دونالد ترامپ سهشنبه شب پیش از اتمام مهلت تعیین شده برای هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی و حیاتی ایران در صورت عدم حصول توافق و بازگشایی تنگه هرمز، از پذیرش طرح پیشنهادی نخست وزیر پاکستان برای آتشبس دو هفتهای خبر داد و اعلام کرد که مذاکراتی برای توافق صلح با تهران را در دستور کار قرار داده است.
رئیس جمهوری آمریکا با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی خود تروث سوشال تصریح کرد که یک پیشنهاد ۱۰ مادهای از ایران دریافت کرده و باور دارد که این پیشنهاد، میتواند یک مبنای عملی برای آغاز مذاکرات تلقی شود.
آگهی
آگهی
آقای ترامپ حتی پا را هم از این فراتر گذاشت و تاکید کرد که تقریبا تمام موارد گوناگونی که در گذشته محل اختلاف میان ایالات متحده و ایران بوده مورد توافق قرار گرفته است.
این در حالیست که کمتر از ۲۴ ساعت پس از اعلام توافق آتشبس، اختلاف نظرها میان تهران و واشنگتن بر سر مفاد این توافق به تدریج عیان و آشکار میشود و از سوی دیگر، نخست وزیر اسرائيل نیز بند توقف حملات به لبنان و حزبالله را که تهران در پیشنهاد ۱۰ مادهای خود گنجانده بود، غیرقابل قبول عنوان کرده است.
کاخ سفید: طرح ۱۰ مادهای ایران را به سطل زبانه انداخت
بر اساس آنچه سخنگوی کاخ سفید روز چهارشنبه با خبرنگاران در میان گذاشت، طرح ۱۰ مادهای مورد اشاره ترامپ در پیام سهشنبه شب خود دومین طرحی بوده که مقامات ایرانی به واشنگتن پیشنهاد کردهاند، به نحوی که این طرح با آنچه پیشتر در رسانهها مطرح شده بود و در پیشنهاد آتشبس نخست وزیر پاکستان نیز مورد استناد قرار گرفته بود، تفاوتهای اساسی دارد.
کارولین لیویت سخنگوی کاخ سفید در این خصوص گفت: «ایرانیها در ابتدا یک طرح دهمادهای ارائه کردند که اساسا غیرجدی و کاملا غیرقابلقبول بود. این طرح توسط رئیسجمهور ترامپ و تیم مذاکرهکنندهاش به سطل زباله انداخته شد.»
او تصریح کرد: «بسیاری از رسانهها بهاشتباه گزارش کردهاند که این طرح برای ایالات متحده قابلقبول بوده است. این درست نیست. با نزدیک شدن ضربالاجل تعیینشده از سوی رئیسجمهور و در حالی که ارتش آمریکا با گذشت هر ساعت ضربات سنگینی به ایران وارد میکرد، رژیم طرح واقعی را روی میز گذاشت.»
سخنگوی کاخ سفید افزود: «آنها طرحی معقولتر، کاملا متفاوت و فشردهتر ارائه کردند. رئیسجمهور ترامپ و تیم او تشخیص دادند که این نسخه جدید و اصلاحشده میتواند مبنای قابلقبولی برای مذاکرات باشد و با پیشنهاد ۱۵مادهای خود ما همراستا شود.»
کارولین لیویت سپس تاکید کرد که «پایان غنیسازی ایران در داخل ایران به عنوان خطوط قرمز رئیسجمهوری همچنان به مانند گذشته به قوت خود باقی است. اینکه تصور شود رئیسجمهور ترامپ فهرست خواستههای ایرانی را بهعنوان توافق خواهد پذیرفت، کاملا مضحک است.»
این سخنان کمی بعد توسط جیدی ونس، معاون رئیس جمهوری آمریکا نیز تایید شد. آقای ونس اظهارداشت که رسانههای «فیک نیوز» همچنان در حال منتشر کردن پیشنهادهای دهمادهای ایرانی است که قبلا توسط ما به سطل زباله فرستاده شده یا کاملا رد شدهاند و در نتیجه مردم آمریکا را گمراه میکنند.
او افزود: «اولین طرح دهمادهای، از نظر ما، صادقانه بگویم احتمالا با استفاده از چَتجیپیتی نوشته شده و به استیو وایتکاف و جارِد کوشنر ارسال شده بود. این طرح بلافاصله راه سطل زباله را پیدا کرد و کاملا رد شد!»
نتانیاهو: «در ایران هنوز اهدافی برای انجام باقی مانده است»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل در سخنانی ویدئویی اعلام کرد که در جریان توافق آتشبس میان واشنگتن و تهران قرار گرفته و در جنگ علیه ایران «اهداف بیشتری را دنبال میکند.»
آقای نتانیاهو گفت اگرچه اسرائیل تاکنون «نتایج بسیار بزرگی» به دست آورده اما هنوز «اهداف دیگری باقی مانده است». او افزود که این اهداف «چه از طریق توافق و چه از طریق ازسرگیری جنگ» به اتمام خواهند رسید.
این اظهارات در حالی مطرح شد که ایران، ایالات متحده و اسرائیل در شامگاه سهشنبه بر سر آتشبسی دو هفتهای به توافق رسیدهاند؛ توافقی دقیقهنودی که در آن تمام طرفها نسخههای بسیار متفاوتی از شرایط اعلام کردهاند.
ایران ادعا کرده است که این توافق سبب میشود که اخذ عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز توسط این کشور به رسمیت شناخته شود. در مقابل، دونالد ترامپ گفته است ایالات متحده با ایران همکاری خواهد کرد تا اورانیوم غنیشدهی دفنشده را از خاک خارج کند، اما تهران این ادعا را تایید نکرده است.
چند ساعت پس از اعلام آتشبس، ایران و چند کشور عربی خلیج فارس، از حملات تازهی روز چهارشنبه خبر دادند، اگرچه هنوز مشخص نیست این ضربات تا چه حد توافق آتشبس را متزلزل کرده است.
به موازات این تحولات، جنگندههای اسرائیلی روز چهارشنبه در چند حمله متوالی، مناطق تجاری و مسکونی گستردهای را در مرکز شهر بیروت هدف گرفتند و این اقدام به یکی از خونینترین روزها در درگیریهای اخیر با حزبالله تبدیل شد. لبنان اعلام کرد که در این حملات حداقل ۱۱۲ نفر کشته و صدها تن نیز زخمی شدهاند.
نتانیاهو که برخلاف تهران توقف حملات به حزبالله را بخشی از توافق آتشبس میان تهران و واشنگتن نمیداند، تصریح کرد: «بزرگترین ضربه را به حزبالله پس از فاجعه پیجگیرها وارد کردیم. ما در ۱۰ دقیقه، ۱۰۰ هدف را در موقعیتهایی که از نظر حزبالله غیرقابلنفوذ بود، مورد حمله قرار دادیم.»
نخست وزیر اسرائیل تاکید کرد: «ایران در حالی وارد این مذاکرات میشود که ضربات سختی متحمل شده و ضعیفتر از هر زمان دیگری است. این کشور متعهد شده است که تنگه هرمز را بازگشایی کند، آن هم پس از آنکه از تمامی پیششرطهای تعیینشدهی خود عقبنشینی کرد. ایران از خواستههایی همچون رفع تحریمها، دریافت غرامت، پایان قطعی جنگ و همچنین برقراری آتشبس در لبنان چشمپوشی کرده است.»
هشدار ایران به ترک مذاکرات
در پی این حملات، ایران نیز واکنش نشان داد و ضمن بستن دوباره تنگه هرمز، به واشنگتن در خصوص نقض موارد آتشبس و نیز احتمال خروج از مذاکرات هشدار داد.
محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران در پیامی اعلام کرد که سه بند از پیشنهاد ۱۰ مادهای ایران برای پذیرش آتشبس تاکنون نقض شده است. وی در این خصوص افزود: «عدم پایبندی به بند اول طرح دهبندی در خصوص آتشبس لبنان ... ورود پهپاد متجاوز به آسمان ایران که در شهر لار در استان فارس منهدم شد و نقض آشکار بند ممنوعیت هرگونه تجاوز مجدد به حریم هوایی ایران است ... انکار پذیرش حق غنیسازی ایران، که بند ششم این چارچوب بود.»
در پیام آقای قالیباف همچنین تاکید شده است: «اکنون سه بند کلیدی «چارچوب پایهای مذاکرات» حتی پیش از آغاز آن، به صورت علنی و آشکار نقض شده است. در چنین شرایطی، نه آتشبس دوطرفه معنایی دارد و نه مذاکرات.»
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه در واکنش به اظهارات محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، اعلام کرد که آتشبسها همواره با پیچیدگی و «دشواری» همراه هستند. او همچنین تاکید کرد که ایالات متحده هرگز وعدهای مبنی بر گنجاندن لبنان در توافق آتشبس با ایران نداده بود.
او در پاسخ به بیانیه قالیباف که واشنگتن را به نقض سه بند از توافق متهم کرده بود، گفت: «اگر آقای قالیباف تنها بر سر سه مورد اختلافنظر دارد، پس حتما نقاط توافق بسیاری میان ما وجود دارد.»
رئیس مجلس ایران پیشتر مدعی شده بود که تداوم درگیریها در لبنان، ورود پهپادها به حریم هوایی ایران و «انکار حق غنیسازی ایران» از موارد نقض آتشبس توسط آمریکا است. معاون ترامپ در واکنش به این ادعاها اظهار داشت: «آتشبسها همیشه دشوار و بینظم هستند. ساعتی پس از آنکه پرزیدنت ترامپ آتشبس را اعلام کرد، شلیک موشکهایی صورت گرفت که با پاسخ اسرائیل و برخی کشورهای عرب خلیجفارس مواجه شد. این ماهیت آتشبس است و زمان میبرد تا آرامش کامل برقرار شود.»
آقای ونس تاکید کرد: «ما هرگز قول ندادیم که لبنان شامل این توافق باشد. ما کاملا صریح بودیم که تمرکز این آتشبس بر ایران، آمریکا و متحدان ما (اسرائیل و کشورهای خلیجفارس) است.»
او افزود: «اگر ایران میخواهد مذاکرات را بهخاطر درگیریهای لبنان که ارتباطی به آنها ندارد و ما هم هرگز نگفتیم بخشی از توافق است، به شکست بکشاند، این انتخاب آنهاست. ما فکر میکنیم این کار احمقانه است، اما تصمیم با خودشان است.»
معاون ترامپ در پایان با لحنی انتقادی نسبت به درک طرف ایرانی از روند مذاکرات گفت: «صادقانه بگویم، من اطمینان ندارم که قالیباف انگلیسی را تا چه حد متوجه میشود؛ زیرا برخی حرفهای او در چارچوب مذاکراتی که ما داشتیم، اصلا معنایی پیدا نمیکند.»