یک عکس تار گرفتهشده در سال ۲۰۰۸ پژوهشگران را به جستوجویی ۱۸ ساله کشاند تا ثابت کنند این تصویر از گونهای تازه از میمون است.
نزدیک به دو دهه پس از آن که برای نخستین بار یک میمون غیرمعمول در میان درختان جنگل بارانی کنگو دیده شد، یک تیم بینالمللی پژوهشگران آن را به عنوان گونهای جدید توصیف کرده است.
آگهی
آگهی
این میمون کوچک، با دهان نارنجی رنگ، که در بخشی از پارک ملی لومامی در جمهوری دموکراتیک کنگو زندگی میکند، در میان اعضای گروه قومی بالانگا با نام لیکولی شناخته میشود. در منابع علمی اکنون به طور رسمی با نام کولوبوس کونگوئنسیس معرفی شده است؛ ششمین گونه از میمونهای کولوبوس که همگی بومی آفریقا هستند.
جولیا آرنسون، پژوهشگر پسادکتری در بخش انسانشناسی دانشگاه ییل و موسسه مطالعات زیستکره ییل که همنویسنده مطالعهای است که به طور رسمی این میمون را شناسایی کرده، میگوید: «تیم ما چندین مجموعه داده را بررسی کرد که همگی به یک نتیجه رسیدند: لیکولی گونهای متمایز از میمون کولوبوس است که پیش از این ندیده بودیم.»
او اضافه میکند: «شناسایی یک گونه نخستی بسیار کمسابقه است، به ویژه زمانی که از جمعیتهایی باشد که پیش از این برای علم ناشناخته بودهاند.»
سرنخی تار در پوشش درختان جنگل
برای این پژوهشگران، نگاه کوتاهی که به این جانور کنجکاو انداخته بودند سرانجام به تحقیقاتی ۱۸ ساله تبدیل شد.
در سال ۲۰۰۸ پژوهشگران از یک میمون سیاه ناشناخته در ارتفاعات پوشش جنگل بارانی عکس گرفتند. گرچه این حیوان ناشناخته به نظر میرسید، تصویر آن قدر تار بود که امکان تشخیص این که آیا نشاندهنده گونهای ناشناخته برای علم است یا نه وجود نداشت.
ده سال بعد، مشاهده دوباره این میمون بار دیگر توجهها را برانگیخت و آغاز یک پروژه پژوهشی را رقم زد.
ترس هارت، نویسنده همکار، میگوید: «تنها پس از ۱۰ سال جستوجو در جنگل لومامی بود که به اندازه کافی دیدهای روشن و عکسهای قانعکننده داشتیم تا بتوانیم بگوییم یک میمون جدید دیگر هم وجود دارد.»
او میافزاید: «این نخستی نه فقط جدید بود، بلکه بسیار نادر بود و گستره پراکندگی محدودی داشت.»
بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲، دانشمندان جنگلها را پایش کردند، غرشها و صداهای شبیه قورباغه این میمون را ضبط کردند، نمونههای ژنتیکی را تحلیل کردند و با ساکنان ۵۲ روستا در حاشیه محدوده زیست این حیوان مصاحبه کردند.
پژوهشگران ۱۱۴ مشاهده را در حدود هزار و هفتصد کیلومتر مربع جنگل ثبت کردند، اما این میمون همچنان گریزان بود.
ساکنان تنها هشت روستا از میان روستاهای مورد بررسی این گونه را میشناختند؛ نکتهای قابل توجه چون این جوامع شناخت گستردهای از حیاتوحش اطراف خود دارند.
جان هارت، سرپرست این مطالعه، کشف را به پژوهشگران کنگویی نسبت میدهد که نخستین بار متوجه شدند با چیزی غیرمعمول روبهرو هستند.
او میگوید: «کشف و مستندسازی لیکولی بدون تیم طبیعتپژوهان کاوشگر کنگویی ما هرگز ممکن نمیشد. این سرگروههای میدانی تشخیص دادند زمانی که در برابر چیزی ناشناخته قرار گرفتهاند و تلاش اضافی لازم را برای ثبت و تایید آن انجام دادند.»
کشفی نادر با پیامدهایی فوری
این یافتهها که در نشریه علمی PLOS One (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شده، لیکولی را تنها پنجمین گونه میمون آفریقایی میکند که در ۷۵ سال گذشته بر اساس یک جمعیت وحشی پیشتر ناشناخته توصیف شده است.
پژوهشگران برآورد میکنند این میمون در محدودهای کوچک از جنگل میان سه شاخه فرعی رود کنگو زیست میکند و هشدار میدهند که شکار و گسترش فعالیتهای انسانی بقای آن را تهدید میکند. این تیم همچنین پیشنهاد کرده است این گونه در فهرست در معرض خطر قرار گیرد.
اریک سارگیس، استاد انسانشناسی در دانشگاه ییل، میگوید: «این کشفی نادر با پیامدهای مهم برای حفاظت از طبیعت است.»
اکنون که کولوبوس کونگوئنسیس به طور رسمی از سوی جامعه علمی به رسمیت شناخته شده است، پژوهشگران امیدوارند کشف آن به جلب توجه نسبت به ضرورت حفاظت از پارک ملی لومامی، تنوع زیستی خارقالعاده آن و گونههایی که هنوز در آن کشف نشدهاند کمک کند.