از کلیپهای جعلی ساخته هوش مصنوعی مربوط به ارلینگ هالند بازیکن تیم ملی نروژ گرفته تا تصاویر ساختگی که ادعا میکند که مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ به نفع آرژانتین مهندسی شده است، در شبکههای اجتماعی فراگیر شدند. برنامه راستی آزمایی یورونیوز به صحتسنجی این ادعاها پرداخته است.
با به صدا درآمدن سوت پایان جام جهانی ۲۰۲۶ و قهرمانی اسپانیا پس از پیروزی یک بر صفر مقابل آرژانتین در فینال نیوجرسی، رقابتهای فوتبال جام جهانی به پایان رسید.
آگهی
آگهی
اما همزمان با پایان مسابقات، نبرد دیگری در فضای مجازی جریان داشت؛ موجی از ویدیوهای تولیدشده با هوش مصنوعی، تصاویر جعلی و کلیپهای گمراهکننده که همزمان با مهمترین بازیهای جام جهانی منتشر شدند و بسیاری از آنها پیش از آنکه جعلی بودنشان افشا شود، میلیونها بار دیده شدند.
این محتواها با اهداف مختلفی منتشر میشدند؛ از شوخی و پیامهای سیاسی گرفته تا انتقاد از بازیکنان و تیمها. برخی دیگر نیز ظاهرا تنها برای جذب کلیک و کسب درآمد تبلیغاتی تولید شده بودند.
تیم راستیآزمایی «مکعب» در یورونیوز، برخی از مهمترین نمونههای این اطلاعات نادرست و گمراهکننده را بررسی کرده است.
ارلینگ هالند؛ محبوبترین سوژه هوش مصنوعی
هیچ بازیکنی به اندازه مهاجم نروژی، ارلینگ هالند، نماد گسترش محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی در این جام نبود. شاید پربازدیدترین نمونه، ویدئویی بود که در آن هالند هنگام نگاه کردن به تصویر خود در آینه یک رستوران، ناگهان جا میخورد.
این ویدئو تنها در یک روز بیش از ۳۰ میلیون بار دیده شد، اما بررسیها نشان داد که با استفاده از فناوری جابهجایی چهره (Face Swap) روی ویدئویی که در اصل توسط یک تولیدکننده محتوای چینی منتشر شده بود، ساخته شده است.
با این حال، به نظر نمیرسید جعلی بودن ویدئو برای هواداران او اهمیتی داشته باشد و این ویدئو در ادامه در شبکههای اجتماعی ۱۰ میلیون بازدید دیگر هم بهدست آورد.
گذاشتن حرف در دهان بازیکنان
با این حال، همه مطالب جعلی درباره هالند بیضرر نبودند. در یکی از ویدئوهای منتشرشده در شبکه اجتماعی ایکس، هالند پس از شکست نروژ مقابل انگلیس در روز ۱۱ ژوئن در حال صحبت دیده میشود و زیرنویس آن چنین ادعا میکند:
«من از این به بعد طرفدار آرژانتین هستم، چون انگلیس سرزمین آنها را بهطور غیرقانونی اشغال کرده است.»
زیرنویس اسپانیایی ویدئو نیز همین ادعا را تکرار میکرد و به ادعای آرژانتین درباره مالکیت جزایر فالکلند، قلمرو فرادریایی بریتانیا در جنوب اقیانوس اطلس، اشاره داشت.
این کلیپ هزاران بار دیده شد، اما زیرنویس آن واقعیت نداشت.
در واقع، در مصاحبه اصلی پس از بازی، وقتی از هالند پرسیده شد در ادامه مسابقات از کدام تیم حمایت خواهد کرد، او گفت: «فکر میکنم چند نفر از همتیمیهایم در منچسترسیتی در تیمهای انگلیس، فرانسه و اسپانیا بازی میکنند، بنابراین طبیعی است که بخواهم انگلیس عملکرد خوبی داشته باشد.»
او همچنین افزود: «فکر میکنم وقتی بچه بودم، قبل از اینکه پیراهن تیم ملی نروژ را داشته باشم، یک پیراهن تیم ملی انگلیس داشتم. بنابراین طبیعی است که دوست داشته باشم انگلیس موفق باشد؛ چون کشور خوبی است و پیراهن زیبایی هم دارد.»
هالند تنها بازیکنی نبود که قربانی چنین ویدئوهای جعلی شد.
پس از بازی نروژ و انگلیس، پستهای پرمخاطب در فضای مجازی به نقل از جود بلینگهم، هافبک تیم ملی انگلیس، منتشر شد که در آن ادعا شده بود او گفته است: «مسی الگوی من است.» و همچنین: «فیفا تبانی کرده و فاسد است.»
اما بررسی تصاویر واقعی مصاحبههای پس از بازی نشان میدهد که بلینگهم هرگز چنین جملاتی را بر زبان نیاورده است.
ادعاهای مهندسی جام جهانی به سود آرژانتین، موجی از محتواهای جعلی را رقم زد
یکی از بزرگترین نظریههای توطئهای که در طول جام جهانی دستبهدست میشد، این ادعا بود که مسابقات برای قهرمانی آرژانتین از پیش مهندسی شده است. این روایت در شبکههای اجتماعی بهشدت فراگیر شد و مخاطبانی از گروههای سنی مختلف را تحت تاثیر قرار داد.
یکی از کاربران لینکدین نوشت: «دو پسر نوجوان من کاملا مطمئن هستند که جام جهانی برای قهرمانی آرژانتین تبانی شده است.»
این روایت پس از دیدار آرژانتین و مصر در ۷ ژوئیه که با پیروزی ۳ بر ۲ آرژانتین به پایان رسید، شدت بیشتری گرفت.
در جریان این مسابقه، چند تصمیم داوری جنجالبرانگیز تلقی شد و در پی آن، فدراسیون فوتبال مصر شکایت رسمی خود را به فیفا ارائه کرد و فرانسوا لتکسیه، داور مسابقه، و تیم داوری او را به ارتکاب «اشتباهات جدی داوری» متهم کرد.
پس از آن، نظریههای توطئه از بحثهای مربوط به داوری فراتر رفت و کاربران شبکههای اجتماعی با کنار هم قرار دادن رویدادهای نامرتبط و نام افراد مختلف، تلاش کردند ثابت کنند که آرژانتین از حمایتهای خارجی برخوردار بوده است.
یکی از این افراد، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل بود.
نخستوزیر اسرائیل در گفتوگویی با پادکست «The Mojo» ، آرژانتین را «تیمی بسیار خوب» توصیف کرد و گفت به جای لیونل مسی این خاویر میلی، رئیسجمهوری این کشور بوده که باعث شده او طرفدار آرژانتین شود و میلی را «دوست بزرگ اسرائیل» خواند.
برای تقویت این ادعا، تصویری ساختهشده با هوش مصنوعی از بنیامین نتانیاهو منتشر شد که او را در حال پوشیدن پیراهن آرژانتین در دیدار این تیم مقابل اتریش نشان میداد. این تصویر در ایکس هزاران بار دیده شد اما در نهایت مشخص شد کاملا ساخته هوش مصنوعی است و بنیامین نتانیاهو اصلا در آن مسابقه حضور نداشته است.
پستهای دیگری مستقیما بر خود مسی تمرکز داشتند و کاربران، گزارشها درباره ارتباط او با اسرائیل را سند دیگری برای مهندسی جام جهانی جلوه میدادند.
یکی از کاربران در پستی در ایکس که بیش از ۸۰ هزار بار دیده شد، ادعا کرد: «چرا مسی در سال ۲۰۲۲، همان سالی که آرژانتین قهرمان جام جهانی شد، دو بار به اسرائیل سفر کرد؟»
با وجود همه اینها، هیچ منبع رسمی در دسترس عموم از این ادعاها پشتیبانی نمیکرد و حسابهایی که آنها را بازنشر میکردند نیز هیچ سند مشخصی ارائه نمیدادند.
در عوض، تصاویر ساختگی مختلفی منتشر شد؛ از جمله تصویری تولیدشده با هوش مصنوعی که جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، را در حال تزریق داروی نیروزا به بازوی مسی نشان میداد.
تصویر دیگری که هزاران بار در شبکه ایکس دیده شد، ادعا میکرد اسماعیل الفتح، داور دیدار آرژانتین و انگلیس، پس از پایان مسابقه از مسی درخواست عکس یادگاری کرده است.
اما این تصویر در واقع متعلق به سال ۲۰۲۲ بود و لحظاتی پیش از دیدار آرژانتین و فرانسه را نشان میداد و هیچ ارتباطی با جام جهانی ۲۰۲۶ نداشت.
در نمونهای دیگر، ویدئویی که تنها در شبکه ایکس۸ میلیون بار دیده شد، ظاهرا مسی را در حال تمارض به مصدومیت مقابل سوئیس نشان میداد.
اما بررسی دقیق ویدئو، از جمله ناهماهنگیهایی مانند لباس اشتباه بازیکنان تیم ملی سوئیس، نشان داد که این ویدئو نیز با استفاده ازهوش مصنوعی تولید شده است.