بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، وارد واشنگتن شده و قرار است روز سهشنبه ۲۸ ژوئیه در کاخ سفید با دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا دیدار کند؛ دیداری که انتظار میرود جنگ با ایران مهمترین محور آن باشد.
این نخستین دیدار نتانیاهو با ترامپ از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران است؛ جنگی که با حملات هوایی به تهران در ۲۸ فوریه آغاز شد. این سفر همچنین در شرایطی انجام میشود که حملات و بازداشتهای ارتش اسرائیل در کرانه باختری اشغالی افزایش یافته و تنها سه ماه تا انتخابات اسرائیل باقی مانده است.
آگهی
آگهی
نتانیاهو در دوران ریاستجمهوری ترامپ بیش از هر رئیسجمهور آمریکایی دیگری به کاخ سفید سفر کرده است. تحلیلگران سیاسی معتقدند او در این سفر به دنبال جلب حمایت ترامپ برای پیروزی در انتخابات پیش رو است.
چرا ترامپ و نتانیاهو اکنون دیدار میکنند؟
هدف اصلی سفر نتانیاهو به آمریکا شرکت در مراسم یادبود لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه آمریکاست که ۱۱ ژوئیه درگذشت.
گراهام از نزدیکترین متحدان ترامپ در سنای آمریکا بود و در مسائل داخلی و سیاست خارجی، از جمله جنگ با ایران، از مواضع او حمایت میکرد. وی همچنین از حامیان سرسخت اسرائیل به شمار میرفت. مراسم یادبود او روز سهشنبه از ساعت ۲ بعدازظهر به وقت محلی در واشنگتن برگزار میشود.
پیش از حضور در این مراسم، نتانیاهو قرار است ساعت ۱۱ صبح به وقت محلی با ترامپ در واشنگتن دیدار کند؛ دیداری که همزمان با آن، معترضان در خیابانهای اطراف کاخ سفید تجمع کردهاند.
قرار است نخستوزیر اسرائیل روز چهارشنبه به کشورش بازگردد.
ترامپ و نتانیاهو درباره چه موضوعاتی گفتوگو خواهند کرد؟
یک مقام کاخ سفید به خبرگزاری رویترز گفت انتظار میرود دو رهبر درباره جنگ با ایران، حملات اسرائیل به لبنان و ادامه حضور نظامی این کشور در خاک لبنان گفتوگو کنند؛ کشوری که رئیسجمهوری آن هفته گذشته میهمان ترامپ در کاخ سفید بود.
اسرائیل میگوید حملاتش متوجه مواضع حزبالله، گروه مورد حمایت ایران است؛ گروهی که اندکی پس از آغاز جنگ با ایران، حملات موشکی به شمال اسرائیل را آغاز کرد. در مقابل، ایران اعلام کرده تا زمانی که نیروهای اسرائیلی از لبنان خارج نشوند، با هیچ توافق صلحی موافقت نخواهد کرد.
این مقام کاخ سفید همچنین به رویترز گفت که دو طرف درباره توافقهای ابراهیم نیز گفتوگو خواهند کرد؛ مجموعه توافقهایی که ترامپ در نخستین دوره ریاستجمهوری خود برای عادیسازی روابط دیپلماتیک اسرائیل با کشورهای عربی و دیگر کشورها میانجیگری کرد.
تاکنون تنها امارات متحده عربی، بحرین، مراکش، سودان و قزاقستان این توافقها را امضا کردهاند.
ایران؛ اصلیترین موضوع مورد اختلاف ترامپ و نتانیاهو
ترامپ و نتانیاهو زمانی از نزدیکترین متحدان سیاسی یکدیگر به شمار میرفتند. نتانیاهو اکتبر گذشته ترامپ را «بزرگترین دوست اسرائیل در تاریخ کاخ سفید» توصیف کرده بود و ترامپ نیز بارها از نخستوزیر اسرائیل تمجید کرده بود. او در سفر خود به اسرائیل در سال ۲۰۲۵ با لحنی طنزآمیز گفت: «کار کردن با او آسان نیست؛ شاید سختترین فردی باشد که بتوان با او کنار آمد، اما همین ویژگی او را خاص کرده است.»
با این حال، جنگ با ایران شکافهایی را در همسویی سیاسی دو رهبر آشکار کرده است.
جنگ با ایران
ماه گذشته گزارش شد که ترامپ در جریان یک تماس تلفنی، نتانیاهو را «کاملا دیوانه» توصیف کرده و او را متهم کرده است که با ادامه حملات اسرائیل به لبنان و برخی اقدامات دیگر، تلاشهای دیپلماتیک آمریکا برای پایان دادن به جنگ با ایران را تضعیف میکند.
ترامپ هشدار داده بود که تشدید عملیات نظامی اسرائیل میتواند روند مذاکرات صلح با ایران را از مسیر خود خارج کند. او در گفتوگو با فایننشال تایمز و در پاسخ به این پرسش که آیا نتانیاهو با توافق احتمالی صلح با ایران موافقت خواهد کرد یا نه، گفت: «او چاره دیگری نخواهد داشت. این من هستم که تصمیم میگیرم. همه تصمیمها را من میگیرم، نه او.»
ترامپ همچنین روز دوشنبه، در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری ایرفورس وان در مسیر سفر به ایالت میشیگان، درباره جنگ با ایران گفت: «اسرائیل به آمریکا نیاز دارد.»
او در آستانه نتانیاهو به آمریکا افزود: «میدانید چه کسی بدون ما دوام نمیآورد؟ اسرائیل. بیبی [لقب نتانیاهو] به اینجا میآید و خودش این را به شما خواهد گفت.»
ترامپ همچنین مدعی شد: «اگر من وارد عمل نمیشدم و آن تأسیسات هستهای، یا بهتر است بگویم تأسیساتی را که بهزودی هستهای میشدند، کاملا نابود نمیکردم، اسرائیل چند ماه پیش از بین رفته بود.»
رئیسجمهوری آمریکا در عین حال تاکید کرد که او و نتانیاهو همچنان «روابط بسیار نزدیکی» با یکدیگر دارند.
با این حال تحلیلگران سیاسی معتقدند هر یک از این دو رهبر اهداف سیاسی متفاوتی را در ایران دنبال میکنند که در بسیاری موارد با یکدیگر در تضاد است.
در آمریکا، ادامه جنگ با ایران از حمایت افکار عمومی برخوردار نیست؛ بنابراین ترامپ برای پایان دادن به جنگ نیازمند دستیابی به توافقی با تهران است. در مقابل، نتانیاهو ممکن است از ادامه درگیریها در عرصه سیاست داخلی اسرائیل سود ببرد و جایگاه خود را در آستانه انتخابات تقویت کند.
«تغییر رژیم» در ایران
به گفته کارشناسان، مسئله «تغییر رژیم» در ایران یکی از مهمترین نقاط اختلاف میان ترامپ و نتانیاهو است.
الکس وطنخواه، پژوهشگر مؤسسه خاورمیانه، به الجزیره گفت نتانیاهو احتمالا در دیدار خود با ترامپ بار دیگر تلاش خواهد کرد ایده تغییر حکومت در تهران را مطرح کند.
او افزود: «فکر نمیکنم این موضوع با استقبال ترامپ روبهرو شود، زیرا رئیسجمهوری آمریکا تمایلی به چنین اقدامی ندارد. از نظر سیاسی نیز این جنگ در داخل آمریکا بسیار نامحبوب است و باید دید نتانیاهو در نهایت چه دستاوردی از این دیدار خواهد داشت.»
وطنخواه همچنین گفت دیدارهای پیشین ترامپ و نتانیاهو در واشنگتن اغلب با افزایش تنشها با ایران همراه بوده است و هنوز مشخص نیست این بار نیز همین الگو تکرار خواهد شد یا خیر.
او افزود بسیاری از اسرائیلیها همچنان از تفاهمنامهای که دولت ترامپ با تهران امضا کرده ناراضی هستند، زیرا به گفته او «برداشت اسرائیل از تهدید ایران با نگاه دولت آمریکا تفاوت دارد.»
به گفته این کارشناس، مقامهای اسرائیلی انتظار دارند نتانیاهو همچنان ترامپ را برای اتخاذ موضعی سختگیرانهتر در قبال برنامه موشکهای بالستیک و برنامه هستهای ایران تحت فشار قرار دهد.
او در ادامه گفت: «پاسخ دولت ترامپ این است که آمریکا از نظر نظامی تنها تا حد مشخصی میتواند پیش برود، مگر اینکه تصمیم بگیرد ایران را اشغال کند؛ سناریویی که تقریبا هیچکس آن را جدی نمیداند.»
با این حال، نتانیاهو پیش از عزیمت به واشنگتن در یک پیام ویدئویی گفت: «در این شرایط پیچیده، باید هم با قاطعیت عمل کرد و هم با درایت. درباره همه موضوعات موجود در دستور کار، بهویژه ایران، گفتوگو خواهیم کرد.»
او افزود: «هدف ما، البته، حفاظت از امنیت اسرائیل و همچنین گسترش دایره صلح در اطراف ماست.»
تشدید حملات شهرکنشینان اسرائیلی علیه فلسطینیان
سفر نتانیاهو به واشنگتن همزمان با تشدید حملات شهرکنشینان اسرائیلی علیه فلسطینیان در سراسر کرانه باختری اشغالی انجام میشود. این خشونتها پس از تیراندازی مرگبار در شهرک «تل» شدت گرفت؛ حادثهای که به کشته شدن دو اسرائیلی و چهار فلسطینی انجامید.
در همین حال، حدود ۶۰۰ مقام پیشین اسرائیلی در نامهای سرگشاده که روز سهشنبه منتشر شد، از ترامپ خواستند برای جلوگیری از آنچه «فاجعه» ناشی از تشدید خشونتها در کرانه باختری توصیف کردند، وارد عمل شود.
در این نامه که از سوی گروه فرماندهان برای امنیت اسرائیل (CIS) منتشر شده، آمده است: «اگر این روند بهسرعت و قاطعانه متوقف نشود، خشونتهای فزاینده در کرانه باختری میتواند سراسر منطقه را شعلهور کند و پیامدهای خطرناکی برای امنیت اسرائیل، منافع منطقهای آمریکا و ثبات خاورمیانه به همراه داشته باشد.»
در ادامه این نامه آمده است: «ارزیابی حرفهای ما این است که جز شما، آقای رئیسجمهور، هیچکس قادر به جلوگیری از این فاجعه نیست.»
گروه «فرماندهان برای امنیت اسرائیل» متشکل از بیش از ۵۵۰ ژنرال و سرهنگ بازنشسته ارتش اسرائیل و همچنین مقامهای ارشد پیشین موساد، شینبت، پلیس، وزارت امور خارجه و دیگر نهادهای امنیتی این کشور است.
اختلاف بر سر لبنان
اسرائیل همچنان از خروج نیروهای خود از لبنان خودداری کرده و تأکید دارد که برای مقابله با آنچه «تهدید» میخواند، حق دارد هر زمان که لازم بداند این کشور را هدف حملات هوایی قرار دهد.
پایگاه خبری آکسیوس گزارش داده است که ترامپ در تماس تلفنی اوایل ماه ژوئن به نتانیاهو گفته بود: «الان همه از تو متنفرند... همه از اسرائیل متنفر شدهاند؛ به خاطر همین اقدامات.»
در همین حال، یک مقام اسرائیلی به شبکه سیانان گفت نتانیاهو روز یکشنبه در نشست کابینه امنیتی اعلام کرده است که دولت ترامپ خواستار خروج نیروهای اسرائیلی از لبنان، سوریه و غزه است، اما او با این درخواست مخالفت خواهد کرد.
اختلاف بر سر فروش جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه
یکی دیگر از موارد اختلاف میان دو رهبر، تصمیم واشنگتن برای فروش جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه است. نتانیاهو در گفتوگویی با شبکه فاکس نیوز در ماه ژوئیه گفته بود: «فکر نمیکنم ترکیه باید جنگندههای اف-۳۵ یا حتی موتورهای این هواپیماها را دریافت کند؛ زیرا این اقدام توازن قدرت در خاورمیانه را بر هم میزند؛ توازنی که در نهایت برتری هوایی اسرائیل و همچنین حضور راهبردی آمریکا در منطقه آن را تضمین کرده است.»
ترامپ و نتانیاهو بر سر چه موضوعاتی اتفاقنظر دارند؟
با وجود اختلافات موجود، دو طرف همچنان در برخی حوزهها مواضع مشترکی دارند، هرچند تنشهایی نیز بر سر تفاهمنامه ۱۷ ژوئن میان آمریکا و ایران که زمینهساز آتشبس منطقهای، از جمله در لبنان، شد، وجود دارد.
همچنین یکی از مقامهای کاخ سفید در ماه فوریه به خبرنگاران گفته بود که دولت ترامپ با هرگونه الحاق کرانه باختری به خاک اسرائیل مخالف است.
با این حال، نتانیاهو تلاش کرده اختلافات با ترامپ را کماهمیت جلوه دهد و تأکید کرده است که روابط میان آنها «خوب» است.
او در گفتوگویی با شبکه فاکس نیوز در اوایل ماه ژوئیه، از آمریکا و ترامپ تمجید کرد و گفت:«آمریکا نیرویی عظیم برای خیر در جهان بوده است و بدون آمریکا، نه دموکراسی در جهان باقی میماند و نه آزادی.»
نتانیاهو افزود، هرچند ممکن است در برخی مسائل میان واشنگتن و تلآویو اختلافنظر وجود داشته باشد، اما دو کشور همچنان «الگوی یک اتحاد راهبردی» هستند.
او گفت: «رابطه من با رئیسجمهوری خوب است و ما بهعنوان متحدانی که برای یکدیگر احترام قائل هستند، راهی برای حل اختلافاتمان پیدا میکنیم.»
با این حال، یک مقام اسرائیلی روز دوشنبه به شبکه سیانان گفت هماهنگ کردن زمان این دیدار با ترامپ زمانبر بوده و نتانیاهو تنها پس از اعلام رسمی مراسم تشییع لیندزی گراهام، تأیید نهایی برای این ملاقات را دریافت کرده است.
با این حال ترامپ روز دوشنبه، در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری تأکید کرد که او و نتانیاهو همچنان «روابط بسیار نزدیکی» با یکدیگر دارند.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
در شرایطی که اختلافنظرهایی میان دو طرف وجود دارد، هنوز مشخص نیست دیدار ترامپ و نتانیاهو به ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران منجر خواهد شد یا زمینه را برای پیشبرد مسیر دیپلماتیک فراهم خواهد کرد.
منابع آگاه نیز به خبرگزاری رویترز گفتهاند که نتانیاهو قصد دارد از این دیدار برای جلب حمایت ترامپ از کارزار انتخاباتی خود پیش از انتخابات ۲۷ اکتبر استفاده کند.
به باور او، دیدار با رئیسجمهوری آمریکا میتواند بار دیگر نزدیکی سنتی روابط دو رهبر را به نمایش بگذارد و جایگاه سیاسی او را در داخل اسرائیل تقویت کند؛ جایی که در نظرسنجیهای اخیر با کاهش محبوبیت و چالشهای انتخاباتی روبهرو است.