اقدام مقامات نپال در خاکسپاری موقت صدها تن از قربانیان سیل ویرانگر این کشور، موجی از خشم و اعتراضهای عمومی را برانگیخته است. منتقدان و اهالی محلی، مسئولان را به سوءمدیریت و بیتوجهی به مناسک و آیینهای مذهبی هندو متهم میکنند.
نپال روز دوشنبه مشغول خاکسپاری بخشی از صدها جسدی بود که پس از جاری شدن سیلی مرگبار و سونامیوار در منطقه هیمالیا، از زیر آوار و آب بیرون کشیده شدهاند؛ سیلی که روستاهای متعددی را با خاک یکسان کرده و ویرانیهای گستردهای به بار آورده است.
آگهی
آگهی
در منطقه «چیتوان» واقع در جنوب مرکزی نپال، پیکر صدها قربانی در حالی که هنوز هویتشان احراز نشده بود، در کانالها و گودالهای حفرشده به عنوان مقبرههای موقت به خاک سپرده شدند. این موضوع اتهام ناپدیدسازی کرامت اموات و نادیدهگرفتن سنتهای جنازه در آیین هندو را متوجه دولت کرده است.
مقامات دولتی با اشاره به ابعاد بیسابقه این بحران تاکید دارند که این اقدام از روی اضطرار صورت گرفته است. بر اساس آخرین برآوردها، این سیل کاتاستروفیک دستکم ۹۰۳ کشته بر جای گذاشته و با توجه به گزارش مفقودی ۴ هزار و ۲۴۷ نفر دیگر، احتمال افزایش جهشی آمار تلفات وجود دارد.
برخی از اجساد خاکسپاریشده، توسط جریان خروشان رودخانه «بهوتهکوشی» از مرکز اصلی وقوع سیل صدها کیلومتر به سمت پاییندست آورده شده و در چیتوان پیدا شدهاند.
در حالی که خانوادههای داغدار و سراسیمه برای یافتن ردی از عزیزان خود مراکز امدادی و بیمارستانها را پر کردهاند، گروهی دیگر مجبور به شناسایی پیکرها در سردخانههایی شدهاند که بیش از ظرفیت خود پر شدهاند.
به گفته مقامات، نیروهای امدادی روز شنبه به دلیل ناتوانی تیمهای پزشکی قانونی در مدیریت حجم بالای اجساد، مجبور به خاکسپاری موقت حدود ۱۰۰ قربانی شدند. کاروانی از خودروهای حامل اجساد وارد یک منطقه جنگلی شد و یک بیل مکانیکی در مقابل دیدگان خبرنگاران و مسئولان، گودالی عریض در خاک سرخ حفر کرد.
آنیل تاپا، بازرس پلیس و مسئول هماهنگی مدیریت اجساد، اعلام کرد که روز یکشنبه نیز از ۵۰ جسد دیگر پیش از دفن موقت، نمونهبرداری DNA انجام شده است.
کمبود شدید زیرساختهای پزشکی قانونی و ظرفیت محدود سردخانهها در این منطقه، فشار بر نیروهای امدادی را برای ساماندهی حجم بالای اجساد مضاعف کرده است. از سوی دیگر، رطوبت و گرمای شدید هوا روند فساد اجساد را سرعت بخشیده و کارشناسان بهداشت هشدار دادهاند که رها ماندن پیکرها خطر شیوع بیماریهای واگیردار را افزایش میدهد.
بحران حساسیتهای مذهبی و پاسخ دولت
با ادامه این روند، انتقادها از نحوه دفن قربانیان بالا گرفته است. برخی از اهالی میگویند متوفیان روزها در انتظار اجرای آخرین مناسک مذهبی مانده و از «کرامت پس از مرگ» محروم شدهاند. خانوادههایی که هنوز جویای سرنوشت مفقودان خود هستند و برخی چهرههای عمومی، شتابزدگی مقامات را زیر سؤال بردهاند.
این موضوع در نپال ــ کشوری با اکثریت هندو که طبق سنت، مردگان خود را بر کرانه رودخانهها میسوزانند ــ به شدت حساسیتبرانگیز شده است. روبی چودری که دو تن از اقاربش مفقود شدهاند، تاکید دارد خاکسپاری نباید بدون رضایت خانوادهها انجام شود. او میگوید: «با مردگان باید با احترام و کرامت رفتار شود. سنت ما این است که پیکر متوفی در کنار رودخانه و در حضور خانواده درجهیک سوزانده شود.»
با این حال، تاپا، بازرس پلیس، در پاسخ به نگرانیها گفت: «مردم نگرانند که این یک دفن دائمی باشد، اما این فقط یک مدیریت موقت است. اگر کسی بعداً بتواند با استفاده از دادههای موجود هویت جسدی را راستیآزمایی کند، میتواند پیکر را تحویل گرفته و آیینهای تشییع مناسب را انجام دهد.»
امریت بهادور رای، معاون وزیر امور خارجه نپال، نیز در یک نشست خبری در کاتماندو (پایتخت) تاکید کرد که خاکسپاری موقت اجساد ناشناس طبق پروتکلهای بینالمللی مدیریت بحران، از جمله ضوابط کمیته بینالمللی صلیب سرخ انجام شده است.
او افزود: «خانوادهها میتوانند بعداً اطلاعات و مدارک خود را تطبیق دهند و مجوز نبش قبر برای انجام آیینهای مذهبی لازم به آنها داده خواهد شد.»