از خط مقدم رویارویی ایران و آمریکا، کشورهای حاشیه خلیج فارس بار دیگر دو طرف را به خویشتنداری و ادامه مذاکره فراخواندند، آنهم در حالی که تهران با پیامهایش میگوید تنگه هرمز را قلمرو خود میداند.
در پی تشدید تنشهای نظامی ۲۴ ساعت اخیر و درگیری مستقیم آمریکا و ایران، همچنین حملات تهران به کویت و بحرین و هشدارهای تند مقامهای ایرانی، کشورهای حاشیه خلیج فارس خود را برای بدتر شدن سریع شرایط امنیتی آماده میکنند.
آگهی
آگهی
این تنشها با اعلام نظر صریح دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا در نشست ناتو در آنکارا به اوج رسید؛ او گفت از نظرش آتشبس میان آمریکا و ایران «پایان یافته» است.
کشورهای عربی خلیج فارس با صدور بیانیههای پیاپی، آخرین دور اقدامات ایران را محکوم کردند اما این بار لحن محتاطانهتری برگزیدند تا مسیر دشوار دیپلماسی همچنان باز بماند.
دور تازه مذاکرات آمریکا و ایران در چارچوب توافق برای پایان دادن به جنگ قرار بود روز پنجشنبه برگزار شود و واکنش هماهنگ کشورهای خلیج فارس به شعلهور شدن دوباره درگیری های نظامی و سیاسی نشان میدهد از نظر آنها بازگشت به جنگ گزینه قابل قبولی نیست.
ترامپ گفت که اجازه میدهد گفتگوها ادامه پیدا کند و «مذاکره کنندگان میخواهند مذاکره کنند اما باید دوباره نزد من برگردند» و افزود «طرف حساب شدن با ایرانیها فقط اتلاف وقت است».
قطر که یکی از دو میانجی اصلی مذاکرات آمریکا و ایران به شمار میرود و نقش تعیین کنندهای در این روند داشته، نسبت به حمله تهران به نفتکش قطری «ال رکیت» همزمان با یک نفتکش سعودی در روز سه شنبه و سپس حملات بعدی به کویت و بحرین، پس از حملات هوایی شبانه آمریکا به ایران در واکنش به اقدامهای نظامی سپاه در تنگه هرمز، ابراز نگرانی شدید کرد.
قطر همچنین روز سه شنبه کاردار سفارت ایران در دوحه را احضار کرد تا یادداشت اعتراضی را به او تسلیم کند؛ در این یادداشت آمده بود که «این حمله نقض جدی امنیت کشتیرانی بین المللی، تهدید مستقیم امنیت تامین انرژی جهان و نقض آشکار و فاحش حقوق بین الملل است».
وزارت خارجه قطر اعلام کرد این یادداشت از جمهوری اسلامی ایران خواسته است «فورا هرگونه اقدامی را که امنیت منطقه را به خطر میاندازد متوقف کند و از به مخاطره انداختن کشتیرانی بین المللی و تامین انرژی جهان خودداری کند».
در این بیانیه تاکید شده بود «دولت قطر تمامی حقوق خود را طبق حقوق بین الملل برای اتخاذ هر اقدام لازم به منظور حفاظت از منافع و دارایی هایش محفوظ میداند».
قطر همچنین «حملات مکرر ایران» به بحرین و کویت را محکوم کرد.
وزارت خارجه قطر افزود «باید منطقه را از تبعات حملات بی دلیل مصون نگه داشت، مسیر گفتگو و دیپلماسی را ادامه داد، از شدت تنش کاست و بر دستاوردهای بهدستآمده در چارچوب یادداشت تفاهم بنا کرد».
در امارات نیز انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس کشور هشدار داد «ایران قادر نیست صفحه جنگ را ورق بزند و از آن عبور کند».
او افزود «کشورهای عربی خلیج فارس نمیتوانند در حالی که ایران میان منطق تشدید تنش و مسیر عقلانیت، ثبات و صلح در نوسان است، همچنان هدف باقی بمانند».
عمان که تهران در ماه های اخیر کوشیده است با آن سازوکار مشترک کنترلی در تنگه هرمز برقرار کند، هم حملات ایران به بحرین و کویت و هم حمله به کشتی های سعودی و قطری را محکوم کرد و این حملات را تهدیدی علیه تجارت جهانی دانست و از همه طرفها خواست به جای دامن زدن به بحران، به دیپلماسی بازگردند.
کویت «اقدامهای شنیع» ایران علیه بحرین و کویت را محکوم کرد و در همین حال جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس اعلام کرد «این حملات نشان میدهد ایران همچنان مسیری را دنبال میکند که هدف آن تضعیف تلاش های بین المللی و منطقه ای برای برقراری امنیت و صلح و حل بحران است».
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر امور ایران گفت: «با هدف قرار دادن یک نفتکش سعودی و یک نفتکش قطری در تنگه هرمز، ایران میخواهد این پیام را بدهد که نه امضای یادداشت تفاهم با آمریکا و نه تمایلش برای بهبود روابط با کشورهای عربی خلیج فارس را نباید به منزله چراغ سبزی برای کشورهای منطقه تعبیر کرد تا بدون توجه به ادعای تهران درباره حق کنترل و مدیریت این آبراه، آزادانه از تنگه عبور کنند».
او افزود «ارزش راهبردی بلندمدت تنگه هرمز از منافع اقتصادی احتمالی ناشی از یک توافق با ایالات متحده یا بهبود روابط با کشورهای خلیج فارس بیشتر است».