دانشمندان میگویند به معمای دستهای کوچک «تیرانوسوروس رکس» پاسخ دهند؛ ویژگی عجیبی که بیش از یک قرن مایه شوخی و بحثهای بیپایان میان دیرینهشناسان بود.
تیرانوسوروس رکس که بین ۸۰ تا ۶۶ میلیون سال پیش بر زمین فرمانروایی میکرد، با وجود جثه عظیم ۱۲ متریاش، دستهایی به طول تنها ۹۰ سانتیمتر داشت.
آگهی
آگهی
این ناهماهنگی فاحش، دستهایی که کمتر از یکسوم پاهای جانور طول داشتند، همواره این سوال را ایجاد کرده بود که آیا این اندامها کاربردی بودهاند یا صرفا بقایای بیاستفادهای از روند تکامل محسوب میشدند؟
اکنون، مطالعه جدیدی که در مجله علمی «پیشرفتهای انجمن سلطنتی» بریتانیا منتشر شده، قصد دارد به این بحث خاتمه دهد.
این پژوهش با تحلیل ۸۵ گونه از دایناسورها به این نتیجه رسیده است که دستهای کوچک نه یک نقص، بلکه یک «هزینه تکاملی» برای دستیابی به سلاحی به مراتب مرگبارتر بودهاند: جمجمههای غولآسا.
قربانی کردن دستها در پای جمجمه
چارلی راجر شرر، محقق مقطع دکتری علوم زمین در دانشگاه کالج لندن و نویسنده اصلی این مطالعه، میگوید: «اگر دایناسوری با جمجمهای بسیار مستحکم و قدرتمند هستید، شانس اینکه اندامهای قدامی (دستهای) بسیار کوچکی داشته باشید، زیاد است.»
به گفته پژوهشگران، روند تکامل تمایل ندارد که همه ویژگیهای برتر را همزمان در یک موجود جمع کند.
آقای شرر توضیح میدهد: «تکامل ترجیح میدهد بر یک بخش تمرکز کند. وقتی تصمیم میگیرید از سر خود به عنوان ابزار اصلی برای از پا درآوردن شکارهای بزرگ استفاده کنید، دیگر نیازی به صرف انرژی برای نگهداری دستهای بلند و ناخنهای بزرگ ندارید. در واقع تکامل میگوید: ما دیگر به این دستها نیاز نداریم، پس آنها را کوچک میکنیم و انرژی ذخیره شده را صرف تقویت جمجمه میکنیم.»
سلاح اول: جمجمهای که خرد میکند
محققان برای اثبات این فرضیه، قدرت جمجمه ۸۵ گونه را با بررسی اندازه، نحوه اتصال استخوانها و نیروی آرواره اندازهگیری کردند.
در این رتبهبندی، «تیرکس» در صدر لیست قرار گرفت و پس از آن «تیرانوتایتان» ، گوشتخوار عظیمجثه ساکن آرژانتین کنونی، رتبه دوم را به خود اختصاص داد.
این مطالعه نشان داد که رابطه مستقیمی میان «بزرگ شدن جمجمه» و «کوچک شدن دستها» در پنج گروه مختلف از دایناسورهای گوشتخوار وجود دارد. این روند یک اتفاق تصادفی نبوده، بلکه راهبردی تکرار شونده در طول ۱۸۰ میلیون سال تکامل دایناسورها بوده است.
کوسههای عظیمجثه روی خشکی
استیو بروسات، استاد دیرینهشناسی دانشگاه ادینبرو، تیرکس را به یک «کوسه خشکیزی غولپیکر» تشبیه میکند که تمام کارها را با سرش انجام میداد.
او میگوید: «در طول تکامل تیرانوسورها، میبینیم که همزمان با بزرگتر شدن سرها، دستها کوچکتر شدهاند. سرها وظایفی را که قبلا بر عهده دستها بود، مانند گرفتن و کشتن شکار، بر عهده گرفتند.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
استفان لوتنشلاگر، کارشناس دیرینهشناسی مهرهداران در دانشگاه بیرمنگام، نیز معتقد است که سرمایهگذاری انرژی برای رشد اندامهای مختلف بسیار پرهزینه است.
او میگوید: «گوشتخواران بزرگی مثل تیرکس با تمرکز بر قدرت گاز گرفتن و آروارههای قوی، کارآمدترین استراتژی بقا را دنبال کردند.»
آیا دستها کاملا بیفایده بودند؟
با وجود این یافتهها، محققان معتقدند که دستهای کوچک تیرکس کاملا بیمصرف نبودهاند.
چارلی راجر شرر میگوید: «آنها قطعا عملکردی داشتهاند، در غیر این صورت به کلی حذف میشدند. اینکه آن عملکرد دقیقا چه بوده، هنوز مشخص نیست، اما شاید با تحقیقات بیشتر بتوانیم راز پنهان در این اندامهای کوچک را کشف کنیم.»