در پی امضای تفاهمنامه میان تهران و واشینگتن برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، عبور نفتکشها و کشتیهای حامل گاز از این آبراه از سر گرفته شده است.
به گزارش رویترز، سه ابر نفتکش با پرچم عربستان سعودی، حامل شش میلیون بشکه نفت خام روز پنجشنبه ساعاتی پس از امضای تواهمنامه ایران و آمریکا از تنگه هرمز عبور کردند.
آگهی
آگهی
بر اساس دادههای ردیابی دریایی، روز پنجشنبه یک نفتکش فرانسوی حامل الانجی با پرچم فرانسه خلیج فارس را ترک کرده و از تنگه هرمز عبور کرده است؛ این نخستین عبور ثبتشده یک کشتی اروپایی پس از توافق جدید به شمار میرود.
همزمان، رسانههای منطقهای و بینالمللی گزارش دادهاند که چند نفتکش دیگر، از جمله سه سوپرتانکر سعودی و یک کشتی حامل گاز مایع قطری، نیز در روزهای اخیر مسیر خروج از خلیج فارس از طریق هرمز را در پیش گرفتهاند؛ حجمی که به گفته بلومبرگ حدود ۶ میلیون بشکه نفت خام عربستان را شامل میشود.
در برخی گزارشها نیز از عبور چند نفتکش ایرانی از خط محاصره نیروی دریایی آمریکا در حوالی تنگه هرمز خبر داده شده است؛ موضوعی که در رسانههای نزدیک به تهران بهعنوان نشانهای از اجرای عملی مفاد تفاهمنامه و «لغو محاصره دریایی» توصیف شده است.
در همین راستا، جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری ایالات متحده روز پنجشنبه اعلام کرد که ارتش این کشور در پی امضای تفاهمنامه میان واشنگتن و تهران، به دستکم ۱۲ کشتی اجازه داده است تا از محاصره دریایی بنادر ایران عبور کنند.
ونس در گفتگو با خبرنگاران، با اشاره به ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) که مسئولیت عملیات در خاورمیانه را بر عهده دارد، گفت: «در رابطه با موضوع محاصره، سنتکام اجازه عبور بیش از ۱۲ کشتی را از خط محاصره دریایی ما صادر کرده است. از این رو، ما نیز در حال عمل به تعهدات خود در مراحل اولیه این توافق هستیم.»
یادداشت تفاهمی که چهارشنبه شب دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان، روسای جمهوری ایالات متحده و ایران امضا کردند رسما به جنگی پایان داد که عرضه جهانی انرژی را به شدت مختل کرده بود.
تحولات کلیدی و بازگشایی مسیرهای تجاری
این توافق که دو روز زودتر از موعد پیشبینیشده اجرایی شد خواستار بازگشایی فوری تنگه هرمز و رفع محاصره بنادر ایران توسط ایالات متحده است.
اگرچه شرکتهای کشتیرانی تأکید دارند که بازگشت تردد به سطح پیش از جنگ به دلیل ضرورت تضمین امنیت و پاکسازی مینهای احتمالی زمانبر خواهد بود، اما نشانههای بهبود بلافاصله پس از امضای تفاهمنامه ظاهر شده است.
کشتیهایی که پیشتر برای پنهان کردن موقعیت خود فرستندههایشان را خاموش میکردند، اکنون با روشن کردن سامانه شناسایی خود، آماده عبور از این آبراه استراتژیک هستند.
در پی این تحولات، قیمت نفت برنت با ۲ درصد کاهش به زیر ۷۸ دلار در هر بشکه رسید که کمترین میزان از زمان آغاز درگیریها در فوریه گذشته است.
این تفاهمنامه، ضربالاجلی ۶۰ روزه را برای مذاکره جهت دستیابی به یک حلوفصل نهایی و پایدار برای جنگی تعیین کرده است که ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در ماه فوریه آغاز کرده بودند.
تداوم حملات اسرائیل به جنوب لبنان و سایه تردیدها
با این حال، تداوم حملات هوایی اسرائیل به لبنان در صبح روز پنجشنبه، سایهای از تردید بر این توافق و پایداری صلح افکنده است. این حملات پرسشهایی را درباره عزم و میزان جدیت ترامپ در وادار کردن متحد واشنگتن به توقف عملیاتی که خود اکنون متعهد به پایان دادن به آن شده، برانگیخته است.
تأکید صریح بر پایان جنگ در لبنان
اسرائیل که از ماه مارس تهاجم زمینی به لبنان را آغاز کرد، از مذاکرات اخیر کنار گذاشته شده بود. ایران همواره تأکید داشت که هرگونه توافق صلح باید شامل توقف درگیریها در لبنان نیز باشد.
در یک امتیاز بزرگ به تهران، تفاهمنامه امضا شده توسط ترامپ صراحتاً خواستار «پایان دائمی» جنگ در لبنان و تضمین «تمامیت ارضی و حاکمیت» این کشور شده است.
در همین راستا، ترامپ در روزهای اخیر لحن انتقادی بیسابقهای نسبت به عملیات متحد خود برگزیده و اسرائیل را به تخریب غیرضروری ساختمانهای مسکونی متهم کرده است.
با این حال، دو مقام اسرائیلی به رویترز گفتند که تلآویو در حال انجام «مذاکراتی سخت» با واشنگتن است تا اجازه یابد استقرار نیروهای خود را در جنوب رودخانه لیتانی (منطقه حائل) ادامه دهد.
وضعیت میدانی و شکاف در روابط واشنگتن-تلآویو
علیرغم امضای توافق، رسانههای دولتی لبنان از تداوم حملات توپخانهای و هوایی اسرائیل به شهرکهای جنوبی خبر میدهند. یکی از آوارگان لبنانی در بیروت به رویترز گفت: «کار ایران و آمریکاییها تمام شد، اما در لبنان هنوز ماجرا ادامه دارد. ما میخواهیم بدانیم آیا جنگ واقعاً تمام شده یا قرار است دوباره به آن بازگردیم؟»
یک مقام ارشد اسرائیلی اظهار داشت که نتیجه نهایی به این بستگی دارد که آیا ترامپ با تهدید به اعمال عواقب دیپلماتیک و اقتصادی، اسرائیل را «مجبور به پذیرش» شرایط توافق با ایران خواهد کرد یا خیر. دفتر نتانیاهو هنوز واکنشی به این گزارشها نشان نداده است.
چرخش موضع ترامپ در این خصوص، یکی از بزرگترین شکافها در روابط ایالات متحده و اسرائیل را طی دهههای اخیر ایجاد کرده است. روزنامه «تایمزِ اسرائیل» در تحلیلی نوشت: «به زودی اسرائیل ممکن است مجبور شود بین دو گزینه سخت یکی را انتخاب کند: ادامه فشار نظامی و از دست دادن حمایت دیپلماتیک ترامپ، یا ماندن در کنار رئیسجمهوری آمریکا و پایان دادن به جنگی که بسیاری آن را حیاتیترین نبرد کشور میدانند.»
در همین حال، آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز اعلام کرده است که کارهای فنی برای نظارت بر رقیقسازی ذخایر اورانیوم ایران و بازرسی از تأسیسات آسیبدیده در طول جنگ، بهزودی آغاز خواهد شد که لایه دیگری از پیچیدگی را به این گذار دیپلماتیک میافزاید.