عقرب عظیمالجثهای را تصور کنید به اندازه یک چوب بیسبال که روی صخرهها میخزد، چنگالهای غولآسایش را تکان میدهد و سپس به درون یک نهر آب میلغزد. این تصویری است که دانشمندان از بزرگترین عقرب شناختهشده تاریخ ارائه دادهاند؛ موجودی کابوسوار که میلیونها سال پیش در بریتانیای امروزی پرسه میزد.
به گزارش رسانهها، دانشمندان بریتانیایی با بازبینی فسیلهایی که بیش از یک قرن در موزه تاریخ طبیعی لندن خاک میخوردند، در کنار یافتههای جدید، موفق به این جراحی بزرگ در تاریخ زیستشناسی شدند.
آگهی
آگهی
این موجود که «پراارکتوروس گیگاس» (Praearcturus gigas) نام دارد، از سال ۱۸۷۰ تاکنون به اشتباه یک سختپوست (شبیه به خرچنگها) تلقی میشد، اما حالا مشخص شده که یک عقرب تمامعیار بوده است؛ یک جانور کابوسوار که حدود ۴۱۵ میلیون سال پیش در بریتانیای امروزی پرسه میزد.
بر اساس این مطالعه که در نشریه تخصصی Palaeontology منتشر شده، «پراارکتوروس گیگاس» در آغاز دوره دونین (Devonian) زندگی میکرده است؛ یعنی زمانی که حیات روی زمین هنوز عمدتا در محیطهای آبی جریان داشت.
ریچارد هاوارد، نویسنده اصلی این پژوهش میگوید: «این کشف بسیار قدیمیتر از چیزی است که انتظار داشتیم. بندپایان غولپیکر، مانند سنجاقکها و هزارپاهای غولآسا، حدود ۵۰ میلیون سال بعد ظاهر شدند؛ یعنی زمانی که با پیدایش جنگلها، اکسیژن زمین زیاد شد. اما این عقرب در دورانی غولپیکر شد که اکسیژن زیادی وجود نداشت و مرز بین موجودات خشکیزی و آبزی بسیار مبهم بود.»
چنگالهایی به اندازه یک اسکناس دلار!
مطابق با جثه یکمتری این جانور، دانشمندان تخمین میزنند که این عقرب چنگالهایی به طول حدود ۱۶ سانتیمتر داشته است.
راسل بیکنل، دیرینزیستشناس دانشگاه فلایندرز استرالیا با لحنی طنزآمیز میگوید: «این یک موجود واقعا تپل و هیکلی است! اصلا دلت نمیخواهد در یک کوچه تاریک به تور این جانور بخوری. چنگالهای او چهار برابر بزرگتر از یک عقرب غولپیکر امروزی است.»
برای درک بهتر، بزرگترین عقرب زنده جهان (عقرب غولپیکر جنگلی)، کل جثهاش بین ۱۰ تا ۱۳ سانتیمتر است، در حالی که فقط چنگال این هیولای باستانی ۱۶ سانتیمتر بوده است.
این اندازه تقریبا چهار برابر طول چنگال یک عقرب بزرگ امروزی است.
ویژگیهای عجیب: عقربی با توانایی شنا کردن!
تمام بدن، سر و چنگالهای این موجود با زوائد و برجستگیهای زبری پوشانده شده بود که شناسنامه عقربهاست. هرچند چشمهای او در فسیل باقی نمانده، اما دانشمندان حدس میزنند مثل عقربهای مدرن، چشمهایی در جلوی سر داشته است.
نکته شگفتانگیز دیگر، وجود بالههایی چینخورده در دو طرف شکم این جانور (به نام اپیمرهای جانبی) است که پیش از این فقط در موجودات دریایی مثل خرچنگهای نعلاسبی دیده شده بود. این ویژگی نشان میدهد که او احتمالا یک موجود دوزیست بوده و توانایی شنا کردن داشته است.
این غول یکمتری چه میخورده است؟
بزرگ شدن این عقرب احتمالا یک ترفند تکاملی برای این بوده که توسط موجودات دیگر خورده نشود. اما این جثه بزرگ، یک مشکل اساسی داشت: موجودات روی خشکی در آن زمان همگی در حد کنه و بسیار ریز بودند.
هاوارد میگوید: «موجوداتی به اندازه یک سگ نمیتوانند مدام راه بروند و حشرات مینیاتوری بخورند! اصلا نمیدانم چطور آنها را شکار میکرده است.»
به همین دلیل دانشمندان حدس میزنند این عقرب دوزیست، بیشتر وقتها در آب شنا میکرده و از ماهیهای اولیه باستانی تغذیه میکرده است.
بدبینی و شکاکیت در دنیای علم
مثل هر کشف بزرگ دیگری، همه دانشمندان با این نظریه موافق نیستند. «جیسون دانلوپ» از موزه تاریخ طبیعی برلین میگوید فسیلهای واقعی معمولا ناقص و شکستهاند.
از آنجا که دو نشانه اصلی عقربها یعنی نیش انتهای دم و اندام حسی زیر شکم، در این فسیلها پیدا نشده، او کمی بدبین است.
با این حال، هاوارد در پاسخ میگوید: «اگر شما اسکلت یک دایناسور را بدون سر پیدا کنید، فرض را بر این نمیگذارید که او اصلا سر نداشته است!»
این تحقیق چندین پیامد مهم دارد. بیکنل میگوید: «این کار بستر را برای بازسازی و پویایی تفکر ما درباره حیوانات این دوره زمانی آماده میکند. فکر میکنم آنچه ممکن است در ۵ تا ۱۰ سال آینده شاهدش باشیم، افزایش سرعت مستندسازی عقربهای جدید متعلق به این دوره زمانی باشد.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
به گفته داودینگ، اصلاح طبقهبندی «پی. گیگاس» به عنوان یک عقرب، پیامدهای عملی نیز دارد.
این کشف بزرگ، علم دیرینهشناسی را مجبور به بازنویسی کتابها و بانکهای اطلاعاتی خود خواهد کرد و درک ما را از تنوع حیات در گذشتههای دور زمین کاملا تغییر میدهد.