همزمان با رقابت غولهای فناوری و استارتاپهای نسل جدید هوش مصنوعی برای رسیدن به هوش عمومی مصنوعی، پژوهشگران نخبه و مدیران مهندسی معادل ستاره های اصلی تیمهای ورزشی شده اند.
صنعت نوپای هوش مصنوعی بازاری برای نیروی کار ایجاد کرده که از زمان حباب داتکام در دره سیلیکون سابقه نداشته؛ با این تفاوت که این بار شاید تنها چند صد نفر در سراسر جهان توانایی ساخت سامانههای مرزی هوش مصنوعی در مقیاس بزرگ را دارند.
آگهی
آگهی
شرکتهای OpenAI، Meta، Google DeepMind، Anthropic، xAI، Safe Superintelligence و شمار رو به افزایش استارتاپهای هوش مصنوعی همگی برای جذب یک گروه فوقالعاده کوچک از نیروهای بسیار ماهر با هم رقابت میکنند.
در نتیجه، در دو سال گذشته گزارشهایی از مذاکرات مربوط به بستههای جبرانی صد میلیون دلاری، اعطای گسترده سهام و کارزارهای جذب نیرو که شخصا از سوی مدیرعاملانی مانند مارک زاکربرگ و سم التمن هدایت شده منتشر شده است.
برخی از ارقام مطرحشده در اینترنت محل تردید است یا تایید مستقیمی ندارد، بنابراین این گزارش بر افرادی متمرکز است که ارزش استخدامی و تقاضا برای آنها در بازار بهطور معتبر در رسانههای بزرگ گزارش شده یا از سوی افرادی که در مذاکرات حضور داشتهاند بهطور شخصی تایید شده است.
در ادامه، بدون ترتیب خاصی، پنج نفر از سرشناسترین مهندسان و پژوهشگران هوش مصنوعی جهان معرفی میشوند که داستانهایشان بازتابدهنده انواع جنگهای پیشنهاد حقوق و مزایا درون صنعت هوش مصنوعی است.
ایلیا سوتسکِوِر
در بخش هوش مصنوعی، افراد کمی به اندازه ایلیا سوتسکِوِر، دانشمند رایانهای اسرائیلی-کانادایی، اعتبار و احترام دارند.
سوتسکِوِر بهعنوان همبنیانگذار و دانشمند ارشد پیشین OpenAI، در پیشبرد جهشهایی که پشت مدلهای GPT قرار داشت نقش داشت و از او بهعنوان یکی از معماران فکری اصلی موج هوش مصنوعی مولد یاد میشود.
او پیش از پیوستن به OpenAI در واحد Google Brain کار میکرد که پیشدرآمد Google DeepMind بود و در برخی از پیشرفتهای بنیادینی که به راهافتادن انقلاب یادگیری عمیق کمک کرد سهم داشت.
پس از بحران بزرگ حاکمیتی OpenAI در سال 2023 که با برکناری موقت سم التمن از مدیرعاملی این شرکت همراه بود، سوتسکِوِر سرانجام شرکت را ترک کرد و در سال 2024 استارتاپ Safe Superintelligence (SSI) را همبنیانگذاری کرد.
SSI بلافاصله به یکی از زیر ذرهبینترین استارتاپهای هوش مصنوعی در جهان تبدیل شد و با وجود آنکه هنوز محصول تجاری عرضه نکرده، در سال 2025 ارزش آن در معاملات خصوصی حدود 32 میلیارد دلار (27.5 میلیارد یورو) برآورد شد.
بعدها گزارش شد که Meta احتمال خرید SSI را بررسی کرده و همزمان در جریان موج استخدامهای هوش مصنوعی مارک زاکربرگ در سال 2025 بهطور تهاجمی تلاش کرده متخصصان مرتبط با این شرکت را جذب کند.
هفته گذشته سوتسکِوِر همچنین در جریان شهادت خود در دادگاه پرسر و صدای میان ایلان ماسک و شرکت سازنده ChatGPT تایید کرد که 7 میلیارد دلار (6 میلیارد یورو) سهام در OpenAI در اختیار دارد؛ موضوعی که او را به دومین میلیاردر تازه آشکارشده OpenAI پس از گرگ بروکمن، رئیس شرکت، تبدیل میکند؛ بروکمن پیشتر در دادگاه گفته بود نزدیک به 30 میلیارد دلار (25.8 میلیارد یورو) سهام دارد.
ارزش سوتسکِوِر از ترکیب نادری از اعتبار علمی، تجربه کار مستقیم با مدلهای مرزی و توانایی مدیریتی ناشی میشود. بسیاری از سرمایهگذاران او را یکی از معدود افرادی میدانند که میتواند یک سازمان پژوهشی در ابعاد هوش عمومی مصنوعی را هدایت کند.
میرا موراتی
یکی دیگر از استعدادهای بزرگ که OpenAI را ترک کرد میرا موراتی، مدیر ارشد فناوری پیشین این شرکت بود که در سال 2024 استعفا داد.
این مهندس و مدیر اجرایی آلبانیایی-امریکایی در زمان عرضه عمومی ChatGPT، DALL-E و GPT-4 نقشی محوری داشت و به یکی از چهرههای عمومی انقلاب هوش مصنوعی تبدیل شد. او پیشتر بهعنوان مدیر ارشد محصول در تسلا نیز کار کرده بود.
موراتی پس از خروج از OpenAI آزمایشگاه Thinking Machines Lab را راهاندازی کرد که خیلی زود پژوهشگران سابق OpenAI را به خود جذب کرد و به یکی از بازیگران مهم تازه وارد در اکوسیستم استارتاپهای هوش مصنوعی بدل شد.
این شرکت، درست مانند SSI سوتسکِوِر، هنوز محصولی عرضه نکرده است، اما گفته میشود اندکی پس از آغاز به کار، ارزشگذاری آن از 5 میلیارد دلار (4.3 میلیارد یورو) فراتر رفته است. تمرکز آن بهجای ساخت صرف سامانههای کاملا خودکار هوش مصنوعی، بر همکاری انسان و هوش مصنوعی است.
تنها هفته گذشته، Thinking Machines Lab از «interaction models» خود رونمایی کرد؛ مدلهایی که گفته میشود کاربران میتوانند تنها با صحبتکردن آنها را بهطور کامل کنترل کنند و علاوه بر موارد دیگر، بهصورت بومی به صفحه نمایش کاربر دسترسی دارند؛ قابلیتی که تجربه کاربری را بهگفته این شرکت بسیار روان میکند.
Meta نیز بهطور تهاجمی تلاش کرده پژوهشگران طراز اولی را که با موراتی و Thinking Machines Lab در ارتباطند جذب کند، چرا که این استارتاپ موفق شده مهندسانی را کنار هم جمع کند که روی ChatGPT، Character.ai، Mistral، PyTorch و سایر مدلها و چارچوبهای هوش مصنوعی کار کردهاند.
ارزش راهبردی موراتی از این واقعیت میآید که او به یکی از معدود مدیرانی تبدیل شده که میتوانند در مقیاس وسیع پژوهشگران درجهیک را به خود جذب کنند.
در بخش هوش مصنوعی، همین جاذبه استخدامی اکنون یک مزیت رقابتی به شمار میرود، بهویژه در شرایطی که شرکتها درک میکنند استعداد طراز اول در این حوزه هر چه بیشتر در تعداد نسبتا کمی از آزمایشگاههای پیشرو متمرکز میشود.
الکساندر وانگ
برخلاف سوتسکِوِر و موراتی که هر دو کارشان را در OpenAI آغاز کردند و سپس برای راهاندازی استارتاپ خود از آن جدا شدند، الکساندر وانگ، مهندس چینی-امریکایی نسل دوم، ابتدا بهعنوان بنیانگذار شناخته شد و بعد به Meta پیوست.
وانگ شرکت Scale AI را در سال 2016 راهاندازی کرد؛ شرکتی که زیرساخت حیاتی برای سامانههای یادگیری ماشین از طریق برچسبگذاری دادهها، ارزیابی و ابزارهای سنجش مدلها فراهم میکرد.
Scale AI با همکاری با دولتها، شرکتها و آزمایشگاههای پیشروی هوش مصنوعی به بخشی از اکوسیستم هوش مصنوعی مولد تبدیل شد. در سال 2025 گزارش شد که Meta 49 درصد از سهام بدون حق رای این شرکت را به ارزش 14.3 میلیارد دلار (12.3 میلیارد یورو) خریداری کرده که ارزش Scale AI را به 29 میلیارد دلار (25 میلیارد یورو) رسانده است.
الکساندر وانگ در Meta بهسمت یکی از مدیران ارشد در واحد Meta Superintelligence Labs، بخش هوش مصنوعی شرکت مارک زاکربرگ، منصوب شد.
براساس اسنادی که ادعا میشود از شرکت درز کرده، بسته پرداختی او از بزرگترینها در تاریخ دره سیلیکون است: یک میلیون دلار (860 هزار یورو) حقوق پایه، چندین میلیون دلار پاداش نقدی و بین 100 تا 150 میلیون دلار (بهترتیب 86 و 129 میلیون یورو) سهام که طی پنج سال واگذار میشود.
این انتقال بهطور گسترده تلاشی از سوی زاکربرگ برای شتابدادن به توانمندیهای هوش مصنوعی Meta تعبیر شد، پس از آنکه این شرکت از نظر افکار عمومی از OpenAI عقب افتاده بود.
وانگ برخلاف پژوهشگران صرفا دانشگاهی، بهدلیل درک عملیاتی از نحوه ساخت و گسترش سامانههای مرزی هوش مصنوعی ارزشمند شد. تخصص او زیرساخت، مجموعه دادهها، زنجیرههای ارزیابی و نحوه اجرای سازمانی را در بر میگیرد.
این دانش همهجانبه در شرایطی که سامانههای هوش مصنوعی هر روز بزرگتر و آموزش و مدیریت آنها پرهزینهتر میشود اهمیت بیشتری پیدا میکند.
دمیس هسابیس
دمیس هسابیس نیز مانند وانگ مسیر خود در حوزه هوش مصنوعی را بهعنوان بنیانگذار آغاز کرد و سپس به یکی از غولهای فناوری پیوست.
این مهندس بریتانیایی با ریشه یونانی، قبرسی، چینی و سنگاپوری، سالها را صرف ساختن DeepMind بهعنوان یکی از معتبرترین سازمانهای پژوهش هوش مصنوعی جهان کرد؛ آزمایشگاهی که با دستاوردهایی چون AlphaGo، مدلی که در بازی باستانی گو به سطحی فراتر از بهترین بازیکنان انسانی رسید، و AlphaFold که ساختار پروتئینها را پیشبینی میکند، شهرت یافت.
در سال 2024 مدل AlphaFold2 یک معمای 50 ساله را با پیشبینی دقیق ساختار سهبعدی پروتئینها حل کرد؛ موفقیتی که بهدنبال آن هسابیس جایزه نوبل شیمی 2024 را دریافت کرد.
DeepMind ابتدا در لندن تاسیس شد و در سال 2014 توسط گوگل خریداری شد؛ معاملهای که به تشکیل واحد Google DeepMind انجامید؛ بخشی که امروز هم بهعنوان هسته اصلی فعالیتهای هوش مصنوعی این غول فناوری فعالیت میکند.
رقم نهایی خرید هرگز بهطور رسمی اعلام نشد، اما گزارشها حاکی است که گوگل این شرکت را زمانی که هوش مصنوعی هنوز در حاشیه صنعت فناوری بود با قیمتی بین 400 میلیون دلار (344 میلیون یورو) تا 650 میلیون دلار (559 میلیون یورو) خریداری کرده است.
حقوق پایه هسابیس علنا اعلام نشده، اما بهعنوان مدیرعامل Google DeepMind برآورد میشود مجموع دریافتی سالانه او به چندین میلیون دلار برسد.
گزارش شده که او بهخاطر دستاوردهایش در پروژه هوش مصنوعی Gemini پاداشهای عملکردی ویژه، از جمله یک پاداش قابلتوجه 3 میلیون دلاری (2.58 میلیون یورو) دریافت کرده است. ارزش خالص دارایی هسابیس حدود 600 میلیون دلار (516 میلیون یورو) برآورد میشود.
پس از آنکه عرضه ChatGPT رقابت تسلیحاتی در هوش مصنوعی را شدت بخشید، گوگل بخش بیشتری از فعالیتهای مرتبط با هوش مصنوعی خود را زیر چتر Google DeepMind و تحت رهبری هسابیس متمرکز کرد. این شرکت ناگهان خود را در رقابتی تهاجمیتر با OpenAI، Anthropic و Meta برای جذب استعداد و حفظ جایگاه در افکار عمومی دید.
هسابیس نقش منحصربهفردی دارد، زیرا جایگاه بنیانگذاری، اعتبار علمی در سطح بالا و تجربه رهبری سازمانی را با هم ترکیب کرده است.
در شرایطی که سطح توقعات دستمزدی در سراسر صنعت هوش مصنوعی سر به فلک کشیده، حفظ پژوهشگران اصلی DeepMind به اولویت راهبردی گوگل تبدیل شد.
آندری کارپاتی
آندری کارپاتی بهعنوان یکی دیگر از همبنیانگذاران OpenAI این فهرست را کامل میکند.
این پژوهشگر علوم رایانه اهل اسلواکی-کانادا پس از کمک به راهاندازی این شرکت مهم حوزه هوش مصنوعی، به تسلا رفت و در آنجا از سال 2017 تا 2022 ریاست بخش هوش مصنوعی را بر عهده داشت و هدایت توسعه سامانههای رانندگی خودران مبتنی بر شبکههای عصبی را بر عهده گرفت.
کارپاتی بعدها برای مدتی کوتاه به OpenAI بازگشت و سپس در سال 2024 شرکت Eureka Labs را راهاندازی کرد.
این شرکت که همزمان پروژههای آموزشی و استارتاپی مستقل را پی میگیرد، تاکنون ارزشگذاری خصوصی مشخصی برای آن اعلام نشده است.
با این حال، ارزش خالص دارایی کارپاتی بهدلیل مشاغل قبلی او بین 50 میلیون دلار (43 میلیون یورو) تا 150 میلیون دلار (129 میلیون یورو) برآورد میشود.
هرچند او مانند برخی دیگر از پژوهشگران آزمایشگاههای مرزی نامش با شایعات مربوط به بزرگترین بستههای جبرانی گره نخورده است، کارپاتی همچنان بهدلیل تواناییاش در شکلدهی به جوامع توسعهدهندگان و جذب استعداد، بهواسطه نفوذ تاریخی خود در فرهنگ مهندسی، یکی از چهرههای راهبردی با ارزش در هوش مصنوعی به حساب میآید.