اورزولا فن درلاین، رییس کمیسیون اروپا، در سفر راهبردی به ارمنستان از بسته مهم حمایت اقتصادی و سیاسی برای این کشور و مشارکت در روند صلح قفقاز جنوبی و فرصتهای تازه در منطقهای که پیشتر در حوزه نفوذ روسیه بود خبر داد.
اورزولا فندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، روز پنجشنبه در سفر خود به ایروان و در چارچوب تور راهبردی به قفقاز جنوبی، از حمایت گسترده اتحادیه اروپا از ارمنستان خبر داد و مجموعهای از اقدامهای کمسابقه اقتصادی را برای کمک به این کشور در برابر فشار روبهافزایش روسیه در پی چرخش محتاطانه ارمنستان به غرب اعلام کرد.
آگهی
آگهی
فندرلاین با تمجید از «همکاری نزدیکتر ارمنستان با اروپا» گفت که «مردم ارمنستان دموکراسی را انتخاب کردند و تصمیم گرفتند با اتحادیه اروپا شریک شوند» و در ادامه از بستههای جدید مهم حمایت مالی، حذف تعرفههای تجاری بر بیشتر صادرات ارمنستان به اتحادیه اروپا و کمک به آزادسازی ویزا، در کنار چند اقدام دیگر، پرده برداشت؛ اقدامهایی که در واکنش به آنچه او «اجبار اقتصادی» روسیه علیه این کشور خواند، طراحی شده است.
فندرلاین پس از سفر روز چهارشنبه خود به جمهوری آذربایجان، با تاکید بر این که روند صلح ارمنستان و آذربایجان «لحظهای تاریخساز» و نشانهای از شتاب تازه در تعامل راهبردی اتحادیه اروپا با این دو رقیب سابق است، گفت: «در حالی که ارمنستان به اتحادیه اروپا نزدیکتر میشود، قفقاز جنوبی نیز به هم نزدیکتر میشود.»
رئیس کمیسیون اروپا در پیامی آشکارا سیاسی گفت: «با رای دادن به نیکول پاشینیان در انتخابات اخیر، مردم ارمنستان پیام روشنی دادند؛ آنها دموکراسی و حاکمیت قانون را انتخاب کردند.»
فندرلاین افزود: «آنها اصلاحات و صلح را برگزیدند؛ جامعهای باز، پذیرنده و فراگیر را انتخاب کردند و تصمیم گرفتند با اتحادیه اروپا شریک شوند. اکنون باید در کنار هم آرزوهای آنها را به نتیجه تبدیل کنیم.»
فندرلاین با تاکید بر حمایت سیاسی اتحادیه اروپا از ارمنستان گفت: «میدانم ارمنستان همچنان با فشارهای جدی اقتصادی از سوی روسیه روبهرو است، اما مطمئن باشید هرگاه فشار بر شرکای ما افزایش یابد، اتحادیه اروپا وارد عمل میشود... میتوانید روی ما حساب کنید.»
اقدامهای جدید تجاری برای دور زدن محدودیتهای روسیه
ارمنستان اکنون به طور منحصربهفرد از یک ابزار تازه اتحادیه اروپا بهرهمند میشود؛ این کشور نه نامزد عضویت در اتحادیه است و نه توافق کلاسیک تجاری دارد، اما بر اساس این سازوکار میتواند بخش عمده محصولات خود را به جای روسیه به بازارهای اتحادیه اروپا هدایت کند و از معافیت از حقوق گمرکی برخوردار شود.
فندرلاین از طرحی با عنوان «اقدامهای تجاری خودمختار» (Autonomous Trade Measures) خبر داد که با حذف تعرفهها، نزدیک به ۸۰ درصد صادرات ارمنستان به بازار واحد اتحادیه اروپا با ۴۵۰ میلیون مصرفکننده را آزادسازی میکند تا اقتصاد ارمنستان را در برابر یورش فزاینده اقتصادی روسیه و محدودیتهای گسترده تجاری این کشور علیه ارمنستان در ماههای اخیر تقویت کند.
فندرلاین گفت: «این اقدام درهای اروپا را به روی تقریبا ۹۹ درصد میوهها، سبزیجات و گیاهان تازه ارمنستان که پیشتر به روسیه صادر میشد، میگشاید و درِ بازار واحد اتحادیه اروپا را به روی بیش از ۹۰ درصد صادرات نوشیدنیها و مشروبات الکلی شما باز میکند.»
رئیس کمیسیون اروپا اضافه کرد: «در واقع طی ماه گذشته شاهد ورود هرچه بیشتر گلهای ارمنستان به بازار خود بودهایم. به نظر من این نماد زیبای فصل تازهای در مشارکت اقتصادی ماست و این تازه آغاز راه است.»
فندرلاین همچنین اعلام کرد اتحادیه اروپا ۱۸ میلیون یوروی دیگر برای حمایت از تجارت به ارمنستان ارسال میکند؛ این مبلغ آخرین بخش از بسته گسترده ۵۲ میلیون یورویی است که اتحادیه اروپا در آستانه انتخابات سرنوشتساز ماه ژوئن ارمنستان، که برای نخستوزیر نیکول پاشینیان اختیاراتی نیرومند با گرایش به غرب به همراه آورد، تدارک دید.
فندرلاین در کنار پاشینیان گفت: «ارمنستان همچنان با فشارهای سنگین اقتصادی از سوی روسیه روبهرو است؛ فشاری که چیزی کمتر از اجبار اقتصادی نیست.»
پاشینیان در پاسخ به پرسشی درباره آینده روابط ارمنستان و روسیه در کنفرانس خبری، با تکرار رویکرد محتاطانه خود گفت: «ما هرگز در گذشته به دنبال ایجاد بحران در روابط ارمنستان و روسیه نبودهایم و در آینده نیز چنین هدفی نخواهیم داشت.»
او با این حال تصریح کرد: «ما صرفا بر اساس منافع کشور خود عمل میکنیم؛ منافع همه شرکای بینالمللیمان را محترم میشماریم، اما نمیتوانیم منافع هیچ شریکی را بالاتر از منافع ارمنستان قرار دهیم.»
اختصاص میلیاردها یورو برای اتصال منطقهای
رئیس قوه مجریه اتحادیه اروپا بار دیگر تعهد این بلوک ۲۷ عضوی را که روز چهارشنبه در باکو اعلام شده بود، یادآور شد؛ تعهدی برای سرمایهگذاری ۲۰۰ میلیون یورو در ابتکار جدید اتصال موسوم به بسته «گلوبال گیتوی» و بسیج تا سقف ۲ میلیارد یورو برای پروژههای راهبردی حملونقل، انرژی و دیجیتال در سراسر قفقاز جنوبی؛ طرحی که ارمنستان نیز اکنون که با آذربایجان به صلح رسیده از آن بهرهمند خواهد شد.
اتصال منطقهای اکنون به حوزه کلیدی دیگری در تعامل اتحادیه اروپا با قفقاز جنوبی تبدیل شده است؛ در شرایطی که «کریدور میانی» به عنوان مسیر ترانزیتی راهبردی میان آسیا و اروپا و گزینه قدرتمند اوراسیایی در بحبوحه اختلالهای زنجیرههای تامین جهانی در خاورمیانه در حال ظهور است.
کریدور میانی که با نام مسیر بینالمللی حملونقل ترانسکاسپین (TITR) نیز شناخته میشود، شبکهای از جادهها، خطوط راهآهن و مسیرهای دریایی است که چین و جنوب شرق آسیا را از طریق قزاقستان، جمهوری آذربایجان و گرجستان به ترکیه و سپس اروپا متصل میکند.
با توجه به این که قفقاز جنوبی حلقه مهمی از کریدور میانی است و اتحادیه اروپا در حال «پلسازی میان مردم» است، فوندرلاین همچنین از اختصاص ۲۰ میلیون یورو برای یک «برنامه صلحساز» خبر داد.
او گفت: «این منابع قرار است به جوامع ساکن در امتداد مرزها کمک کند، اقتصادهای محلی را تقویت کند و زندگی روزمره را بهبود بخشد تا صلح در دلها و ذهنهای این نسل و نسل بعدی ریشه بدواند.»
فندرلاین با این اعلام حمایت، از وعده پاشینیان مبنی بر این که ارمنستان اکنون فصل تراژیک جنگهای قرهباغ با آذربایجان را بسته و به دو رقیب سابق امکان میدهد آیندهای صلحآمیز را در کنار هم بنا کنند، پشتیبانی کرد.
آزادسازی ویزا و تنوعبخشی انرژی روی میز
پاشینیان در جریان این سفر اعلام کرد ارمنستان قصد دارد تا سال ۲۰۲۹، بسته به سرعت پیشرفت اصلاحات، به آزادسازی ویزا با اتحادیه اروپا دست یابد.
فندرلاین در پاسخ گفت اتحادیه اروپا پاییز امسال هیات ارزیابی به ارمنستان اعزام میکند و ارمنستان تنها کشوری است که اکنون در فرآیند فعال آزادسازی ویزا با اتحادیه اروپا قرار دارد.
از آنجا که ارمنستان به واردات انرژی از روسیه وابسته است و مسکو پیشتر در این زمینه به ایروان هشدار داده، رئیس کمیسیون اروپا اعلام کرد کارشناسان اتحادیه اروپا به این کشور قفقاز جنوبی خواهند رفت تا به تنوعبخشی به منابع واردات انرژی آن کمک کنند؛ حوزهای که به گفته او اتحادیه اروپا «تجربه زیادی» در آن دارد و اوکراین و مولداوی را نمونههایی در این زمینه دانست.
پاشینیان گفت ارمنستان قصد دارد خطوط انتقال برق با جمهوری آذربایجان و ترکیه احداث کند تا علاوه بر احیای پیوندهای حملونقل منطقهای، امنیت انرژی ارمنستان را تقویت کند.
رئیس کمیسیون اروپا که روند صلح ارمنستان و آذربایجان را «مهمترین گامی که این منطقه در دهههای اخیر برداشته است» توصیف کرد، به تحسین ارمنستان برای «تداوم عادیسازی روابط با ترکیه» ادامه داد.
فندرلاین خطاب به پاشینیان گفت: «این تصمیمها نیازمند شجاعت سیاسی و رهبری بود و میدانم پاداش آنها بسیار عظیم خواهد بود.»
او افزود: «گشایش مرزها آینده اقتصادی ارمنستان را دگرگون میکند و این کشور را در قلب یکی از راهبردیترین چهارراههای جهان مستقر میسازد. ما در کنار شما خواهیم بود تا این چشمانداز را به واقعیت تبدیل کنیم.»