دونالد ترامپ عصر یکشنبه اعلام کرد که نیروی دریایی آمریکا از روز دوشنبه در چارچوب طرحی با عنوان «پروژه آزادی» برای «هدایت» کشتیهای خارجی گیرافتاده در تنگه هرمز جهت عبور از آن اقدام میکند. اما به گفته مقامات آمریکایی، این طرح شامل اسکورت کشتیها توسط ناوهای جنگی آمریکایی نمیشود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا عصر یکشنبه در شبکه اجتماعی «تروتسوشال» اعلام کرد که ارتش ایالات متحده این اقدام را در پاسخ به درخواست «کشورهایی که در مناقشه خاورمیانه دخالتی ندارند» انجام میدهد.
آگهی
آگهی
او نوشت: «برای خیر و صلاح ایران، خاورمیانه و ایالات متحده به این کشورها گفتهایم که کشتیهایشان را بهطور ایمن از این آبراههای محدودشده هدایت خواهیم کرد تا بتوانند آزادانه و بهدرستی به فعالیتهای خود ادامه دهند.»
او تاکید کرد که این روند «بشردوستانه» است و هشدار داد که اگر ایران بخواهد در آن اخلال ایجاد کند، ارتش آمریکا با استفاده از زور پاسخ میدهد.
به گزارش اکسیوس، این اقدام مهمترین گام دولت آقای ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز از زمان بستهشدن آن توسط ایران از روزهای آغاز جنگ است. اگرچه رئیسجمهوری آمریکا آن را «بشردوستانه» خوانده، اما ایالات متحده صراحتا با چنین اقدامی کنترل ایران بر این تنگه را به چالش میکشد.
بنابر این گزارش، واکنش نظامی ایران میتواند به رویارویی یا حتی تشدید دوباره تنشها و بازگشت به جنگ منجر شود.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) طی بیانیهای اعلام کرد که از روز دوشنبه چهارم مه حمایت از «پروژه آزادی» را با هدف احیای آزادی کشتیرانی تجاری از طریق تنگه هرمز آغاز میکند.
سنتکام همچنین اعلام کرد که حمایت نظامی آمریکا از این طرح «شامل ناوشکنهای موشکانداز هدایتشونده، بیش از ۱۰۰ فروند هواپیمای مستقر در خشکی و دریا، سکوهای بدون سرنشین چنددامنهای و ۱۵ هزار نیروی نظامی خواهد بود.»
از «پروژه آزادی» ترامپ چه میدانیم؟
به گزارش والاستریت ژورنال به نقل از دو مقام ارشد آمریکایی، این سازوکار جدید در واقع یک واحد هماهنگی برای عبور ترافیک دریایی از تنگه هرمز است و شامل کشورها، شرکتهای بیمه و سازمانهای کشتیرانی میشود.
به گفته این مقامات، این سازوکار در حال حاضر شامل اسکورت کشتیها توسط ناوهای جنگی نیروی دریایی آمریکا در تنگه هرمز نمیشود.
به گزارش اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی، ناوهای جنگی آمریکا «در نزدیکی» حضور خواهند داشت تا در صورت نیاز مانع حمله نظامی نیروهای ایران به کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه شوند.
بنابر این گزارش به نقل از دو مقام آمریکایی، نیروی دریایی آمریکا قرار است اطلاعاتی درباره بهترین مسیرهای دریایی در تنگه، بهویژه مسیرهایی که توسط ارتش ایران مینگذاری نشدهاند، در اختیار کشتیهای تجاری قرار دهد.
اما، دیپلماتهای اروپایی و مالکان کشتیها با یادآوری تلاشهای پیشین رئیسجمهوری آمریکا برای به حرکت درآوردن کشتیها در تنگه هرمز، از جمله درخواست بینتیجه او از متحدان ناتو برای اعزام کشتیهای جنگی، گفتند که بدون اسکورت توسط کشتیهای جنگی، بعید است که یک واحد هماهنگی بتواند وضعیت تنگه هرمز را بهطور چشمگیری تغییر دهد.
به گفته یک مقام آمریکایی، سپاه پاسداران اخیرا چندین مین دریایی را در تنگه هرمز مستقر کرده است و مشخص نیست که آیا در حال حاضر همه مینهای موجود در تنگه هرمز جمعآوری شدهاند یا نه.
به گزارش نیویورکتایمز، حتی اگر تهران تصمیم بگیرد که اقدام جدید آمریکا را به چالش نکشد، این احتمال وجود دارد که یکی از واحدهای سپاه یا دیگر افراد در طرف ایرانی پیام را دریافت نکنند و از خشکی یا از روی یک قایق کوچک به سوی کشتیهای تجاری آتش بگشایند.
اگرچه بخش اعظم شناورهای نیروی دریایی ایران در حملات آمریکا آسیب دیده و غرق شدهاند، اما سپاه پاسداران همچنان ناوگانی متشکل از دهها قایق تندرو، موسوم به «ناوگان پشهای» در اختیار دارد و با استفاده از آنها میتواند مینگذاری کند یا با تیراندازی و دیگر اقدامات، عبور کشتیهای تجاری را از تنگه هرمز مختل کند. علاوه بر این، سپاه پاسداران با استقرار پرتابگرهای متحرک در سواحل تنگه هرمز میتواند به سوی کشتیها موشک و پهپاد پرتاب کند.
واکنش ایران
اگرچه تا این لحظه اکثر مقامات ایرانی در مقابل اظهارات جدید آقای ترامپ سکوت اختیار کردند، ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی بامداد دوشنبه در واکنش به این اظهارات، اعلام کرد که هرگونه اقدام آمریکا برای مداخله در «رژیم دریایی جدید تنگه هرمز» نقض آتشبس تلقی خواهد شد.
آقای عزیزی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هرگونه دخالت آمریکا در رژیم دریایی جدید تنگه هرمز، نقض آتشبس تلقی خواهد شد.»
او افزود: «تنگه هرمز و خلیج فارس با اظهارات موهوم ترامپ اداره نخواهند شد. هیچکس بازی مقصرنمایی را باور نمیکند.»