شکایت‌های اروپایی از خودکشی و خودآسیبی کودکان در شبکه‌های اجتماعی

همزمان با این که کشورهای اروپایی درباره محدود کردن شبکه‌های اجتماعی برای کودکان زیر ۱۶ سال تصمیم می‌گیرند، موجی از پرونده‌های حقوقی مشابه آنچه در ایالات متحده علیه این پلتفرم‌ها مطرح شده، در حال شکل‌گیری است.

آگهی

آگهی

خانواده‌ها در فرانسه و ایتالیا شکایت‌های مدنی‌ای مطرح کرده‌اند که مدعی است الگوریتم‌های این پلتفرم‌ها به خودکشی و خودآسیب‌زنی دامن می‌زند. در همین حال، پرونده‌ها در هلند و آلمان طراحی اعتیادآور، ایمنی کودکان و روش‌های فریب‌کارانه را هدف گرفته است.

در ایالات متحده، به‌گزارش رسانه‌های آمریکایی، یک قاضی در کالیفرنیا هفته گذشته درخواست متا و گوگل برای برگزاری دادگاه جدید در پرونده‌ای مربوط به اعتیاد را رد کرد؛ پرونده‌ای که در آن هر دو شرکت به پرداخت ۶ میلیون دلار (۵.۱۷ میلیون یورو) به یک کاربر جوان سابق محکوم شده بودند.

در این پرونده استدلال شده بود که این پلتفرم‌ها در هشدار دادن به کاربران جوان نسبت به آسیب‌های احتمالی ناشی از استفاده افراطی از شبکه‌های اجتماعی قصور کرده‌اند.

در ادامه نگاهی داریم به دیگر اقدامات قضایی علیه شرکت‌های شبکه‌های اجتماعی در سراسر اروپا.

ایتالیا

اوایل امسال، یک گروه حقوق بشری ایتالیایی در دادگاهی در میلان رودرروی تیک‌تاک و متا، شرکت مادر فیس‌بوک و اینستاگرام، قرار گرفت.

این شکایت جمعی که نخستین مورد از این نوع در ایتالیا به‌شمار می‌رود، از دادگاه می‌خواهد پلتفرم‌ها را ملزم کند برای کاربران زیر ۱۴ سال از سامانه‌های قوی‌تر احراز سن استفاده کنند.

این دادخواست همچنین از دادگاه می‌خواهد پلتفرم‌ها را موظف کند اطلاعات شفاف‌تری درباره نحوه کار الگوریتم‌هایشان منتشر کنند و هر محتوای بالقوه فریبنده را از پلتفرم‌های خود حذف کنند.

هدف، محافظت از حدود سه و نیم میلیون کودک ایتالیایی ۷ تا ۱۴ ساله‌ای است که به‌طور غیرقانونی در پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی فعال هستند.

به‌گفته شرکت حقوقی MOIGE که نماینده خانواده‌ها است، وکلای متا و تیک‌تاک صلاحیت دادگاه‌های ایتالیا برای رسیدگی به این شکایت را زیر سوال بردند در نخستین جلسه رسیدگی در ماه مه (منبع به زبان انگلیسی).

این نهاد همچنین اعلام کرد که متا و تیک‌تاک «کوشیده‌اند اهمیت علمی» اسنادی را که خود ارائه کرده‌اند و به‌گفته آنها نشان می‌دهد هر دو شرکت «از پیش از» آسیب‌هایی که پلتفرم‌هایشان به کودکان می‌زند آگاه بوده‌اند، کم‌اهمیت جلوه دهند.

متا در بیانیه‌ای به یورونیوز نکست اعلام کرد این شرکت «به‌طور مستمر در حال ایجاد تغییراتی برای کمک به حفاظت از نوجوانان» در پلتفرم‌های خود است.

این شرکت افزود که «به‌شدت با این اتهامات» در شکایت ایتالیایی علیه خود «مخالف است» و مدعی شد این شکایت «تعهد دیرینه ما به حمایت از جوانان را نادیده می‌گیرد».

متا یادآور شد که حساب‌های مخصوص نوجوانان در این پلتفرم‌ها به‌طور پیش‌فرض شامل تدابیر حفاظتی است؛ از جمله محدود کردن کسانی که می‌توانند با آنها تماس بگیرند، محتوایی که می‌بینند و مدت زمانی که در فیس‌بوک و اینستاگرام می‌گذرانند.

یک سخنگوی متا گفت: «ما از عملکرد خود دفاع می‌کنیم و همچنان اقدامات بیشتری برای حفظ امنیت جوانان انجام خواهیم داد.»

یورونیوز نکست همچنین برای دریافت نظر تیک‌تاک درباره این جلسات اولیه تماس گرفت اما پاسخی فوری دریافت نکرد.

به‌گفته وکلا، جلسه بعدی دادگاه در این پرونده ۳۰ ژوئن برگزار می‌شود و تاریخ پایانی رسیدگی نیز ۱۹ نوامبر تعیین شده است؛ تاریخی که آنها یادآوری می‌کنند تنها یک روز پیش از روز جهانی حقوق کودک است.

فرانسه

در سال ۲۰۲۴، گروهی از خانواده‌های فرانسوی با نام «آلگوس ویکتیما» از تیک‌تاک به دلیل در معرض قرار دادن نوجوانان با محتوای زیان‌آور شکایت کردند؛ محتوایی که به دو مورد خودکشی منجر شد.

این خانواده‌ها در شکایت خود مدعی شده‌اند الگوریتم این پلتفرم کودکان را در معرض محتوایی قرار داده که خودآسیب‌زنی، اختلالات خوردن و خودکشی را ترویج می‌کند.

در نوامبر ۲۰۲۵، دادستان‌های فرانسه (منبع به زبان انگلیسی) تحقیق کیفری رسمی‌ای را آغاز کردند تا بررسی کنند آیا الگوریتم‌های تیک‌تاک، نوجوانان را در معرض محتوای مربوط به خودکشی قرار داده و کاربران آسیب‌پذیر را به خطر انداخته‌اند یا نه.

به‌گفته دولت، این تحقیق می‌تواند شامل اتهاماتی از جمله ترویج محتوای مرتبط با خودکشی و جمع‌آوری غیرقانونی داده‌های شخصی باشد.

آلگوس ویکتیما در ماه مه شکایت خود را گسترش داد تا اتهام «سوءاستفاده از وضعیت آسیب‌پذیری» را نیز در بر بگیرد و شمار خانواده‌های تحت نمایندگی را به ۱۶ مورد افزایش داد.

بر اساس این دادخواست، پنج خانواده در سوگ خودکشی دختران خود هستند و دیگر نوجوانان درگیر این پرونده از اختلالات شدید خوردن، افسردگی یا افکار خودکشی مرتبط با محتوایی که در این پلتفرم دیده‌اند رنج می‌برند. تا ژوئن ۲۰۲۶ هیچ تاریخ برگزاری علنی دادگاه اعلام نشده است.

بریتانیا

بریتانیا نیز به موج گسترده دعاوی حقوقی علیه شرکت‌های شبکه‌های اجتماعی به‌دلیل آسیب‌های ادعایی به کاربران جوان پیوسته است.

به‌نوشته گاردین، خانواده موری دوی، نوجوان اسکاتلندی که در دسامبر ۲۰۲۳ پس از فریب خوردن و ارسال تصاویر خصوصی برای یک تماس در اینستاگرام دست به خودکشی زد، به یک پرونده قضایی در ایالت دلاور علیه متا به اتهام مسئولیت این شرکت در مرگ ناشی از سهل‌انگاری او پیوسته‌اند.

مرکز قربانیان شبکه‌های اجتماعی (منبع به زبان انگلیسی) که این شکایت را طرح کرده، در بیانیه‌ای در سال ۲۰۲۵ اعلام کرد مرگ دوی و دیگر موارد «پیامدی قابل پیش‌بینیِ تصمیم‌های عمدی در طراحی از سوی متا» است.

این مرکز مدعی است متا از سال ۲۰۱۹ از وجود قابلیتی آگاه بوده که به افراد بزرگسالِ ناشناس امکان می‌داده با کودکان ارتباط بگیرند و آنها را در معرض شکارچیان جنسی قرار می‌داده است.

به‌گفته این مرکز، این شرکت همچنین توصیه‌های پژوهشگران برای تنظیم پیش‌فرضِ حساب‌های نوجوانان روی حالت خصوصی را رد کرده؛ اقدامی که می‌توانست از ارسال حدود ۵.۴ میلیون پیام مستقیم جلوگیری کند.

این گزارش با افزودن توضیح متا به‌روزرسانی شده است.