با رسیدن دیوید اتنبرو به صدسالگی، یورونیوز ارث پیامدهای واقعی کارنامه شگفت انگیز او بر زندگی انسان و طبیعت را در جهان بررسی میکند.
به احتمال زیاد سر دیوید اتنبرو در تاریخ به عنوان ارجمندترین مستندساز حیاتوحش در کره زمین ثبت خواهد شد و فردا ۱۰۰ ساله میشود.
اتنبرو که کار خود در تلویزیون را در سال ۱۹۵۲ به عنوان تهیهکننده کارآموز در بیبیسی آغاز کرد، نظارت بر نخستین پخش رنگی تلویزیون در اروپا را بر عهده داشت و خیلی زود به صدای اصلی محبوبترین مستندهای طبیعت در جهان تبدیل شد.
تا امروز بیش از ۱۰۰ فیلم را نوشته، اجرا یا روایت کرده است، از جمله مجموعه تحسینشده و برنده جوایز «Life» که «تلاشهای خارقالعادهای» را که حیوانات و گیاهان برای بقا انجام میدهند دنبال میکند.
علاوه بر روایتگری آهنگین و شور آشکاری که نسبت به جهان طبیعی دارد، اتنبرو الهامبخش نسل تازهای از حامیان محیطزیست، دوستداران حیوانات و فعالان زیستمحیطی شده است.
«اثر دیوید اتنبرو»
کارهای اتنبرو آنقدر تاثیرگذار است که هوادارانش اصطلاح «اثر دیوید اتنبرو» را باب کردهاند تا نشان دهند مسائلی که او در آثارش برجسته میکند چگونه به تغییرات واقعی منجر شده است.
یک نظرسنجی در سال ۲۰۱۹ که توسط GlobalWebIndex (منبع به زبان انگلیسی) انجام شد و ۳۸۳۳ نفر را در ایالات متحده و بریتانیا مورد پرسش قرار داد، نشان داد زمانی که اتنبرو در فصل دوم مجموعه «Planet Earth» برای مقابله با زبالههای پلاستیکی فراخوان داد، جستوجو برای عبارت «بازیافت پلاستیک» در بریتانیا ۵۵ درصد جهش کرد.
پس از پخش این مستند، شرکتکنندگان در نظرسنجی از کاهش ۵۳ درصدی مصرف پلاستیکهای یکبارمصرف خود خبر دادند.
اما تنها مردم عادی که در خانه پای تلویزیون مینشینند از کارهای اتنبرو الهام نگرفتهاند.
پس از پخش تصاویر تکاندهندهای از کفکشی اعماق دریا در مجموعه «Ocean» ـ جایی که قایقها تورهای سنگین و وزنهدار را روی بستر دریا میکشند تا ماهی بگیرند و هرچه را سر راهشان است نابود میکنند ـ ممنوعیت صید در اعماق در بخشهایی از اقیانوس اطلس که سرشار از حیات دریایی است، در دیوان عمومی اتحادیه اروپا تایید و پابرجا شد.
دیوید اتنبرو «منبع دائمی الهام» است
زندگی هنرمندان اسکیپ و کاترین خنگورا تحت تاثیر «اثر دیوید اتنبرو» دگرگون شد. آنها پس از تماشای برنامههای این مستندساز، شرکت Libra Fine Arts (منبع به زبان انگلیسی) را راهاندازی کردند.
کاترین ۴۲ ساله به یورونیوز ارث میگوید: «ما هر دو با تماشای برنامههای اتنبرو در تلویزیون بزرگ شدیم و شیفته روایتهای شگفتانگیز او بودیم.»
او ادامه میدهد: «اسکیپ ۵۷ ساله اغلب بعد از تماشای یک مجموعه الهام میگیرد تا نقاشی بکشد؛ چه پنگوئنهای «Frozen Planet» باشد، چه گوریلهای «Gorillas Revisited». فیلمسازی در این برنامهها خارقالعاده است و در هر صحنه جزئیات شگفتانگیزی را به تصویر میکشد، گاهی حتی تا موی تکتک حیوانات.»
این زوج که در وینزور در انگلستان زندگی میکنند، میگویند آثار اتنبرو برای آنها «منبع دائمی الهام» بوده است؛ همانطور که برای بسیاری از هنرمندان دیگر در سراسر جهان چنین بوده است.
آنها یک بار مجموعهای از کارتهای حیاتوحش خود را به اتنبرو هدیه دادند و در پاسخ، یک یادداشت دستنویس «زیبا» از او دریافت کردند. کاترین میگوید: «توجه و وقتی که گذاشت تا شخصا برای ما بنویسد واقعا ما را تحت تاثیر قرار داد.»
آشنایی نسل بعدی با حیاتوحش
اکنون کاترین و اسکیپ از آثار هنری خود به عنوان منبع آموزشی برای خانوادهها استفاده میکنند و به والدین کمک میکنند تا نام گونههای مختلف و ویژگیهای آنها را به فرزندانشان بیاموزند و کمک میکنند فرزندانشان با حیاتوحش ارتباط برقرار کنند.
کاترین میگوید: «تماشای آن لحظههای کنجکاوی و پیوند بسیار زیباست و بهویژه دیدن این که نسل بعدی درباره حیوانات یاد میگیرد و برای آینده این ارتباط را میسازد، دلنشین است.»
یک پژوهش در سال ۲۰۲۲ روی ۸۴۲ دانشآموز دبستانی که در نشریه علمی Global Ecology and Conservation (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شد، نشان داد تمایل کودکان به حفاظت از حیوانات وحشی هم با تماس مستقیم با طبیعت (زمانی که در فضای باز میگذرانند) و هم با تماس غیرمستقیم (تماشای برنامههای طبیعت یا خواندن کتابهای طبیعت)، همچنین با دانش آنها درباره گونهها و میزان علاقهشان به این گونهها، رابطه مثبت دارد.
در این پژوهش آمده است: «دانش کودکان درباره گونهها و میزان علاقه آنها به گونهها نیز با میزان تماس آنها با طبیعت، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، رابطه مثبت داشت.»
این مطالعه نتیجه میگیرد: «بنابراین حفاظت از حیاتوحش از آموزش محیطزیست و سیاستهای مراقبت از کودک که به کودکان امکان میدهد زمان بیشتری را در فضای باز بگذرانند و به روشهای گوناگون درباره طبیعت بیاموزند، سود خواهد برد.»