با غلبه رویکرد سپاه پاسداران در تصمیمگیریهای تهران، ایران بار دیگر تنگه هرمز را مسدود کرد. در حالی که هیچ افق روشنی برای مذاکرات جدید دیده نمیشود، شمارش معکوس سه روزه تا پایان آتشبس آغاز شده است.
پس از یک آرامش کوتاهمدت ناشی از بازگشایی تنگه هرمز در مسیر صلح، ایران روز شنبه با تیراندازی به سمت کشتیهایی که تلاش میکردند از این آبراه عبور کنند، دوباره تنش را شعلهور کرد. این اقدام در حالی که تنها سه روز به انقضای آتشبس باقی مانده و هیچ مذاکره صلح جدیدی برنامهریزی نشده، تنشها را افزایش داده و سوالاتی را درباره هویت تصمیمگیرندگان اصلی در تهران به وجود آورده است.
آگهی
آگهی
سپاه پاسداران که تنها به رهبر ایران پاسخگوست، سیگنال داده که شرایط دریانوردی در تنگه هرمز را این نهاد تعیین میکند. این موضع با سخنان روز جمعه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران مبنی بر باز بودن تنگه در قالب یک کریدور «هماهنگ شده توسط ایران» و همچنین سخنان متعاقب دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا درباره توافقی گستردهتر با ایران، در تضاد است.
هشدارهای سپاه درباره عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز
سپاه پاسداران روز شنبه هشدار داد که با ادامه محاصره از سوی آمریکا، وضعیت تنگه «به حالت کنترل شدید نظامی بازگشته است» و سپس اقدام به شلیک و ایجاد مزاحمت برای کشتیهایی کرد که پس از اعلانهای روز جمعه قصد عبور از تنگه هرمز را داشتند؛ اقدامی که باعث شد سایر نفتکشها به طور ناگهانی تغییر مسیر دهند.
سپس شنبه شب، سپاه پاسداران اعلام کرد که تنگه هرمز تا زمان رفع محاصره آمریکا بسته است و هشدار داد که «هیچ شناوری نباید از لنگرگاه خود در خلیج فارس و دریای عمان حرکتی انجام دهد و نزدیک شدن به تنگه هرمز به منزله همکاری با دشمن تلقی شده» و هدف قرار خواهد گرفت.
قالیباف با موضع سپاه همراهی کرد
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد و رئیس مجلس ایران روز یکشنبه به نظر میرسید که به موضع سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیوسته است؛ حدود ۲۴ ساعت پس از اعلام مواضع سپاه و در هماهنگی با آنها، او گفت که اکنون تنگه تحت کنترل ایران است و بازگشایی این گذرگاه حیاتی را به لغو محاصره دریایی از سوی واشنگتن مرتبط دانست. آقای قالیباف گفت: «غیرممکن است که دیگران از تنگه هرمز عبور کنند در حالی که ما نمیتوانیم. اگر آمریکا محاصره را لغو نکند، تردد در تنگه هرمز بدون تردید محدود خواهد شد.»
ترامپ: ایران کمی شیطنت کرده، آنها نمیتوانند از ما باجخواهی کنند
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز شنبه تحرکات اخیر ایران را کماهمیت جلوه داد و گفت که ایران «کمی شیطنت کرده» اما گفتگوهای «بسیار خوبی» در جریان است و اطلاعات بیشتری تا پایان روز شنبه منتشر خواهد شد. او افزود: «آنها نمیتوانند از ما باجخواهی کنند.»
در تایید تحولات متزلزل در تنگه، یک فایل صوتی ضبط شده روی فرکانسهای دریایی در صبح شنبه نشان میدهد که نیروهای ایرانی به سمت نفتکش هندی «سانمار هرالد» شلیک کردهاند؛ این رخداد در صورت تایید، نخستین مورد در نوع خود خواهد بود چرا که هند از واردکنندگان اصلی نفت ایران است. در این فایل صوتی، صدای ناخدا شنیده میشود که ملتمسانه از نیروهای ایرانی میخواهد شلیک را متوقف کنند و میگوید اجازه عبور داشته است. در همین رابطه وزارت خارجه هند عصر شنبه سفیر ایران در دهلینو را احضار کرد و از تهران خواست تا مسیر امن در تنگه را برقرار کند.
سپاه پاسداران کنترل فرآیند تصمیمگیریها در ایران را به دست گرفته است
اندیشکده «موسسه مطالعه جنگ» مستقر در واشنگتن اعلام کرد که «به نظر میرسد سپاه پاسداران به جای مقامهای سیاسی ایران که با ایالات متحده در حال مذاکره هستند، به ویژه عباس عراقچی، کنترل فرآیند تصمیمگیریها در ایران را به دست گرفته است.» در بیانیه این موسسه آمده است: «تصمیم سپاه برای مداخله در کشتیرانی بینالمللی و اقدام برخلاف سخنان عراقچی، بازتابدهنده شکافهای گستردهتر در رژیم ایران است که اندیشکده موسسه مطالعه جنگ در هفتههای اخیر به طور مداوم گزارش کرده است.»
در هشداری دیگر، یکی از فرماندهان ایرانی روز شنبه به تلویزیون دولتی گفت: «اگر جنگ از سر گرفته شود، ایران از موشکهایی استفاده خواهد کرد که همین ماه ساخته شدهاند» و این بار جنگ «جهانی خواهد شد.»
نیویورک تایمز: سپاه سیستمهای شلیک مدفون در غارها و پناهگاهها را بازیابی کرده
سخنان مقامهای ایرانی با گزارش مقامهای اطلاعاتی و نظامی آمریکا در نیویورک تایمز همخوانی دارد؛ آنها تخمین میزنند که ایران همچنان حدود ۴۰ درصد از زرادخانه پیش از جنگ و پهپادهای تهاجمی برد بلند، و ۶۰ درصد از پرتابگرهای موشکهای بالستیک و کروز خود را حفظ کرده است. گزارش نیویورک تایمز میافزاید که ایران سیستمهای شلیک مدفون در غارها و پناهگاهها را بازیابی کرده و توانسته تا ۷۰ درصد از ذخایر موشکی پیش از جنگ خود را که زیر آوارهای ناشی از حملات در انبارها مانده بود، احیا کند.
انتقال تجهیزات نظامی آمریکا به خاورمیانه با سرعت ادامه دارد
در همین حال، وال استریت ژورنال روز شنبه به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که ارتش ایالات متحده در حال آمادهسازی برای بازرسی نفتکشهای مرتبط با ایران و توقیف کشتیهای تجاری در آبهای بینالمللی در روزهای آینده است. علاوه بر این، پورتال نظارتی فلایترادار۲۴ نشان میدهد که انتقال تجهیزات نظامی آمریکا به خاورمیانه با همان سرعت دوران جنگ ادامه دارد.
بنابراین، ۷۲ ساعت مانده به انقضای آتشبس، تحت تاثیر تصمیمگیریها در تهران خواهد بود که در میانه دیپلماسی و سپاهِ تندرو و خودمختار گرفتار شده است؛ سپاهی که نشان میدهد دست برتر را دارد، در حالی که آرایش نظامی در هر دو طرف تا روز یکشنبه هیچ نشانهای از فروکش کردن نداشته است.