گرههای اصلی شبکه مالی جمهوری اسلامی ایران خواند. اما این بانک پیشتر نیز در واکنش به تهاجم نظامی روسیه علیه اوکراین، تحت تحریم آمریکا قرار گرفته بود.
به گزارش والاستریت ژورنال به نقل از منابع آگاه، تحریمهای مجدد بانک «ویتیبی» با هدف تحت فشار قرار دادن شرکای بینالمللی برای قطع روابط با این بانک اعمال شدهاند.
آگهی
آگهی
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، بارها شرکتهای خارجی را که به ایران در دور زدن محدودیتهای اقتصادی آمریکا کمک میکنند، به اعمال تحریمهای ثانویه علیه آنها تهدید کرده است.
آقای بسنت که ماه گذشته کارزار «فشار حداکثری» علیه ایران موسوم به «عملیات طرد اقتصادی» را اعلام کرد، روز جمعه بدون نام بردن از هدف، از تحریمهای جدید خبر داده بود. او گفت: «ما این روند را تا زمانی ادامه خواهیم داد که همه، تعامل با این رژیم را متوقف کنند.»
او روز دوشنبه در پی اعلام تحریمهای جدید علیه بانک «ویتیبی» در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در چارچوب عملیات طرد اقتصادی، وزارت خزانهداری به هدف قرار دادن و مختل کردن فعالیت کسانی ادامه خواهد داد که با ارائه حمایت مادی، فناوری یا مالی، جمهوری اسلامی ایران را قادر میسازند به اقدامات تروریستی خود ادامه دهد. وزارت خزانهداری هیچگونه حمایتی از این رژیم را تحمل نخواهد کرد و به شناسایی، افشا و منزوی کردن حامیان ایران ادامه خواهد داد.»
این تحریمها چه تاثیری دارند؟
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) برای نخستین بار در سال ۲۰۱۴ و در واکنش به الحاق کریمه از سوی روسیه، محدودیتهای تحریمی را علیه بانک «ویتیبی» اعمال کرد. این محدودیتها افراد و نهادهای آمریکایی را از خرید سهام جدید یا تامین مالی بلندمدت «ویتیبی» منع میکرد، با این حال داراییهای آن را مسدود یا همه انواع معامله با آن را ممنوع نمیکرد.
این دفتر در سال ۲۰۲۲ و در واکنش به تهاجم نظامی روسیه به اوکراین، بانک «ویتیبی» را مجددا تحریم کرد. اما این بار، همه داراییهای این بانک در آمریکا مسدود و هرگونه معامله افراد یا نهادهای آمریکایی با آن ممنوع شد.
دفتر کنترل داراییهای خارجی در ۱۵ ژانویه ۲۰۲۵ نیز با هدف افزایش خطر تحریمهای ثانویه برای طرفهای بینالمللی بانک «ویتیبی» بار دیگر تحریمهایی را علیه این بانک اعمال کرد.
در نتیجه، با توجه به این سابقه، مشخص نیست تحریمهای جدید چه تاثیر مستقیمی بر این بانک روسی خواهند داشت.
با این حال، به گفته مقامات آمریکایی، این بانک با وجود تحریمها همچنان یکی از شریانهای حیاتی مالی ایران بوده است. به گفته منابع آگاه، «ویتیبی» برای بانک مرکزی ایران و شماری از بانکهای تحریمشده ایرانی حسابهای تسویه فراهم میکند و امکان مبادله آسان ریال ایران و روبل روسیه را در اختیار آنها قرار میدهد.
به گفته این افراد، «ویتیبی» بیش از هزار شعبه در سراسر جهان دارد و از حضور قابل توجهی در هند برخوردار است. وزارت خزانهداری آمریکا روز دوشنبه اعلام کرد که این بانک درصدد گسترش حضور خود در ایران برآمده و به انتقال میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران کمک کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا در هفتههای اخیر بهتدریج به استفاده تهاجمیتر از ابزارهای تحریمی خود علیه ایران روی آورده است. این وزارتخانه پیشتر برای قطع دسترسی بانکهایی در ترکیه و امارات عربی متحده به نظام مالی آمریکا اقدام کرده بود. به گفته مقامات آمریکایی، این بانکها به جمهوری اسلامی در دور زدن تحریمها کمک میکنند.
وزارت خزانهداری تاکنون چین، بزرگترین شریک تجاری ایران، را هدف قرار نداده است و این موضوع میزان توانایی آمریکا برای تشدید فشارها بر جمهوری اسلامی را زیر سوال برده است.
هر سال میلیاردها دلار تراکنش مرتبط با ایران از طریق بانکهای آمریکایی جابهجا میشود. این مبادلات بهواسطه شبکهای صدساله انجام میگیرند که به بانکهای کشورهای مختلف امکان میدهد ارزها را بهراحتی مبادله و منتقل کنند. بانکهای آمریکایی بهدلیل اهمیت دلار در این نظام از جایگاه ویژهای برخوردارند.
قطع دسترسی بانکهای خارجی به حسابهای دلاری آمریکا میتواند به موقعیت دلار آسیب بزند و پیامدهای جانبی برای متحدان ایالات متحده و کل نظام مالی جهانی داشته باشد. همین موضوع دولت دونالد ترامپ و دولتهای پیشین آمریکا را ناگزیر کرده است هنگام هدف قرار دادن کشورهایی مانند ایران با احتیاط عمل کنند.
وزارت خزانهداری آمریکا ماه گذشته برای قطع دسترسی شعب بانک مصر در امارات به حسابهای کارگزاریاش در چند بانک بزرگ آمریکایی اقدام کرد. با این حال، این اقدام تا اعمال تحریمهای ثانویه کامل علیه «بانک مصر امارات» پیش نرفت.