پژوهشگران آمریکایی در مطالعهای تازه به این نتیجه رسیدهاند که دایناسورها احتمالا تنها قربانی برخورد سیارک عظیم ۶۶ میلیون سال پیش با زمین نبودند، بلکه بیشتر آنها در اثر گرمای مرگباری که زیر لایهای از غبار داغ به دام افتاده بود، عملا «برشته» شدند.
دانشمندان دانشگاه پردو آمریکا معتقدند ابر عظیم غبار و ذراتی که پس از برخورد سیارک «چیکشلوب» به جو زمین پرتاب شد، مانند درِ یک قابلمه عمل کرد و اجازه نداد گرمای ناشی از برخورد به فضا فرار کند. در نتیجه، سطح زمین به کورهای سوزان تبدیل شد که هر موجود زندهای را که نتوانسته بود به زیر زمین یا اعماق آب پناه ببرد، از بین برد.
آگهی
آگهی
الکساندریا جانسون، پژوهشگر علوم جوی، میگوید: «هر موجودی که امکان پناه گرفتن در زیر زمین یا زیر آب را نداشت، عملا پخته یا سرخ شد.»
بر اساس این پژوهش، سیارکی به اندازه تقریبی کوه اورست با سرعتی حدود ۷۲ هزار کیلومتر در ساعت (۴۵ هزار مایل در ساعت) به زمین برخورد کرد. این برخورد هر آنچه را در مسیر خود بود، بخار کرد و تا شعاع حدود ۱۴۵۰ کیلومتری آتشسوزیهای گسترده به راه انداخت.
در جریان این برخورد، بیش از هزار کیلومتر مکعب مواد مذاب و غبار به جو زمین پرتاب شد. بخشی از این مواد به قطرات ریز سنگی موسوم به اسفرول تبدیل شد که هنگام بازگشت به زمین، هوای اطراف را بیش از پیش داغ کردند.
زمین جهنم شد
پروفسور براندون جانسون، استاد علوم زمین، جو و سیارهای دانشگاه پردو، میگوید عامل اصلی انقراض گسترده نه موج انفجار و نه گلوله آتشین ناشی از برخورد بود، بلکه همین ابر جهانی غبار بود که گرما را در نزدیکی سطح زمین حبس کرد.
او توضیح میدهد: «وقتی این ابر غبار، تابش گرمایی را در خود نگه داشت، سطح زمین و هر آنچه روی آن قرار داشت، مانند غذایی روی آتش مستقیم برشته شد. همین پدیده دایناسورها و بسیاری از گونههای دیگر را از بین برد.»
به گفته او، اگر این ابر غبار شکل نمیگرفت، برخورد سیارک هرچند فاجعهبار بود و جان بسیاری از موجودات را میگرفت، اما به یک انقراض جهانی تبدیل نمیشد.
مرگ بسیار سریعتر از آنچه تصور میشد
تا پیش از این، دانشمندان معتقد بودند مهمترین عامل انقراض دایناسورها، سالها تاریکی ناشی از غبار، کاهش شدید دمای زمین و نابودی گیاهان بوده است؛ فرآیندی که در نهایت زنجیره غذایی را از هم پاشید.
اما یافتههای جدید نشان میدهد بسیاری از جانوران احتمالا مدت کوتاهی پس از برخورد سیارک جان خود را از دست دادهاند؛ زیرا گرمای محبوسشده زیر ابر غبار، دوزی از تابش حرارتی ایجاد کرده بود که ۱۷ برابر بیشتر از میزان کشنده برای انسان برآورد میشود.
این گرما به اندازهای شدید بود که میتوانست علفزارها، سوزنهای کاج، گلسنگها و حتی بخشی از جنگلها را آتش بزند و آتشسوزیهایی گسترده در سراسر زمین ایجاد کند.
پروفسور جانسون میگوید: «زمین احتمالا بیشتر شبیه جهنم شده بود. ابرها نور خورشید را کاملا مسدود کرده بودند و برای بیشتر جانوران، سطح زمین در تاریکی فرو رفته بود، اما در همان حال گرمایی مرگبار در زیر این لایه حبس شده بود.»
تنها پناهگاه؛ زیر زمین و زیر آب
پژوهشگران میگویند تنها جانورانی که توانستند از این شرایط جان سالم به در ببرند، موجوداتی بودند که در زیر زمین یا در اعماق آب پناه گرفتند. به باور دانشمندان، حتی پس از پایان این مرحله نیز ذرات معلق غبار ممکن بود سالها یا حتی دههها در جو باقی بمانند و برای بازماندگان مشکلات زیستمحیطی و سلامتی ایجاد کنند.
این پژوهش که در نشریه Journal of Geophysical Research: Biogeosciences منتشر شده، تصویر تازهای از یکی از بزرگترین رویدادهای انقراض تاریخ زمین ارائه میدهد و نشان میدهد دایناسورها شاید نه فقط بر اثر برخورد یک سیارک، بلکه در اثر جهنم ناشی از غبار داغی که سراسر زمین را پوشاند، از میان رفتند.