در حالی که در ماههای گذشته بسته شدن عملی تنگه هرمز، موقعیت ایران را در بازار جهانی انرژی تقویت کرده بود، اکنون کاهش قابلتوجه قیمت نفت و بازگشایی تدریجی این آبراه، به گفته یک تحلیلگر سیانان، شرایط را به سود دولت آمریکا تغییر داده و قدرت چانهزنی واشنگتن در مذاکرات با تهران را افزایش داده است.
دیوید گلدمن، تحلیلگر اقتصادی و خبرنگار حوزه کسبوکار سیانان، در تحلیلی مینویسد که افت شدید قیمت نفت طی هفتههای اخیر، «اهرم فشاری غیرمنتظره» در اختیار دولت دونالد ترامپ قرار داده است؛ اهرمی که میتواند نیاز آمریکا به دستیابی فوری به توافق با ایران را کاهش دهد.
آگهی
آگهی
تغییر موازنه پس از بازگشایی تنگه هرمز
به نوشته گلدمن، ایران در ماههای گذشته، با وجود آسیبهای گسترده به نیروی دریایی و هوایی خود، از طریق تهدید نفتکشها با پهپادها و شناورهای تندرو حامل مواد منفجره، عملا عبور و مرور نفتکشها در تنگه هرمز را مختل کرده بود؛ اقدامی که موجب افزایش قیمت نفت، رشد بهای سوخت و کاهش بیسابقه ذخایر جهانی نفت شد.
اما اکنون با بازگشایی تدریجی تنگه هرمز، معاملهگران انتظار دارند کمبود تاریخی عرضه نفت بهسرعت جای خود را به مازاد عرضه بدهد. به همین دلیل، قیمت نفت برنت در محدوده ۷۰ دلار در هر بشکه قرار گرفته و حتی از قیمت آن پیش از آغاز جنگ نیز پایینتر آمده است.
کاهش فشار بر تیم مذاکرهکننده آمریکا
نویسنده معتقد است هرچند ذخایر نفت خام جهان همچنان در سطح پایینی قرار دارد، اما افت قیمت نفت فشار سیاسی و اقتصادی بر دولت ترامپ برای دستیابی سریع به توافقی که احتمالا امتیازهای بیشتری به ایران بدهد، کاهش داده است.
به گفته او، این تحول زمان بیشتری در اختیار مذاکرهکنندگان آمریکایی قرار میدهد تا بدون شتابزدگی روند مذاکرات را دنبال کنند.
از کمبود شدید تا احتمال مازاد عرضه
در این تحلیل آمده است که جهان در جریان جنگ حدود ۱.۴ میلیارد بشکه از عرضه نفت خود را از دست داد؛ موضوعی که ذخایر راهبردی و تجاری را به پایینترین سطح طی چند دهه اخیر رساند.
با این حال، بازگشایی مسیرهای صادراتی خلیج فارس باعث شده دهها میلیون بشکه نفت دوباره وارد بازار شود.
به اعتقاد ناتاشا کانوا، رئیس راهبرد جهانی کالاها در بانک جیپی مورگان، اکنون بازار با وضعیتی متفاوت روبهرو است؛ عرضه نفت بهسرعت در حال افزایش است، اما تقاضا دیگر مانند قبل نیست. او میگوید: «افزایش عرضه نفت در آستانه برخورد با بازاری است که دستکم در شرایط کنونی، نیازی به این حجم از نفت ندارد.»
کاهش تقاضا؛ پیامد جنگ و گذار به انرژیهای جدید
گلدمن مینویسد افزایش قیمت سوخت در دوران جنگ، بسیاری از کشورها را به کاهش مصرف و استفاده بیشتر از انرژیهای جایگزین سوق داد؛ بهویژه در چین و اروپا که روند برقیسازی حملونقل با سرعت بیشتری دنبال شد.
برآورد آژانس بینالمللی انرژی نیز نشان میدهد در سال آینده تقاضای جهانی نفت تنها حدود دو میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت، در حالی که عرضه میتواند تا هشت میلیون بشکه در روز رشد کند؛ وضعیتی که احتمال مازاد قابلتوجه نفت در بازار را تقویت میکند.
بر اساس پیشبینی تحلیلگران، قیمت نفت ممکن است در سال آینده به حدود ۶۰ دلار و تا سال ۲۰۲۸ حتی به ۵۰ دلار در هر بشکه کاهش یابد. برخی کارشناسان نیز هشدار دادهاند که اگر اوپک برای حفظ سهم بازار تولید خود را افزایش دهد، قیمتها حتی ممکن است وارد کانال ۴۰ دلار شود.
نگرانی از کاهش ذخایر راهبردی آمریکا
با وجود بهبود شرایط بازار، نویسنده هشدار میدهد که آمریکا همچنان با یک چالش مهم روبهرو است؛ کاهش شدید ذخایر راهبردی نفت.
براساس دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ذخایر نفت راهبردی این کشور به کمتر از ۳۲۶ میلیون بشکه رسیده است؛ رقمی که حدود ۲۲ درصد کمتر از سطح پیش از جنگ است و پایینترین میزان از دهه ۱۹۸۰ به شمار میرود.
همچنین ذخایر تجاری نفت در مرکز ذخیرهسازی کاشینگ در ایالت اوکلاهما نیز به کمتر از ۲۰ میلیون بشکه کاهش یافته است؛ سطحی که از نظر فنی میتواند روند انتقال نفت در خطوط لوله را با مشکل مواجه کند.
راهبرد دولت ترامپ
گلدمن یادآور میشود که خود ترامپ پیش از امضای تفاهمنامه ۶۰ روزه با ایران هشدار داده بود کاهش ذخایر نفت آمریکا میتواند به یک «فاجعه اقتصادی» تبدیل شود.
در همین راستا، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نیز اخیرا اعلام کرده است هدف دولت از این توافق موقت، فراهم کردن فرصت برای بازسازی ذخایر نفت جهان و آمریکا و سپس ارزیابی دوباره موقعیت ایران در مذاکرات است.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
نویسنده در پایان نتیجه میگیرد که اگرچه دولت ترامپ همچنان با چالشهایی در بازار انرژی روبهرو است، اما کاهش قیمت نفت، افزایش تدریجی عرضه و بازگشایی تنگه هرمز، به مرور موقعیت واشنگتن را تقویت کرده است. از نگاه او، هرچه قیمت نفت پایینتر بیاید و تولید افزایش یابد، اهرم فشار آمریکا در مذاکرات با ایران نیز قویتر خواهد شد.